CRÍTICA DE CINEMA DAS SEXTAS FEIRAS

"O meu veciño Totoro", volta un clásico 30 anos despois

"O meu veciño Totoro", volta un clásico 30 anos despois
Un fotograma do filme
Un fotograma do filme  


O MEU VECIÑO TOTORO

Tonari no Totoro
(Xapón 1988, 86 min.) 
Dirección e guión: Hayao Miyazaki
Fotografía: Hisao Shirai
Música: Jo Hisaishi

SINOPSE

Anos 50. Unha familia xaponesa trasládase a vivir ao campo. A nai atópase hospitalizada mentres o pai trata de educar Satsuki e Mei, as súas imaxinativas fillas. Pronto as nenas entran nun mundo máxico grazas a Totoro, o espírito do bosque.

CRÍTICA

Reestrea en salas de O meu veciño Totoro co gallo do seu 30 aniversario, obra de referencia clave de Hayao Miyazaki e a que maior influencia tivo dentro do Estudio Ghibli; produtora que desde entón conservou a silueta de Totoro como imaxe corporativa. Un filme que fascinou, e segue fascinando, a adultos e crianzas. Incluso en 2002 se fixo unha especie de secuela a modo de curtametraxe: Mei e o gatobús, curta que se pode mirar cada día no Museo Ghibli, situado ao oeste de Tokio. Todo o merchandising que leve a figura de Totoro, ou teña relación, é un seguro de venda. E de seguro que agora, coa reestrea, terá un notábel repunte... 

Un filme que ten algo máxico. Algo que engancha. Rapaces e rapazas captan ao instante que están ante algo especial. Quedan embobados desde o primeiro momento coa pequena Mei, unha traste que copia todo da súa irmá Satsuki, ri sen mesura e ten unha imaxinación desbordante. Satsuki, pola súa banda, coida de Mei e trata de que non lle aconteza nada malo. Unha complicidade de irmás tan sinxela como efectiva. 

Miyazaki sempre gustou de pór algo “persoal” en todos os seus filmes. Case toda a súa obra ten mulleres protagonistas debido á fascinación que lle tiña a súa nai, unha muller forte e resolutiva. Tamén adoita debuxar máquinas voadoras, e isto é porque seu pai traballaba fabricando pezas para avións. En Totoro non é menos: unha das personaxes secundarias ten afección polos aeroplanos e o fío condutor da película é o dunha familia que se traslada ao campo para estar perto da nai que se recupera no hospital e, curiosamente, a nai de Miyazaki tamén estivo enferma de tuberculose cando el era neno; un feito que lle marcaría profundamente...

Á marxe do drama da enfermidade e demais, toda a película é pura fantasía. Ao pouco de comezar xa aparecen os xenios do po, uns trasgos negros, redondos e con ollos saltóns, que repetirán a súa presenza en A viaxe de Chihiro (2001), outra obra mestra sen paliativos de Miyazaki. A grande aventura das nenas comeza cando descobren un estraño coello branco que foxe cara ao bosque. Condúceas a Totoro: o espírito do bosque. Ademais de facer esta chiscadela a Alicia no país das marabillas, consegue describir á perfección esa decisiva etapa na que a mirada dunha crianza potencia a fantasía como método de defensa ante a crúa realidade (neste caso a enfermidade da nai).

O deseño de Totoro foi invención propia de Hayao Miyazaki. Debuxou unha especie de gato-coello xigante, un sorte de troll do bosque peludiño e amoroso, pero tamén terríbel se for o caso. No filme aparecen tres “modelos”, un totoro pequeno (branco), outro mediano (azul) e o grande (gris). O nome de Totoro provén da mala pronunciación de Mei ao dicir “totoru” que significa “troll” en xaponés. Outra curiosidade son os nomes das nenas: Mei e Satsuki, que significan ambas “maio”, unha segundo a pronunciación inglesa e a outra en xaponés. Unha referencia á primavera e unha nova mostra do seu gusto pola natureza, que tanto repetiu en toda a súa filmografía... 

O filme ten a quietude propia do estilo nipón, pero non por iso faise lenta ou pesada. Ao contrario. Fascinante o momento no que Mei e Satsuki agardan o autobús xunto con Totoro mentres chove. Todo feito a man. Cunha calidade técnica extraordinaria. Cada unha das gotas de choiva ten o mesmo tratamento que cada mínimo, pero esencial, aceno xestual das personaxes. Está chea de momentos memorábeis, pero ata aquí podo ler por se hai alguén que aínda non a viu... que estaría tardando, por certo. 
 

O meu veciño Totoro é cinema infantil e adulto ao mesmo tempo. Fantasía e realidade mestúranse nun universo fascinante saído da mente dun xenio inimitábel. Os máis pequenos quedarán fascinados con todo o mundo de Totoro, e o público adulto poderá marabillarse cos meandros narrativos e metáforas deste extraordinario filme mentres rememoramos instantes agochados da nosa propia infancia. Que a reestreen en pantalla grande é unha inmellorable oportunidade para levar os máis cativos da casa... ou ir sen eles.



x