Doutra maneira

Doutra maneira
Na masa de galegofalantes introdúcense acotío locucións da lingua dominante
Na masa de galegofalantes introdúcense acotío locucións da lingua dominante  

Falabamos esoutro día, no artigo Sen folgos, do mecanismo de infiltración dun idioma dominante sobre dun idioma dominado, e de como a invasión de características lingüisticas alleas en substitución das propias coñece a fase de creación dun crioulo e leva á desaparición da lingua "feble". Traemos hoxe de novo o asunto engadindo novas perspectivas con máis exemplos da invasión de modelos fraseolóxicos importados ou impostos.

Nos últimos anos foise utilizando en español —até se facer monótona, cansativa e ridicula— a frase como no podía ser de otra manera. Hoxe, máis que novedosa, orixinal e fresca, a expresión resulta cursi e resesa, característica de políticos de terceira e de aprendices de pedantes. Naturalmente, tamén chegou ao galego. Como non podía ser doutra maneira!

Ora ben, se o tal enunciado é relativamente recente, a idea, claro está, é anterior e circulou baixo outras formulacións. Pensemos, por exemplo, en No faltaría más! (posteriormente abreviada en Faltaría más!).

É natural e vello coma o mundo que os xeitos de falar, as locucións neste caso concreto, se anoven. Dixemos tamén noutro artigo que o algún día innovador e moderno en castelán más perdido que un pulpo en un garaje soa hoxe tópico, caduco e devaluado: máis deluvado que unha man metida dous días nun caldeiro de auga. Igual aconteceu con aqueloutra expresión de colega y sin embargo amigo, expresión copiada do francés onde xa previamente (nos anos 1968-70) fixera furor: cher collègue et néanmoins ami.

A repetición excesiva dunha locución moi alén do momento impactante denota unha simpleza evidente, unha pobreza lingüística e mental da persoa que a emprega, sexa ou non propia da súa lingua nativa a tal locución.

A maiores, se a expresión é unha simple importación dunha lingua allea que relega as creacións existentes na lingua de quen fala, esa difusión pode ser moi negativa. E isto acontece coa frase comentada Como non podía ser doutro modo/Faltaría máis! En galego temos unha frase tradicional asentadísma para esa función: Era boa!/ Érache boa! Debemos asegurar a nosa creatividade lingüística, a nosa independencia idiomática, conservando o tesouro secular.

O que levamos dito fainos pensar noutro mecanismo próximo que tamén expresa simpleza e baixo nivel mental. Tamén modernamente algunhas persoas importaron unha expresión española que as erixe a elas propias en único e absoluto argumento de autoridade. É a autocita (como digo yo), trasladada por algunhas persoas ao como digo eu cando os falantes tradicionais do galego —marxinadiños eles, os coitados— nunca ousarían atribuírse esa importancia. O malo é que —por riba— esa autocita resulta ridícula pois as máis das veces pretende apropiarse dun falar que é colectivo. Estoy hasta el moño (por poñermos un exemplo) é en castelán unha frase moi utilizada que pertence xa ao patrimonio da lingua sen que ninguén poida pretender a súa autoría, a súa propiedade, dicindo Estoy hasta el moño, como digo yo.

Apropiarse do público, privatizar o que é de todos. Non lles soa moito iso a lectoras e lectores?



x