50 ANOS

A represión contra o nacionalismo durante o estado de excepción de 1969

A represión contra o nacionalismo durante o estado de excepción de 1969
De esquerda a dereita de arriba a abaixo: Xosé Soto “Pepiño da Gaita”, Mari, Carmela Arbones, Xabier Pousa, Bautista Álvarez, Anita, Manolo Conde, Natalia Escrigt “Cuqui”, Camilo Vázquez, Carme Graña, Ben-Cho-Shey, María Rábago, Sabela Pita, Carlos Vázquez, Lois Diéguez, Raimundo Patiño, Vicente Vázquez Diéguez, Pilar Allegue e Fernando Campos. Casa de Campo de Madrid, primavera de 1968.
De esquerda a dereita de arriba a abaixo: Xosé Soto “Pepiño da Gaita”, Mari, Carmela Arbones, Xabier Pousa, Bautista Álvarez, Anita, Manolo Conde, Natalia Escrigt “Cuqui”, Camilo Vázquez, Carme Graña, Ben-Cho-Shey, María Rábago, Sabela Pita, Carlos Vázquez, Lois Diéguez, Raimundo Patiño, Vicente Vázquez Diéguez, Pilar Allegue e Fernando Campos. Casa de Campo de Madrid, primavera de 1968.  

O estado de excepción de 1969, o oitavo que decretaba a ditadura e o primeiro que afectaba a todo o Estado, levouse por diante perto de cincuenta antifranquistas galegos. Uns padeceron cárcere, outros foron torturados en cuarteis e comisarías e tamén houbo quen foi desterrado a centos de quilómetros da súa residencia. Recuperamos cincuenta anos despois a memoria dos militantes nacionalistas represaliados. Eis un extracto da peza publicada no número 330 de Sermos Galiza.


3O 24 de xaneiro de 1969 Manuel Fraga, ministro de Información, portavoz daquel gabinete de Franco e presidente fundador do Partido Popular, anuncia a decisión do goberno dun estado de excepción para o conxunto do Estado. Aproveitando como coartada as protestas estudantís que seguiron o asasinato en Madrid de Enrique Ruano, un militante da Fronte de Liberación Popular de tan só 21 anos guindado pola policía desde un sétimo piso após dispararlle, o franquismo acordou aplicar un castigo exemplar á oposición democrática na perspectiva de achaiar a “Operación Príncipe”, isto é, a elección de Juan Carlos de Borbón como sucesor de Franco polas cortes da ditadura o 23 de xullo daquel ano.

As explicacións anunciadas por Manuel Fraga para xustificar aquela decisión, “Non imos tolerar a estratexia do inimigo que utiliza a xenerosidade inxenua da xuventude para levalos a unha orxía de nihilismo. É mellor previr que curar”, non deixan dúbidas de que a verdadeira intención era pecharlle o camiño ao que parecía inevitábel e afirmar que o réxime que seguiría a Franco continuaría co seu legado e proxecto.

O estado de excepción de 1969 que se alongaría até o 25 de marzo puxo a proba a fortaleza da organización clandestina do nacionalismo e máis concretamente dunha UPG que sufriría os seus embates represivos. A Unión do Povo Galego, nunha folla voandeira editada pola súa sección francesa e distribuída na Galiza, afirmaba a finais de abril que “a partir do estado de excepción son máis numerosas que nunca as detencións dos nacionalistas galegos, a maioría dos cales seguen aínda sufrindo os métodos hitlerians da policía franquista”. Porén a represión tivo un carácter selectivo, afectando de xeito particular a aqueles cadros máis significados e librando da persecución o groso da militancia e mesmo estruturas territoriais enteiras. Aínda así, agás en Monforte, Lugo e Ourense, onde o número de adherentes era aínda máis minguado que no resto das zonas, as outras comarcas onde a UPG tiña presenza sufrirán a detención e encarceramento de afiliados nacionalistas, até sumar nove persoas entre Madrid e Galiza.

[Podes ler a peza íntegra no número 330 de Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]