ELECCIÓNS ESTATAIS DO 10 DE NOVEMBRO

Encalladas no voto exterior

Encalladas no voto exterior
As galegas emigrantes non o teñen doado á hora de exerceren o seu dereito ao voto. Residentes no estranxeiro falan con Sermos Galiza sobre a precariedade, a procura de oportunidades laborais no estranxeiro, as dificultades para rexistrarse e solicitar o voto ou a falta de políticas para acompañalos. O cambio da lei electoral aumentou as garantías e supuxo o descenso da participación. Eis un estrato da peza publicada no número 369 do semanario en papel Sermos Galiza
   

En 2019, segundo datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), residen no exterior 519.646 persoas. Neste mesmo ano o Censo Electoral de Residentes Ausentes (CERA), que rexistra a poboación que habita no estranxeiro, contabiliza 457.909 galegos e galegas. Desta cifra, votaron nas eleccións do 28 de abril 12.234 persoas, 2,67%.

O electorado exterior nunca foi especialmente activo, mais tras a reforma da lei electoral en 2011 afundiuse. Nos comicios de 2008, 325.266 galegas e galegos estaban chamados a participar e 33,87% así o fixo. Unha vez entrou en vigor o cambio de normativa, o chamado comunmente “voto rogado” impulsado por PP e PSOE co apoio de PNV e CiU, nas seguintes eleccións, as de 2011, votou 4,32% do censo alén do Cebreiro.

O cambio da lei electoral defendeuse como un mecanismo para atallar as fraudes cometidas no voto exterior. Borrar a foto dos festíns que ofrecían os partidos ás comunidades no estranxeiro e nas que “rogaban” o seu voto. Eliminar a papeleta das ausentes, as que faleceran e cuxo nome permanecía nun censo sen actualizar.

mini-votoExteriorPorén, a norma tamén supuxo un dique para a participación de moitas emigrantes, como as que marcharon da Galiza coa onda da crise económica. 2013 foi o ano con maior saldo migratorio ao exterior, no primeiro trimestre 6.378 persoas marcharon, segundo o IGE. 

En 2019 residen no exterior 519.646 galegas e galegos, dos que 457.909 están inscritos no Censo Electoral de Residentes Estranxeiros

Falta de oportunidades

Segundo a Secretaría do Exterior da Xunta da Galiza once países concentran 95% da emigración galega. Os Estados Unidos, Francia ou o Reino Unido son algúns dos destinos máis habituais das galegas. E “precariedade” unha das palabras máis repetidas polas que contaron a Sermos Galiza a súa singradura no estranxeiro desde estes países, así como as dificultades para exercer o voto.

Xavier Carriba reside en Londres desde hai catro anos e medio. “Como programador as oportunidades de desenvolvemento profesional na Galiza son limitadas. Tras a crise os salarios e as ofertas caeron polo chan, sobrevivía malamente”, di. María Sabucedo, tamén desde a capital británica, explica que ademais da falta de oportunidades emigrou por razóns emocionais. “A perda da miña rede de amigos debido á emigración xeneralizada e o feito de que o meu compañeiro viñera vivir aquí foron o detonante para dar o paso”, conta.

A lucense Sara Gómez trasladouse a París hai poucos meses: “Decidín vir pola falta de oportunidades e o medo a quedarme estancada nos anos de universidade. Non foi unha decisión doada. Emigrar supón renunciar a toda unha vida e é un proceso no que resulta difícil sentirse acompañada”. Cando atopou vivenda, tras semanas de busca, deu con Manuel Simón, emigrante galego coma ela. El chegara a Francia tras pasar por Irlanda e Suíza. 

“Rogar” o voto

“A lingua é poderosa, por iso non me gusta que o procedemento se chame ‘rogar o voto’. Nós non temos que rogar nada a ninguén”, matiza Sara. Ela e Manuel déronse de alta como residentes temporais en Francia “cun documento sinxelo de cubrir”. Despois completaron o impreso para “rogar” o voto, “que ben poderíamos ter tramitado en liña”. Desde o 21 de outubro poden recibir as papeletas e teñen até o 6 de novembro para enviar o voto por correo certificado. “Existe a posibilidade de que reembolsen os cartos, pero o procedemento non é claro”, explican ambos.

O procedemento é o mesmo para todas as persoas residentes no estranxeiro, mais as oportunidades mudan segundo o lugar de residencia xa que a inscrición no CERA é presencial. “En Francia hai dez consulados, coñezo xente á que lle resulta imposíbel votar pola distancia, diñeiro e tempo necesarios”, denuncia Sara. Nunha situación similar atópase o melidense Vicente Vázquez, asistente lingüístico de lingua española nunha universidade estadounidense. Actualmente vive en Arkansas e o consulado máis próximo atópase en Huston, Texas, a cinco horas en coche. “No meu contrato pon que non se poden suspender clases e as fins de semana as oficinas están pechadas”. 
 

[Podes ler a reportaxe íntegra no número 369 do semanario en papel Sermos Galiza, á venda na loxa e nos quiosques]