Lingua
LGx15 ou como achegar a lingua á mocidade
9 de novembro en Teo

LGx15 ou como achegar a lingua á mocidade

LGx15. Ideas para o futuro da lingua, evento organizado pola Coordinadora de Traballadoras/es de Normalización da Lingua (CTNL), chega á quinta edición con propostas sobre o uso do galego no cinema, na rede, no transmedia ou na música. Oito intervencións trasladarán, o vindeiro sábado 9 de novembro en Teo, experiencias de compromiso lingüístico en diferentes eidos, do cotiá á atención médica, procurando influír nas actitudes e alzar a conciencia lingüística.

"Os nomes das rúas forman parte da nosa paisaxe lingüística"
Ana Boullón

"Os nomes das rúas forman parte da nosa paisaxe lingüística"

Conversamos con Ana Boullón, responsábel da Sección de Onomástica do Instituto da Lingua Galega,  co gallo da IV Xornada de Onomástica, da que é coordinadora ao carón de Luz Méndez, que se realizará o vindeiro sábado, 19 de outubro, no Edificio Sexto do Museo de Pontevedra. Organizada pola Real Academia Galega coa colaboración da Deputación Provincial de Pontevedra e o Museo de Pontevedra, a xornada contará con catorce especialistas que afondarán no sistema de conformación e na historia dos nomes de rúa na Galiza. "Pouco máis do 15% do total dos nomes de rúas son de mulleres e, desa porcentaxe, máis da metade son referencias a virxes ou santas".

Antía Veres "É un labor das tradutoras eliminar o machismo da linguaxe"

Antía Veres "É un labor das tradutoras eliminar o machismo da linguaxe"

Antía Veres (1990) é licenciada en Tradución e Interpretación, con especialidade en inglés‑galego, pola Universidade de Vigo. Colaborou profesionalmente co proxecto Trasno e foi unha das fundadoras da asociación Trabalingua (2009). Actualmente traballa como autónoma para diferentes editoriais, como Kalandraka ou Hugin e Munin. A tradución de Unha muller perdida, da autora norteamericana Willa Cather, valeulle o Premio Plácido Castro de Tradución, un galardón outorgado pola fundación homónima en colaboración coa Asociación de Tradutores Galegos, que recoñece a mellor tradución do ano á nosa lingua. O xurado destacou o uso dun “galego extremadamente natural e próximo, empregando unha fraseoloxía propia sen alterar a atmosfera natural da novela”. Eis un estrato da peza publicada no número 367 do semanario en papel Sermos Galiza.  
Palabras con memoria: Rexendo por dentro e por fóra
PALABRAS CON MEMORIA

Palabras con memoria: Rexendo por dentro e por fóra

aturar.- (Ademais de significados xa rexistrados) Ter sentido, estar cordo/a.

Exemplo: "En canto toma dúas cuncas de viño, xa non atura."

Lugar de escoita.- Nois (A Mariña luguesa).

Fonte.- Marcos Candia.

 

...
1919: o primeiro 'libro de texto' sobre literatura galega
A Academia rescata o manual manuscrito de Alfredo de la Iglesia

1919: o primeiro 'libro de texto' sobre literatura galega

Entre os seus compañeiros de claustro no Instituto de Pontevedra estaban Castelao ou Losada Diéguez. E entre os seus alumnos, Antonio Fraguas ou Filgueira Valverde. Mais foi en 1919 Alfredo de la Iglesia (1861-1933) quen redactou o primeiro manual escolar de literatura galega do que hai noticia. O profesor Xesús Alonso Montero vén de rescatalo nunha edición facsímile publicada pola Real Academia Galega.

Palabras con memoria: Antes de falar mira para ti...
PALABRAS CON MEMORIA

Palabras con memoria: Antes de falar mira para ti...

andrés.- Denomínase así á persoa desaliñada, desleixada.

Lugar de escoita.- Cerceda.

Fonte.- Ramón e Leonor Boix Gende/ CPI O Cruce de Cerceda.

Outros apuntamentos.- Centro de Día de Abadín.

 

auga de...

 Unha de cada catro menores de 15 anos non sabe falar galego
Enquisa do IGE

Unha de cada catro menores de 15 anos non sabe falar galego

O 23,90% das galegas e galegos de entre 5 e 14 anos non saben falar galego. É un dos datos máis preocupantes dos incluídos na enquisa estrutural a fogares sobre “coñecemento e uso do galego” do Instituto Galego de Estatística publicada este 27 de setembro. O documento, que sae cada cinco anos e fai referencia á realidade de 2018, debuxa un estancamento á baixa da lingua que contrasta coa despreocupación, ás veces mesmo triunfalismo, do Goberno galego ao respecto.
Palabras con memoria: 'Sachamos?'
palabras con memoria

Palabras con memoria: 'Sachamos?'

arruñar.- (Ademais doutros significados) Xuntar herba seca ou outro produto do campo.

Lugar de escoita.- Vilapedre (Terra Chá).

Fonte.- Antonio Eimil.

 

axinxilar.- Axirar, peneirar o gran de trigo trala...

Limpando o mundo coas palabras
PALABRAS CON MEMORIA

Limpando o mundo coas palabras

albeado.- (Ademais de significados xa recollidos) Dise do que está excesivamente limpo, que reloce.

Exemplo.- "Estivo toda a tarde limpando na casa e quedou todo albeado."

Lugar de escoita.- Burela (Mariña Luguesa).

Fonte.- Mario...

Palabras con memoria: Palabras salgadas
PALABRAS CON MEMORIA

Palabras con memoria: Palabras salgadas

alpeo.- Rizón, áncora

Lugar de escoita.- Fisterra.

Fonte.- María Canosa.

 

carameixo.- Berberecho.

Lugar de escoita.- Seixido (A Lama-Pontevedra).

Fonte.- C. Raquel Liste Vales.

...
A Mesa esixe ao Ministerio de Ciencia que “non reproduza prexuízos” contra o galego
Concentración na Coruña

A Mesa esixe ao Ministerio de Ciencia que “non reproduza prexuízos” contra o galego

O Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades exclúe dos seus Premios Arquímedes, destinados a traballos de fin de grao de calquera universidade do Estado, todas as linguas cooficiais que non son o castelán. Esta situación, que transcendeu a pasada semana, levou á Mesa pola Normalización Lingüística a esixir do ministerio que “non reproduza prexuízos e discriminacións” contra o galego.
Labores e Traballos
PALABRAS CON MEMORIA

Labores e Traballos

cacharulo/a.- (Ademais de significados xa rexistrados) Compoñedor/a dos ósos e ligamentos.

Lugar de escoita.- Vilalba.

Fonte.- Vanessa Hermida Carballeira.

Outros apuntamentos.- Centro de Día de Abadín.

...
Idioma invasor, por Xoán Costa

Idioma invasor, por Xoán Costa

No número 104 de El Heraldo Gallego, publicado o cinco de xaneiro de 1876, topamos cunha extensa crónica asinada por Juan A. Saco e titulada “Poesía Galega Contemporánea”.

Sob este único título o autor realiza á vez dúas crónicas, unha literaria e outra...

O ministerio convoca un premio para traballos universitarios do Estado só en castelán
Exclúe as linguas cooficiais

O ministerio convoca un premio para traballos universitarios do Estado só en castelán

O Certame Arquímedes ten como obxectivo “fomentar a investigación científica entre os estudantes universitarios premiando os mellores traballos de investigación en todas as áreas do coñecemento levados a cabo por alumnos de grao e mestrado das universidades españolas”. Convoca o Ministerio de Educación e exclúe as linguas cooficiais do Estado: “O traballo de investigación debe estar redactado en castelán”.
Magín Blanco compón 'Os meses do ano' para A Mesa pola Normalización
Baseado nun libro de Xulia Vicente

Magín Blanco compón 'Os meses do ano' para A Mesa pola Normalización

A Mesa pola Normalización Lingüística, o músico Magín Blanco e a ilustradora Xulia Vicente dan a benvida ao novo curso escolar cunha canción: Os meses do ano. Canción e clip de Blanco a partir do libro O tempo cronolóxico debuxado por Vicente, quere contribuír a suplir “a escaseza de materiais didácticos en galego para a etapa de 3 a 6 anos”.
Labores e traballos

Labores e traballos

cacharulo/a.- (Ademais de significados xa rexistrados) Compoñedor/a dos ósos e ligamentos.

Lugar de escoita.- Vilalba.

Fonte.- Vanessa Hermida Carballeira.

Outros apuntamentos.- Centro de Día de Abadín.

 

...
É o galego un reclamo para o turismo?
Un novo turismo

É o galego un reclamo para o turismo?

En non poucas ocasións adóitase escoitar a pregunta “Alguén non entende o galego?” mediante a que se despraza o noso idioma en espazos públicos como museos, roteiros, ou visitas guiadas. Un fenómeno que acontece de maneira máis intensa na época do verán, ao tomarse o turismo para pretender xustificar a substitución do galego polo castelán. Pese a todos os prexuízos e desprezos, o galego ten un inmenso valor potencial tamén para o sector turístico, e así o analizaron no XV Curso de verán sobre dinamización lingüística da UdC.

(Des)vestindo a lingua

(Des)vestindo a lingua

abarqueiro.- (Ademais do seu significado como substantivo) Termo que se utiliza para indicar que unha peza de roupa non acae ben por ser moi grande e folgada.

Exemplo: “Quita iso, que con esa chambra pareces un abarqueiro.”

Lugar de escoita.-...

A Mesa participa na cimeira alternativa ao G7 en Hendaia
Debate sobre dereitos lingüísticos

A Mesa participa na cimeira alternativa ao G7 en Hendaia

A cimeira alternativa á xuntanza en Biarritz do G7 decorrerá entre o 21 e o 23 de agosto. Nela tamén participará A Mesa pola Normalización Lingüística, no debate Os dereitos lingüísticos como base para unha nova Europa. Será esta cuarta feira en Hendaia.
Quen anda revolvendo?, por Ramiro Torres
Palabras con Memoria

Quen anda revolvendo?, por Ramiro Torres

arriel.- (Ademais de significados xa rexistrados) Pola liña, de a feito.

Lugar de escoita.- Vilalba.

Fonte.- Vanessa Hermida Carballeira. Enviada desde o Centro de Día de Abadín.

 

barrilar.- Estragar, destrozar,...

Bebendo nas palabras

Bebendo nas palabras

arrancadeira.- Última consumición da noite.

Lugar de escoita.- O Courel.
Fonte.- Dun vocabulario courelao.

 

aureta/oureta.- Auga.

Lugar de escoita.- Comarca de Bergantiños.
Fonte.- Alberte...

A Xunta emprega maiormente o castelán para promover o turismo nas redes

A Xunta emprega maiormente o castelán para promover o turismo nas redes

“Los vikingos se disponen a atacar de nuevo la localidad de Catoira. Será este domingo cuando tendrá lugar la recreación de la toma de las Torres de Oeste, y mañana se celebrará la cena vikinga previa. No te pierdas la invasión más festiva. #EligeGalicia #GaliciaTienesQueVivirla”. Eis o ton e a lingua maioritaria da conta de Turgalicia en twitter.
A lingua tamén come
Palabras con memoria

A lingua tamén come

arrocho.- (Á marxe de significados máis comúns) Parte da empanada onde se xuntan a masa da parte de abaixo coa de arriba formando unha especie de rolo.

Exemplo: “Non me gusta o arrocho da empanada, que non ten zaragallada.”
Lugar de escoita.-...

Sentimentos encontrados
Palabras con Memoria

Sentimentos encontrados

augar.- (Á marxe de significados máis comúns) Devecer por algo intensamente, especialmente por un produto gastronómico.

Exemplo: “O rapaz auga pola marmelada de cereixas”

Lugar de escoita.- Escudeiros (Ramirás).

Fonte.- Xoán Carlos Domínguez...

Traballando nos eidos
Palabras con memoria

Traballando nos eidos

Adouvo.- Baloco, terrón.

Exemplo: “Fomos á horta e estaba toda chea de adouvos do que choveu.”
Lugar de escoita.- Aldeas de Ribón e Son en Navia de Suarna.
Fonte.- Aldeas de Ribón e Son en Navia de Suarna.

...
O difícil camiño da lingua nas aulas
40 ANOS DE GALEGO NO ENSINO

O difícil camiño da lingua nas aulas

O Boletín Oficial do Estado publicaba un 21 de agosto de hai 40 anos a norma oficial que abría a porta ao galego no ensino público. Aquel paso histórico iniciou a peripecia difícil, con voltas adiante e atrás, da lingua na escola. Expertas e activistas valórana, mais alertan da situación actual e do retroceso que supuxo, por primeira vez en catro décadas, o chamado Decreto do Plurilingüismo de 2010. A versión oficial, emitida desde a Xunta, resulta máis conformista.

A Terra fala, por Ramiro Torres
palabras con memoria

A Terra fala, por Ramiro Torres

cantán.- Pedra grande.

Lugar de escoita.- Muxía.

Fonte.- Proxecto Buxerana de Muxía.

 

chapuceira.- (Ademais de significados xa recollidos) Charco de pouco tamaño.

Exemplo: “Cando iamos á escola,...

Sentimentos encontrados
palabras con memoria

Sentimentos encontrados

augar.- (Á marxe de significados máis comúns) Devecer por algo intensamente, especialmente por un produto gastronómico.

Exemplo: “O rapaz auga pola marmelada de cereixas”

Lugar de escoita.- Escudeiros (Ramirás).

Fonte.- Xoán Carlos...

39 medidas para promover o galego entre a mocidade

39 medidas para promover o galego entre a mocidade

O novo Plan de dinamización da lingua galega na mocidade contén 39 medidas de aplicación transversal en distintas áreas da sociedade que van desde o deporte ao ocio, pasando polas industrias culturais. Consta dunha previsión de execución de catro anos e dótase dun orzamento de 17,4 millóns de euros.

Alumnado de máis de vinte países estudará galego nos cursos da Academia
Aulas de lingua e cultura

Alumnado de máis de vinte países estudará galego nos cursos da Academia

De Rusia, Finlandia, Hungría, India, Irán, Madagascar, Romanía, Alemaña, Arxentina, Austria, Brasil, Cuba, República Checa, Inglaterra, Gales, Estados Unidos, Polonia, Italia, Portugal ou Venezuela procede o alumnado que, desde esta terza feira 2 de xullo, aprenderá lingua e cultura galega nos cursos ofertados pola Real Academia Galega.

"Avisei semanas antes de dar a luz que non ía asinar un consentimento que non fose en galego"
Discriminación lingüística no Sergas

"Avisei semanas antes de dar a luz que non ía asinar un consentimento que non fose en galego"

É relativamente habitual que a información que o Servizo Galego de Saúde ofrece ao doente estea "por defecto" en castelán, unha realidade constatábel en boa parte dos centros médicos do país. Mais tamén é certo que é un dereito básico da cidadanía recibir esas comunicacións en galego se así o solicita. E a propaganda do Sergas a este respecto dá a entender á opinión pública que non existe impedimento de ningún tipo para que así sexa. 

O galego afoga no océano Google

O galego afoga no océano Google

A navegación pola web estase a tornar máis e máis complexa para as embarcacións de menor tamaño en competencia con transatlánticos como o inglés. Alén diso, está o xigante tecnolóxico estadounidense a soprar vento de proa cara a nosa lingua? Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 351 do semanario en papel Sermos Galiza, xa dispoñíbel na loxa.