Lingua
Un galego rexuvenecido

Un galego rexuvenecido

Un programa da Deputación da Coruña percorrerá os centros de ensino con actividades e obradoiros para animar mozos e mozas a usar a lingua propia de Galiza. Antía Otero, Aldaolado, Davide Salvado ou María Yáñez, entre as participantes.

A efectos da fala, Feijóo é Feixóo
Víctor Freixanes, presidente da Real Academia Galega

"A efectos da fala, Feijóo é Feixóo"

Víctor Freixanes (Pontevedra, 1951) é un conversador torrencial e manexa con destreza todos os rexistros. Domina a frase curta, mais tamén a sintaxe máis alambicada. É sempre un escritor, até cando fala. É tamén unha personalidade poliédrica, non reductíbel a un arquetipo. Novelista, ensaísta, xornalista, editor, presidente da Real Academia Galega. Nesta entrevista falamos sobre a iniciativa da RAG a favor da restitución dos apelidos á súa forma orixinaria, galega, mais tamén acerca do estado en que se acha o galego ou a propia institución que el preside, coa inevitábel figura de Ferrín a se recortar no horizonte. "Son partidario das políticas de inmersión lingüística", afirma.

Apertar a porca [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Apertar a porca [por Henrique Harguindey]

Unha acepción da palabra porca é, segundo o dicionario da Academia Galega, a de “Peza de metal cun oco no centro, labrado en espiral, onde se enrosca o parafuso". O mesmo en portugués, onde, como en galego, se usa con frecuencia nos contextos de apertar, desapertar,...

Eu restituín os meus apelidos

"Eu restituín os meus apelidos"

Manuel, Ana, Horacio, Andrea, Suso, Xosé Antón, Saleta, Xosé Lois e Rocío son unha pequena mostra dos milleiros de persoas que decidiron restituír os seus apelidos (algúns tamén o nome) á súa forma orixinal. Uns fixérono antes de 1999, coas dificultades que implicaba a galeguización, e outras máis recentemente.

“A mobilización social é a mellor maneira de evidenciar ataques ao galego”
Marcos Maceira, presidente da Mesa

“A mobilización social é a mellor maneira de evidenciar ataques ao galego”

A Mesa pola Normalización Lingüística realizou a súa asemblea xeral o sábado, 14 de abril, no Museo do Pobo Galego. Unha xuntanza na que se ratificaron as principais liñas de acción que acometerá a asociación de aquí a decembro. Cóntanolo Marcos Maceira, presidente da entidade.

Voces e noces [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Voces e noces [por Henrique Harguindey]

Son máis as voces que as noces dicimos en galego e en portugués. Explica moi ben a locución António Nogueira Santos: "Diz-se quando a fama excede a realidade, quando as pretensões vão muito além das possibilidades", e dá como equivalente ser mais...

Axiña [por Henrique Harguindey]
Como dicilo

Axiña [por Henrique Harguindey]

Repararon as lectoras e os lectores en que nos últimos tempos está a desaparecer da lingua escrita a palabra axiña? Pois si, está sendo sistematicamente substituída pola palabra pronto. E se desaparece da escrita acabará desaparecendo da fala.

 

Existe...

Restituírmos os apelidos de noso
Normalización

Restituírmos os apelidos de noso

Otero, Brey, Villarino, Yáñez, Iglesias... Cinco séculos de deturpación deixan até hoxe unha boa pegada nos apelidos galegos. 20% da poboación galega leva un apelido quer castelanizado quer híbrido. Aos poucos, van xurdindo iniciativas e proxectos que procuran facilitar a restitución dos apelidos de noso.

O día dos burros [por Henrique Harguindey]
Como dicilo

O día dos burros [por Henrique Harguindey]

Non sei se seguirá a celebrarse por algunhas terras galegas o “día dos burros”. Cando eu viñen vivir ao Morrazo -hai máis de corenta anos- celebrábanse aínda reminiscencias: unha boa parte do alumnado do Instituto de Cangas gastáballe unha broma a compañeiros e compañeiras...

O 061 no móbil, só en castelán

O 061 no móbil, só en castelán

Malia se denominar Urxencias Sanitarias de Galicia, a aplicación do Sergas para dispositivos móbil exclúe o galego e só permite a asistencia en castelán.

Ou sol ou chuvia [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Ou sol ou chuvia [por Henrique Harguindey]

Non poden producirse, ao mesmo tempo e no mesmo lugar, dúas accións contrarias. É o que exemplifica ben esta cantiga galega:

 

        A un tempo non pode ser
        o ter e máis o...

Mallar [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Mallar [por Henrique Harguindey]

Mallar é, primitivamente, bater cun instrumento agrícola chamado mallo para separar o gran da palla nos cereais despois da colleita. Ese labor, en tempos efectuado manualmente na eira e hoxe por aparatos mecánicos, é a malla.

 

Cousas e lousas [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Cousas e lousas [por Henrique Harguindey]

Hai cousas que mesmo parecen lousas. Velaí unha frase feita que recollía Federico Zamora no seu útil libro Refráns e ditos populares galegos  (Galaxia, 1972). Esa recadádiva presenta, con todo, unha eiva: non explica o sentido...