Lingua
Pano [por Henrique Harguindey]
COMO DICILO?

Pano [por Henrique Harguindey]

Na fraseoloxía das diferentes linguas  son abondosas as paremias, os ditos, que sinalan  como os descendentes, fillos e fillas, asemellan —quer no físico quer no comportamento— aos seus proxenitores e proxenitoras, pais e nais. En galego temos numerosos...

Máis de cen agasallos en galego
Catálogo da Mesa

Máis de cen agasallos en galego

Desde camisolas a cadernos pasando por xornais, alimentos, xogos e decoración. A Mesa pola Normalización Lingüística edita un catálogo en que recolle máis de cen propostas de compras e agasallos en galego.

A virada [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

A virada [por Henrique Harguindey]

Falabamos no artigo anterior da diferenza entre o galego mariñeiro, o da nosa beiramar, e o do interior. Tampouco o galego mareiro constitúe un falar homoxéneo e hai variantes entre unhas áreas e subáreas e outras. No libro do filólogo Francisco...

Mar [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Mar [por Henrique Harguindey]

Galiza é un país marítimo. Mil cincocentos quilómetros de costa conforman un amplo arco atlántico na punta suroccidental de Europa.  E na banda da beiramar vive a maior parte da poboación galega. Naturalmente, a poboación do interior non vive a carón do mar, mais...

Prebe [por Henrique Harguindey]
COMO DICILO?

Prebe [por Henrique Harguindey]

O vello truco. Está un tranquilamente na casa cando chama o teléfono: “Somos da empresa X e chamámolo para comunicarlle que nun sorteo celebrado hoxe correspondeulle o premio de X (unha manta/un robot de cociña/unha colección de libros/ etc. ) polo que queremos...

 A Mesa denuncia que Estado e Xunta incumpren a Carta das linguas minoritarias
Asemblea da Rede Europea para a Igualdade das Linguas en Dublín

A Mesa denuncia que Estado e Xunta incumpren a Carta das linguas minoritarias

A Mesa pola Normalización Lingüística denuncia vulneración dos dereitos lingüísticos dos e das galegafalantes. Fíxoo este sábado en Dublín, na asemblea da Rede Europea para a Igualdade das Linguas, onde entregou ao xefe do Secretariado da Carta Europea das Linguas Minoritarias e Rexionais do Consello de Europa, Sixto Molina, un informe sobre a situación do galego.
 

O alén [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

O alén [por Henrique Harguindey]

O alén: o outro mundo no que os vivos queremos crer para nos acollermos ante a idea de desaparecer para sempre. Un mundo que ás veces o tabú da morte nos fai evitar de mentar. Dicimos sinxelamente alá. Non é preciso concretar, pois tanto quen fala como quen escoita...

Diante [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Diante [por Henrique Harguindey]

É doado decatarse de que a orixe do adverbio de lugar diante está en de ante. Mais ese de que tiñamos antes témolo xa esquecido, polo que non dubidamos en volver poñelo, desta vez despois: diante de. O mesmo acontece co seu adverbio...

Doutra maneira [por Henrique Harguindey]

Doutra maneira [por Henrique Harguindey]

Falabamos esoutro día, no artigo Sen folgos, do mecanismo de infiltración dun idioma dominante sobre dun idioma dominado, e de como a invasión de características lingüisticas alleas en substitución das propias coñece a fase de creación dun crioulo e leva á...

Sopa no mel
Como dicilo?

Sopa no mel

Caír como sopa no mel,  dicimos en galegoportugués. Imos explicar o significado da  locución, mais antes é precisa unha notiña sobre a evolución da palabra sopa. Velaí :

 

A palabra suppa, de orixe xermánica,...

Sen folgos, por Henrique Harguindey
Como dicilo?

Sen folgos, por Henrique Harguindey

Falamos  xa un día (no artigo De cortar o alento) da locución de quedar/ficar sen alento, de quedar/ficar sen fala (e, naturalmente, de  quedar/ficar sen respiración) como alternativa  en galego á española de cortar la...

“Tivemos que facer presión para que a docencia fose sempre en galego”
40 anos da primeira promoción de Filoloxía Galego-Portuguesa

“Tivemos que facer presión para que a docencia fose sempre en galego”

Fanse corenta anos da primeira promoción de Filoloxía Galego-Portuguesa. Vinte e cinco persoas que a finais dos 70 apostaron contra vento e maré nunha carreira recén nada, conscientes de que,como eles propios nos explica, “o futuro era unha incógnita” e motivados en boa medida polo “compromiso con Galiza”.

Correr ou parar [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Correr ou parar [por Henrique Harguindey]

Cando queremos deixar constancia de que algo non nos interesa nadiña e que non imos mover unha palla para preocuparnos diso, podemos empregar o dito ben expresivo Tras do que non corro, non canso, é dicir: "Non penso perder un minuto nin fatigarme o máis mínimo nese...

Potes, potas e cazolas [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Potes, potas e cazolas [por Henrique Harguindey]

A cociña —e a lareira no seu momento— é unha das dependencias máis importantes da casa, senón é a máis importante. Nela prepárase a comida de todo o día para a familia enteira. Certo é que os hábitos alimentarios foron mudando co tempo e a evolución social, e máis co...

Diálogos [por Henrique Harguindey*
Como dicilo?

Diálogos [por Henrique Harguindey*

No eido da Fraseoloxía (parte da Lingüística que estuda as frases feitas e locucións) os grupos de palabras adquiren, por riba da súa función habitual, a comunicativa, unha función expresiva, que é a que prima entón. As locucións, as frases feitas, non transmiten xa o seu...

A Mesa denuncia o abandono de funcións por parte da Xunta no galego

A Mesa denuncia o abandono de funcións por parte da Xunta no galego

A Mesa pola Normalización Lingüística critica “o cinismo” da Xunta “e nomeadamente da Secretaría Xeral de Política Lingüística”, por afirmar que apostan na promoción do galego no ámbito económico e empresarial “cando hai uns meses votaban en contra dunha iniciativa...

Correr e voar [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Correr e voar [por Henrique Harguindey]

É galega a locución o que non corre, voa? En principio, parece que se trata dun calco do español el que no corre, vuela e que se documenta só a partir do século XX mais iso tampouco non fornece unha resposta definitiva, que precisaría dun estudo máis fondo. O...

Contas [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Contas [por Henrique Harguindey]

Ás veces, non é que as cousas non nos saian ben senón que nos saen moi mal. E, daquela, xa non nos conformamos con frases da expresión lingüistica normal e cotiá (Saíume mal isto ou aquilo, Saíume mal a xogada ou o choio, ou o asunto, Saíronme...

Arrichar, por Henrique Harguindey
Como dicilo?

Arrichar, por Henrique Harguindey

Como arricha esta nena! Que arrichada está! dixemos máis dunha vez ante unha cativiña que espile e medra mostrando os seus avances e botándose de maior.  Naturalmente, é unha gabanza.

 

Empregamos tamén o verbo en sentido crítico...

Paxariños, de Henrique Harguindey
COMO DICILO?

Paxariños, de Henrique Harguindey

É lóxico que para expresarmos as voces, os sons, que emiten determinados animais, acudamos á onomatopea, á  transcrición ou imitación  deses sons. Temos así, en galego ouvear/oular para o lobo ou o can, miar/miañar e outras para o gato, mear...

De min a ti [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

De min a ti [por Henrique Harguindey]

Nos pronomes persoais de primeira e segunda persoa temos en galego dúas series de formas diferentes que aparecen na frase da cabeceira de hoxe: eu/min e mais tu (ou ti)/ Imos comentar esas formas antes de entrarmos no contido da locución.