Lingua
O relato paso a paso dun novo tributo multitudinario ao galego
Minuto a minuto

O relato paso a paso dun novo tributo multitudinario ao galego

Queres reviver a marcha pro-galego deste 17M? Tanto se estiveche nela como se non, neste texto poderás acompañar o desenvolvimento dunha nova demostración de que a sociedade galega quer galego e outra política lingüística desde as institucións públicas, nomeadamente desde a Xunta.

“Hai que reforzar o uso real e práctico da lingua”
Marcos Maceira, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística

“Hai que reforzar o uso real e práctico da lingua”

O Día das Letras Galegas volve pór sobre a mesa vellos e novos problemas que conviven arredor do noso idioma. Pero hai quen traballa día a día para poder arranxalos. Marcos Maceira, presidente da Mesa pola Normalización Lingüística desde 2014 e portavoz da plataforma cidadá Queremos Galego, é un convencido da importancia da mobilización social a prol dos dereitos da lingua, da que di, “é cada vez máis activa”. Eis un extracto da entrevista publicada no Sermos Galiza 296.

#Microespañolismos, pequenos relatos na rede sobre a discriminación lingüística
Máis de 40 mil chíos contra o mito do bilinguismo harmónico

#Microespañolismos, pequenos relatos na rede sobre a discriminación lingüística

Vas a unha cafetaría. Pides un café con leite. "Un café con leche?". "Ben, se non o ten con leite póñamo con 'leche'". Que galego-falante non viviu unha situación dese estilo? A iniciativa #microespañolismos, posta en marcha polo BNG nas vésperas do Día das Letras Galegas, está a ser un auténtico fenómeno viral. 40 mil chíos vistos en algún momento por máis de 700 mil persoas. E a onda -moi activa na Galiza, tamén en Catalunya- continúa a se propagar.

A ASPG chama a participar na manifestación de Queremos Galego este 17M
Tamén a se facer asinante de 'O Diario Galego'

A ASPG chama a participar na manifestación de Queremos Galego este 17M

A Asociación Socio-Pedagóxica Galega considera que "grazas ao activismo social, o galego conseguiu pequenas vitorias que dan mostra da nosa forza". Aliás, aínda fica moito por "avanzar", salienta o colectivo, que chama a secundar masivamente a manifestación de Queremos Galego do Día das Letras Galegas 2018.

Máis canteiros [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Máis canteiros [por Henrique Harguindey]

Como prometimos a semana pasada, continuamos co mesmo asunto no canto de abandonalo. No canto de, velaí unha nova locución equivalente a ‘en lugar de’.

 

O Dicionario da Lingua Portuguesa da Porto Editora recolle como segunda acepción de...

O Colexio Paraixal de Teis organiza a xornada normalizadora “A lingua importa”
Esta sexta feira 11M

O Colexio Paraixal de Teis organiza a xornada normalizadora “A lingua importa”

Esta sexta-feira o C.E.I.P. Paraixal de Teis e Acorda. Cultura Cooperativa organiza xunto á Associaçom Galega da Língua a xornada “A lingua importa”, unha iniciativa nada co gallo do Día das Letras Galegas que pretende concienciar as crianzas do centro vigués da importancia de protexer, empregar e respetar a lingua galega.

Canteira [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Canteira [por Henrique Harguindey]

Non me estou a referir á expresión de uso maiormente futbolístico ou deportivo en xeral –mais tamén trasladábel a outros eidos- senón a unha locución que creo de orixe recente e ámbito galego: facer canteira ‘provocar rotura e destrozo´.

Tanto ten galinha que galiña, o importante é que poña ovos!
O debate sobre o binormativismo

Tanto ten galinha que galiña, o importante é que poña ovos!

Desde o reintegracionismo e desde correntes que adiren a norma oficial mais son partidarias do achegamento ao portugués xorde a iniciativa de fomentar o convivio entre as dúas opcións ortográficas para así garantir a supervivencia do idioma

O topónimo si, mais o apelido non mo toque

O topónimo si, mais o apelido non mo toque

A onomástica é un dos campos do léxico que máis se resiste á restauración lingüística. Este ámbito aínda resulta máis conservador cando nos referimos aos apelidos. Dado o seu carácter hereditario, os apelidos son menos dados aos cambios. Aquí dáse un paradoxo: mentres hai formas restituídas na toponimia, os apelidos coincidentes (de orixe toponímica) continúan castelanizados.

Unha semana do galego en Frisia

Unha semana do galego en Frisia

Este territorio dos Países Baixos e con lingua propia acollerá unha semana adicada ao idioma propio de Galiza, no marco do ‘Pavillón ds Linguas’

 

Nin traza nin baraza [Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Nin traza nin baraza [Henrique Harguindey]

Pode que se siga a empregar a expresión non ten traza nin baraza, que o padre Sobreira documentaba na segunda metade do século XVIII. Unha locución que lembra decontadiño outras de estrutura bimembre que xa temos sinalado como non ten eira nin beira...

Un galego rexuvenecido

Un galego rexuvenecido

Un programa da Deputación da Coruña percorrerá os centros de ensino con actividades e obradoiros para animar mozos e mozas a usar a lingua propia de Galiza. Antía Otero, Aldaolado, Davide Salvado ou María Yáñez, entre as participantes.

"A efectos da fala, Feijóo é Feixóo"
Víctor Freixanes, presidente da Real Academia Galega

"A efectos da fala, Feijóo é Feixóo"

Víctor Freixanes (Pontevedra, 1951) é un conversador torrencial e manexa con destreza todos os rexistros. Domina a frase curta, mais tamén a sintaxe máis alambicada. É sempre un escritor, até cando fala. É tamén unha personalidade poliédrica, non reductíbel a un arquetipo. Novelista, ensaísta, xornalista, editor, presidente da Real Academia Galega. Nesta entrevista falamos sobre a iniciativa da RAG a favor da restitución dos apelidos á súa forma orixinaria, galega, mais tamén acerca do estado en que se acha o galego ou a propia institución que el preside, coa inevitábel figura de Ferrín a se recortar no horizonte. "Son partidario das políticas de inmersión lingüística", afirma.

Apertar a porca [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Apertar a porca [por Henrique Harguindey]

Unha acepción da palabra porca é, segundo o dicionario da Academia Galega, a de “Peza de metal cun oco no centro, labrado en espiral, onde se enrosca o parafuso". O mesmo en portugués, onde, como en galego, se usa con frecuencia nos contextos de apertar, desapertar,...

"Eu restituín os meus apelidos"

"Eu restituín os meus apelidos"

Manuel, Ana, Horacio, Andrea, Suso, Xosé Antón, Saleta, Xosé Lois e Rocío son unha pequena mostra dos milleiros de persoas que decidiron restituír os seus apelidos (algúns tamén o nome) á súa forma orixinal. Uns fixérono antes de 1999, coas dificultades que implicaba a galeguización, e outras máis recentemente.

“A mobilización social é a mellor maneira de evidenciar ataques ao galego”
Marcos Maceira, presidente da Mesa

“A mobilización social é a mellor maneira de evidenciar ataques ao galego”

A Mesa pola Normalización Lingüística realizou a súa asemblea xeral o sábado, 14 de abril, no Museo do Pobo Galego. Unha xuntanza na que se ratificaron as principais liñas de acción que acometerá a asociación de aquí a decembro. Cóntanolo Marcos Maceira, presidente da entidade.

Voces e noces [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Voces e noces [por Henrique Harguindey]

Son máis as voces que as noces dicimos en galego e en portugués. Explica moi ben a locución António Nogueira Santos: "Diz-se quando a fama excede a realidade, quando as pretensões vão muito além das possibilidades", e dá como equivalente ser mais...

Axiña [por Henrique Harguindey]
Como dicilo

Axiña [por Henrique Harguindey]

Repararon as lectoras e os lectores en que nos últimos tempos está a desaparecer da lingua escrita a palabra axiña? Pois si, está sendo sistematicamente substituída pola palabra pronto. E se desaparece da escrita acabará desaparecendo da fala.

 

Existe...

Restituírmos os apelidos de noso
Normalización

Restituírmos os apelidos de noso

Otero, Brey, Villarino, Yáñez, Iglesias... Cinco séculos de deturpación deixan até hoxe unha boa pegada nos apelidos galegos. 20% da poboación galega leva un apelido quer castelanizado quer híbrido. Aos poucos, van xurdindo iniciativas e proxectos que procuran facilitar a restitución dos apelidos de noso.

O día dos burros [por Henrique Harguindey]
Como dicilo

O día dos burros [por Henrique Harguindey]

Non sei se seguirá a celebrarse por algunhas terras galegas o “día dos burros”. Cando eu viñen vivir ao Morrazo -hai máis de corenta anos- celebrábanse aínda reminiscencias: unha boa parte do alumnado do Instituto de Cangas gastáballe unha broma a compañeiros e compañeiras...

O 061 no móbil, só en castelán

O 061 no móbil, só en castelán

Malia se denominar Urxencias Sanitarias de Galicia, a aplicación do Sergas para dispositivos móbil exclúe o galego e só permite a asistencia en castelán.

Ou sol ou chuvia [por Henrique Harguindey]
Como dicilo?

Ou sol ou chuvia [por Henrique Harguindey]

Non poden producirse, ao mesmo tempo e no mesmo lugar, dúas accións contrarias. É o que exemplifica ben esta cantiga galega:

 

        A un tempo non pode ser
        o ter e máis o...