Memoria
Victoriano Suanzes, o garda civil que martirizou Ferrol

Victoriano Suanzes, o garda civil que martirizou Ferrol

Estamos diante do máximo responsábel do operativo do terror franquista na comarca de Trasancos nos momentos máis duros da represión. Membro dunha significada saga de militares, a súa etapa á fronte da Delegación da Orde Pública coincidiu co momento nos que a execucións paralegais acadaron o seu máximo alcance. Recuperamos a traxectoria de Victoriano Suanzes.

O campo de concentración do dique ferrolán
Campos do terror

O campo de concentración do dique ferrolán

Foi un auténtico campo da morte. O dique do arsenal de Ferrol e unhas embarcacións de cabotaxe e pasaxes atracadas no mesmo remataron convertidos nun auténtico inferno para milleiros de demócratas entre 1936 e 1939. A memoria do centro de reclusión segue a espera de reconciliarse co presente. Eis un estrato da peza publicada no número 372 do semanario en papel Sermos Galiza.
A memoria debuxada nas paredes do mosteiro de Oia

A memoria debuxada nas paredes do mosteiro de Oia

Até o 15 de decembro pódese visitar no mosteiro de Santa María de Oia unha exposición que recupera os debuxos gravados nas súas paredes polos presos e presas do franquismo. 'Os presos do Mosteiro. Memorias da Guerra Civil Española'.
A 'Galiza feudal' de Vitoria Armesto

A 'Galiza feudal' de Vitoria Armesto

Hai cincuenta anos, falamos de 1969, a Editorial Galaxia deu ao prelo, en dous volumes, baixo o título da Galiza feudal' unha orixinal interpretación da nosa Idade Media, redactada por Vitoria Armesto, na altura moi ligada aos círculos da editora viguesa.

Benigno Rei Pavón, morto por ser bo

Benigno Rei Pavón, morto por ser bo

Hai oitenta e tres anos, falamos do 12 de novembro de 1936, eran asasinados na estrada de Campañó, Poio, dez demócratas ben representativos do crisol ideolóxico comprometido co cambio social, unha sociedade de iguais e unha Galiza libre. Un deles, Benigno Rei Pavón, nunha carta dirixida a súa nai desde a cadea explicaba que “mátannos por ser bos”.

Un escravo negro en Lugo, por Xoán Costa

Un escravo negro en Lugo, por Xoán Costa

Aínda que nos poida parecer estraño, a Galiza da Idade Moderna e Contemporánea  non ficou á marxe do comercio escravista. É coñecido, embora non se fale moito diso, que algunhas fortunas que se agocharon por tras das vidreiras modernistas da cidade herculina se...

A nosa única esperanza é o separatismo, por Xoán Costa

A nosa única esperanza é o separatismo, por Xoán Costa

En agosto de 1919 Vida Gallega dá conta da edición de O lóstrego, obra da autoría do xoven escritor Xavier Soto Valenzuela, obra estreada en Vigo polo cadro da Xuventude Artística. Segundo Vida Gallega, trátase dunhas cantas escenas ben urdidas, ben intencionadas e descubridoras do temperamento do autor para o xénero teatral.
Os sete mártires de Pazos

Os sete mártires de Pazos

O 31 de outubro de 1949 morrían nun enfrontamento armado coas forzas da Guarda Civil sete militantes guerrilleiros tras ser cercados nunha vivenda no lugar de Pazos en Monfero. A acción represiva será decisiva para o desmantelamento da oposición armada ao fascismo, nas comarcas de Trasancos e A Coruña, significando un antes e despois na loita antifranquista.
O mal tempo libra a Illa de San Simón de acoller a "insultante" festa do Samaín

O mal tempo libra a Illa de San Simón de acoller a "insultante" festa do Samaín

As precipitacións, nubes e altas temperaturas mínimas que Meteogalicia prevé para este 31 de outubro son, segundo a organizadora, o único motivo da cancelación da festa de Samaín que a naviera Nabia organizara e publicitara para esa noite na illa de San Simón co aval da Xunta, unha celebración que levantou desde o seu anuncio unha treboada de indignación nas asociacións da memoria
Familiares de vítimas, contra converter San Simón en “parque de atraccións”
Esixen a Feixoo que impida celebrar o Samaín na illa

Familiares de vítimas, contra converter San Simón en “parque de atraccións”

Entre 1936 e 1943, a illa de San Simón, na ría de Vigo, foi un campo de concentración fascista. Por el pasaron arredor de 6.000 persoas, republicanas, galeguistas, anarquistas, comunistas, socialistas. Ese é o escenario elixido pola empresa navieira Nabia para celebrar, con permiso do Goberno galego, a noite de Samaín este 31 de outubro. Familiares de represaliadas amosaron o seu rexeitamento e esixen a Feixoo que impida a festa.
Cea e festa de Samaín na Illa da Morte
“ALDRAXE” Á MEMORIA DAS VÍTIMAS EN SAN SIMÓN

Cea e festa de Samaín na Illa da Morte

“Indignación” ante a celebración na véspera de Defuntos dunha algueirada organizada na illa de San Simón pola empresa Nabia, coa conivencia da Xunta de Galiza, e que as asociacións da Memoria consideran “unha falta de respecto nun lugar onde tiveron lugar torturas, cativerios e asasinatos”.

Cruces como símbolo de rebeldía antifascista e feminista
'A VOLTA DAS NOVE'

Cruces como símbolo de rebeldía antifascista e feminista

O tradicional evento no que o Instituto de Estudos Miñoráns homenaxea as nove persoas asasinadas por falanxistas no 36 encara a súa última semana de actividades, que este ano estiveron centradas na lembranza da represión contra as mulleres do Val Miñor.

Placas de chumbo: un “executor” no rueiro da Coruña

Placas de chumbo: un “executor” no rueiro da Coruña

Logo de doce anos da promulgación da Lei de Memoria Histórica, os quinteiros de moitas vilas e cidades galegas seguen a homenaxear moitos afíns á ditadura. Na localidade do Barco dixeron basta e veñen de aprobar no pleno e por unanimidade unha moción na que informan o Concello da Coruña de que teñen unha rúa dedicada a Serxio Peñamaría de Llano, rexedor durante o franquismo que chegou a disparar “tiros de graza” na comarca de Valdeorras. Eis un estrato da peza publicada no número 368 do semanario en papel Sermos Galiza.
Revolta e martirio en Éntoma

Revolta e martirio en Éntoma

O 21 de outubro de 1902, membros da Garda Civil e do exército abriron lume contra un grupo de veciños que tentaban impedir a execución duns embargos en Éntoma, concello do Barco de Valdeorras, deixando unha persoa morta, varias feridas e ducias de detidos.
Fraga segue a ser fillo predilecto da Coruña oito meses despois de aprobarse a súa retirada

Fraga segue a ser fillo predilecto da Coruña oito meses despois de aprobarse a súa retirada

O Bloque Nacionalista Galego, por iniciativa da concelleira Avia Veira, rexistra unha pregunta ao Goberno local sobre cando ten pensado dar cumprimento ao acordo plenario do 6 de maio de 2019, no que cos votos a favor do propio BNG, PSOE e Marea Atlántica aprobouse a retirada dos títulos e dignidades concedidos en tempos da ditadura ao fundador do Partido Popular e tamén ao ex ministro franquista Laureano López Rodó.

As orixes galegas de Luís Camões

As orixes galegas de Luís Camões

É fillo do exilio galego do século XIV. Descendente dun daqueles cincocentos rebeldes que, por loitar contra Castela, se viu na obriga de refuxiarse en Portugal.
O Oubeira, un verdugo en Cabral

O Oubeira, un verdugo en Cabral

O seu nome mete medo e aínda o citan en voz baixa cando un veciño e outro recordan os verdugos de Cabral. A súa herdanza, listas de bos sinalados para o martirio, mortos nun verán de inverno, o fin dun soño, a noite fecha e onde hoxe estamos.

A curia non é clase artesá, por Xoán Costa

A curia non é clase artesá, por Xoán Costa

Modernamente utilizamos a palabra artesán para nos referir a quen fabrica manualmente determinadas pezas ou produtos (de olaría, carpintaría, tecelaxe, etc) imprimíndolles certo selo persoal.

Mais en tempos non moi afastados encontramos a palabra con outro valor: o...

103 anos despois, Nebra mantén a lembranza das súas mártires

103 anos despois, Nebra mantén a lembranza das súas mártires

12 de outubro, un día para render homenaxe ás seis vítimas mortais masacradas en Nebra (Porto do Son) pola Garda Civil en 1916 cando se manifestaban contra un gravame inxusto e abusivo.  Este sábado nesta parroquia volverase homenaxear aquelas mulleres.

O tango triste de Matilde Villaverde

O tango triste de Matilde Villaverde

“Sus ojos se cerraron y el mundo sigue andando/ su boca que era mía ya no me besa más”, di o tango de Carlos Gardel que a pontevedresa Matilde Villaverde cantaba na emigración arxentina lembrando aquel primeiro mozo, o pai da súa filla, que marchara de Marcón para loitar no bando republicano, e do que nunca máis logrou saber… Eis un extracto da peza publicada no número 365 do semanario en papel Sermos Galiza.
O exilio galego do século XV

O exilio galego do século XV

Abonda con reparar na represión que seguiu á revolución galega da segunda metade do século XV para caer na conta do alcance da mesma. O uso indiscriminado do terror contra a poboación, botando man de tropas mercenarias francesas, ou o exilio en Portugal e en Bretaña de miles de compatriotas son exemplos significativos da dimensión desta revolta. Achegamos aquí a crónica dos exilios galegos do século XV. Eis un extracto da peza, publicada no número 365 do semanario en papel Sermos Galiza.
Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936
6 de outubro en Santiso de Abres

Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936

Clemente Amago fundou o Partido Socialista en Santiso de Abres, na actual beira asturiana do río Eo. Era 1931, ano da instauración da Segunda República. Cinco anos despois, agochábase dos falanxistas, que finalmente o atoparon un 22 de setembro. O seu cadáver aínda hoxe está desaparecido. Será unha das persoas homenaxeadas na localidade o vindeiro domingo 6 de outubro nun acto organizado por Memoria da Mariña.
O campo de concentración de Figueirido

O campo de concentración de Figueirido

Foi un dos campos de concentración máis duros da Galiza. Os testemuños orais e escritos achegados polos reclusos ou pola veciñanza da zona coinciden en sinalar o rigor represivo deste centro de internamento, onde a tortura e o maltrato eran unha práctica corrente. Ao cabo, o inferno na terra para os máis de mil prisioneiros políticos que pasaron pola penitenciaría ao longo dos dous anos de funcionamento. Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 364 do semanario en papel Sermos Galiza
A nova tumba de Franco noutro espazo público

A nova tumba de Franco noutro espazo público

Ademais de Carmen Polo, en Mingorrubio están enterrados Carrero Blanco, Arias Navarro e Rafael Trujillo. A ARMH advirte que seguirá pedindo que o Estado deixe de financiar “calquera outro mausoleo do ditador” porque os terreos do cemiterio de destino tamén pertencen a Patrimonio Nacional e están xestionados por unha empresa do Concello de Madrid.
“Isto non soluciona os crimes do franquismo nin nada…”

“Isto non soluciona os crimes do franquismo nin nada…”

Asociacións de memoria histórica e activistas valoran a exhumación dos restos de Franco como “un avance” nas políticas públicas, pero advirten que o esencial está por facer. "O Estado non se dá desfeito de Franco”, opina Carlos Babío. "Hoxe empeza todo", defende o avogado Eduardo Ranz, un dos impulsores da exhumación desde a extinta Dirección General de la Memoria Histórica.

Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

19 de setembro de 1819 nacía en Padrón Eduardo Ruíz Pons. A súa traxectoria vital simboliza a oposición ao proxecto centralizador impulsado polos liberais no século XIX e o rexeitamento das novas formas de opresión introducidas polo modo de produción capitalista.
Bautista Álvarez, no comezo de todo

Bautista Álvarez, no comezo de todo

Co gallo do segundo cabodano do falecemento de Bautista ´lvarez, Cilia Torna rastrexa o seu papel os episodios iniciais do capitulo contemporáneo do nacionalismo galego.
A curva de Fontaboa racha un silencio ignominioso

A curva de Fontaboa racha un silencio ignominioso

Un memorial rende desde este sábado homenaxe a 25 vítimas do fascismo nunha curva dunha estrada comarcal no concello de Bande. Familiares dos represaliados e activistas pola memoria rescatan oitenta anos despois anacos dunha historia que segue agochada nos silencios.
Sobre a cultura galega na longa noite de pedra
Presentación en Compostela do monográfico de 'Terra e Tempo'

Sobre a cultura galega na longa noite de pedra

O movemento cultural galego. 1961-1976 é o título co que a revista Terra e Tempo repasa o activismo cultural durante a longa noite de pedra franquista. Trinta e dúas autoras escriben sobre 25 asociacións culturais nun volume que se presentará en Compostela a vindeira cuarta feira, 17 de setembro, ás oito e media do serán.
A execución dos Prada

A execución dos Prada

Hai setenta anos, falamos do 13 de setembro de 1949, un grupo de gardas civís, que desprazaban detidos a varios enlaces da guerrilla da zona de Chavaga, aplicáronlle a lei de fugas a dous vellos colaboradores da II Agrupación. O seu asasinato exemplifica o carácter da represión franquista e a metodoloxía empregada para rematar coa resistencia ao fascismo.

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Cando o vindeiro ano celebremos o centenario da revista Nós lembraremos tamén os seus colaboradores asasinados polo fascismo. E no Serantes ferrolán deixaremos un cravo vermello na foxa común onde ainda protesta Arturo Noguerol Buxán.