Memoria
“Hai probabelmente un Billy el Niño en cada cidade galega”
Carlos Barros, historiador

“Hai probabelmente un Billy el Niño en cada cidade galega”

Carlos Barros Guimeráns (Vigo, 1946) é unha testemuña privilexiada da Galiza contemporánea. Significado dirixente durante anos do Partido Comunista da Galiza (PCG), profesor xubilado da USC e persoa sempre atenta á actualidade. Aproveitamos o corenta aniversario das grandes mobilizacións a prol da autonomía para viaxarmos á Galiza de finais do franquismo e da transición.

Recoñecemento ao médico Castelao, por Xoán Costa

Recoñecemento ao médico Castelao, por Xoán Costa

Vida Gallega, de 10 de febreiro de 1919, publica unha fotografía de Castelao  coa aclaración “xenial caricaturista galego que prestou valorosos servizos médicos en Rianxo durante a epidemia”. Lembremos que fora precisamente Castelao o autor da capa do ...

O rei galego que admirou Europa
A Galiza ignorada: Ramiro II 'O Grande'

O rei galego que admirou Europa

Simboliza como ninguén o carácter galego da monarquía hexemónica no espazo cristián peninsular entre o século VIII e XIII. Fillo dos reis galegos Ordoño II e Elvira Menéndez, conseguiu a admiración de toda a Europa polo seu xenio militar, tras derrotar en agosto do 939 a Abderraman III en Simancas. Gobernante de grandes capacidades, foi coñecido polos seus contemporáneos como «O Grande», sufrindo até hoxe os ataques da historiografía españolista polos seus enfrontamentos con Fernán González. Eis un estrato da peza publicada no número 373 do semanario en papel Sermos Galiza.
A Volta das Nove: recuperando a memoria no Val Miñor

A Volta das Nove: recuperando a memoria no Val Miñor

Durante décadas tatuaron a terra con nove cruces nun impoñente lugar de memoria de nove homes, nove viúvas e 31 orfas e orfos, por iso quixemos que este ano fose o da Volta das Nove. Eis un estrato da peza publicada no número 373 do semanario en papel Sermos Galiza.
“Aquel drama do encoro parou o tempo”
Manuel Rivero, investigador

“Aquel drama do encoro parou o tempo”

Manuel Rivero (Vilela, Bande, 1953) é licenciado en Antropoloxía, Ciencias Políticas, Psicoloxía e Socioloxía. Traballou na banca comercial como especialista en recursos humanos. Desde sempre mantivo a curiosidade pola memoria e a historia daquel val asolagado que miraba desde a aldea, a cola do encoro. Onte sábado, en Muíños, ofreceu unha charla sobre As Conchas no setenta aniversario da inauguración (por Franco) do pantano. Mais a historia das Conchas empeza antes, conta, e cando menos, ten cen anos.

'Os ovos do Caudillo': a trama agraria de Meirás
FRANCO "LUCROUSE COA EXPLOTACIÓN AGRÍCOLA DO PAZO"

'Os ovos do Caudillo': a trama agraria de Meirás

A través da empresa Pazo de Meirás: Productos de la Huerta, o ditador controlou unha explotación agropecuaria que lle xerou pingües beneficios “a custe cero, pois era o Estado quen asumía todos os gastos, con Franco limitándose a facer caixa”, tal e como explica o investigador Carlos Babío. Agora, os seus herdeiros pretenden usar esa “pseudo-empresa” para demostrar que o Pazo de Meirás era un ben privativo de Franco, o que a xuízo de Babío é “unha auténtica desvergoña”.
Homenaxe aos Mártires de Sobredo

Homenaxe aos Mártires de Sobredo

A Carballeira de Sobredo (Tui) acolle este sábado 24 de novembro un acto de homenaxe en lembranza do 97º aniversario do asasinato dos coñecidos como Mártires de Sobredo, que este ano contará coa intervención especial de Carlos Babío, investigador da memoria. 
Sharpeville, por Xoán Costa

Sharpeville, por Xoán Costa

En marzo de 1960, o día 21, Sharpeville, na provincia de Gauteng, África do Sul encheu todos os teletipos: un protesto convocado polo Congreso Pan-Africano contra a Lei do Pase, un documento que detallaba onde podían ir os negros e, caso non o presentaren se as autoridades...

Victoriano Suanzes, o garda civil que martirizou Ferrol

Victoriano Suanzes, o garda civil que martirizou Ferrol

Estamos diante do máximo responsábel do operativo do terror franquista na comarca de Trasancos nos momentos máis duros da represión. Membro dunha significada saga de militares, a súa etapa á fronte da Delegación da Orde Pública coincidiu co momento nos que a execucións paralegais acadaron o seu máximo alcance. Recuperamos a traxectoria de Victoriano Suanzes.

O campo de concentración do dique ferrolán
Campos do terror

O campo de concentración do dique ferrolán

Foi un auténtico campo da morte. O dique do arsenal de Ferrol e unhas embarcacións de cabotaxe e pasaxes atracadas no mesmo remataron convertidos nun auténtico inferno para milleiros de demócratas entre 1936 e 1939. A memoria do centro de reclusión segue a espera de reconciliarse co presente. Eis un estrato da peza publicada no número 372 do semanario en papel Sermos Galiza.
A memoria debuxada nas paredes do mosteiro de Oia

A memoria debuxada nas paredes do mosteiro de Oia

Até o 15 de decembro pódese visitar no mosteiro de Santa María de Oia unha exposición que recupera os debuxos gravados nas súas paredes polos presos e presas do franquismo. 'Os presos do Mosteiro. Memorias da Guerra Civil Española'.
A 'Galiza feudal' de Vitoria Armesto

A 'Galiza feudal' de Vitoria Armesto

Hai cincuenta anos, falamos de 1969, a Editorial Galaxia deu ao prelo, en dous volumes, baixo o título da Galiza feudal' unha orixinal interpretación da nosa Idade Media, redactada por Vitoria Armesto, na altura moi ligada aos círculos da editora viguesa.

Benigno Rei Pavón, morto por ser bo

Benigno Rei Pavón, morto por ser bo

Hai oitenta e tres anos, falamos do 12 de novembro de 1936, eran asasinados na estrada de Campañó, Poio, dez demócratas ben representativos do crisol ideolóxico comprometido co cambio social, unha sociedade de iguais e unha Galiza libre. Un deles, Benigno Rei Pavón, nunha carta dirixida a súa nai desde a cadea explicaba que “mátannos por ser bos”.

Un escravo negro en Lugo, por Xoán Costa

Un escravo negro en Lugo, por Xoán Costa

Aínda que nos poida parecer estraño, a Galiza da Idade Moderna e Contemporánea  non ficou á marxe do comercio escravista. É coñecido, embora non se fale moito diso, que algunhas fortunas que se agocharon por tras das vidreiras modernistas da cidade herculina se...

A nosa única esperanza é o separatismo, por Xoán Costa

A nosa única esperanza é o separatismo, por Xoán Costa

En agosto de 1919 Vida Gallega dá conta da edición de O lóstrego, obra da autoría do xoven escritor Xavier Soto Valenzuela, obra estreada en Vigo polo cadro da Xuventude Artística. Segundo Vida Gallega, trátase dunhas cantas escenas ben urdidas, ben intencionadas e descubridoras do temperamento do autor para o xénero teatral.
Os sete mártires de Pazos

Os sete mártires de Pazos

O 31 de outubro de 1949 morrían nun enfrontamento armado coas forzas da Guarda Civil sete militantes guerrilleiros tras ser cercados nunha vivenda no lugar de Pazos en Monfero. A acción represiva será decisiva para o desmantelamento da oposición armada ao fascismo, nas comarcas de Trasancos e A Coruña, significando un antes e despois na loita antifranquista.
O mal tempo libra a Illa de San Simón de acoller a "insultante" festa do Samaín

O mal tempo libra a Illa de San Simón de acoller a "insultante" festa do Samaín

As precipitacións, nubes e altas temperaturas mínimas que Meteogalicia prevé para este 31 de outubro son, segundo a organizadora, o único motivo da cancelación da festa de Samaín que a naviera Nabia organizara e publicitara para esa noite na illa de San Simón co aval da Xunta, unha celebración que levantou desde o seu anuncio unha treboada de indignación nas asociacións da memoria
Familiares de vítimas, contra converter San Simón en “parque de atraccións”
Esixen a Feixoo que impida celebrar o Samaín na illa

Familiares de vítimas, contra converter San Simón en “parque de atraccións”

Entre 1936 e 1943, a illa de San Simón, na ría de Vigo, foi un campo de concentración fascista. Por el pasaron arredor de 6.000 persoas, republicanas, galeguistas, anarquistas, comunistas, socialistas. Ese é o escenario elixido pola empresa navieira Nabia para celebrar, con permiso do Goberno galego, a noite de Samaín este 31 de outubro. Familiares de represaliadas amosaron o seu rexeitamento e esixen a Feixoo que impida a festa.
Cea e festa de Samaín na Illa da Morte
“ALDRAXE” Á MEMORIA DAS VÍTIMAS EN SAN SIMÓN

Cea e festa de Samaín na Illa da Morte

“Indignación” ante a celebración na véspera de Defuntos dunha algueirada organizada na illa de San Simón pola empresa Nabia, coa conivencia da Xunta de Galiza, e que as asociacións da Memoria consideran “unha falta de respecto nun lugar onde tiveron lugar torturas, cativerios e asasinatos”.

Cruces como símbolo de rebeldía antifascista e feminista
'A VOLTA DAS NOVE'

Cruces como símbolo de rebeldía antifascista e feminista

O tradicional evento no que o Instituto de Estudos Miñoráns homenaxea as nove persoas asasinadas por falanxistas no 36 encara a súa última semana de actividades, que este ano estiveron centradas na lembranza da represión contra as mulleres do Val Miñor.

Placas de chumbo: un “executor” no rueiro da Coruña

Placas de chumbo: un “executor” no rueiro da Coruña

Logo de doce anos da promulgación da Lei de Memoria Histórica, os quinteiros de moitas vilas e cidades galegas seguen a homenaxear moitos afíns á ditadura. Na localidade do Barco dixeron basta e veñen de aprobar no pleno e por unanimidade unha moción na que informan o Concello da Coruña de que teñen unha rúa dedicada a Serxio Peñamaría de Llano, rexedor durante o franquismo que chegou a disparar “tiros de graza” na comarca de Valdeorras. Eis un estrato da peza publicada no número 368 do semanario en papel Sermos Galiza.
Revolta e martirio en Éntoma

Revolta e martirio en Éntoma

O 21 de outubro de 1902, membros da Garda Civil e do exército abriron lume contra un grupo de veciños que tentaban impedir a execución duns embargos en Éntoma, concello do Barco de Valdeorras, deixando unha persoa morta, varias feridas e ducias de detidos.
Fraga segue a ser fillo predilecto da Coruña oito meses despois de aprobarse a súa retirada

Fraga segue a ser fillo predilecto da Coruña oito meses despois de aprobarse a súa retirada

O Bloque Nacionalista Galego, por iniciativa da concelleira Avia Veira, rexistra unha pregunta ao Goberno local sobre cando ten pensado dar cumprimento ao acordo plenario do 6 de maio de 2019, no que cos votos a favor do propio BNG, PSOE e Marea Atlántica aprobouse a retirada dos títulos e dignidades concedidos en tempos da ditadura ao fundador do Partido Popular e tamén ao ex ministro franquista Laureano López Rodó.

As orixes galegas de Luís Camões

As orixes galegas de Luís Camões

É fillo do exilio galego do século XIV. Descendente dun daqueles cincocentos rebeldes que, por loitar contra Castela, se viu na obriga de refuxiarse en Portugal.
O Oubeira, un verdugo en Cabral

O Oubeira, un verdugo en Cabral

O seu nome mete medo e aínda o citan en voz baixa cando un veciño e outro recordan os verdugos de Cabral. A súa herdanza, listas de bos sinalados para o martirio, mortos nun verán de inverno, o fin dun soño, a noite fecha e onde hoxe estamos.

A curia non é clase artesá, por Xoán Costa

A curia non é clase artesá, por Xoán Costa

Modernamente utilizamos a palabra artesán para nos referir a quen fabrica manualmente determinadas pezas ou produtos (de olaría, carpintaría, tecelaxe, etc) imprimíndolles certo selo persoal.

Mais en tempos non moi afastados encontramos a palabra con outro valor: o...

103 anos despois, Nebra mantén a lembranza das súas mártires

103 anos despois, Nebra mantén a lembranza das súas mártires

12 de outubro, un día para render homenaxe ás seis vítimas mortais masacradas en Nebra (Porto do Son) pola Garda Civil en 1916 cando se manifestaban contra un gravame inxusto e abusivo.  Este sábado nesta parroquia volverase homenaxear aquelas mulleres.

O tango triste de Matilde Villaverde

O tango triste de Matilde Villaverde

“Sus ojos se cerraron y el mundo sigue andando/ su boca que era mía ya no me besa más”, di o tango de Carlos Gardel que a pontevedresa Matilde Villaverde cantaba na emigración arxentina lembrando aquel primeiro mozo, o pai da súa filla, que marchara de Marcón para loitar no bando republicano, e do que nunca máis logrou saber… Eis un extracto da peza publicada no número 365 do semanario en papel Sermos Galiza.
O exilio galego do século XV

O exilio galego do século XV

Abonda con reparar na represión que seguiu á revolución galega da segunda metade do século XV para caer na conta do alcance da mesma. O uso indiscriminado do terror contra a poboación, botando man de tropas mercenarias francesas, ou o exilio en Portugal e en Bretaña de miles de compatriotas son exemplos significativos da dimensión desta revolta. Achegamos aquí a crónica dos exilios galegos do século XV. Eis un extracto da peza, publicada no número 365 do semanario en papel Sermos Galiza.
Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936
6 de outubro en Santiso de Abres

Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936

Clemente Amago fundou o Partido Socialista en Santiso de Abres, na actual beira asturiana do río Eo. Era 1931, ano da instauración da Segunda República. Cinco anos despois, agochábase dos falanxistas, que finalmente o atoparon un 22 de setembro. O seu cadáver aínda hoxe está desaparecido. Será unha das persoas homenaxeadas na localidade o vindeiro domingo 6 de outubro nun acto organizado por Memoria da Mariña.
O campo de concentración de Figueirido

O campo de concentración de Figueirido

Foi un dos campos de concentración máis duros da Galiza. Os testemuños orais e escritos achegados polos reclusos ou pola veciñanza da zona coinciden en sinalar o rigor represivo deste centro de internamento, onde a tortura e o maltrato eran unha práctica corrente. Ao cabo, o inferno na terra para os máis de mil prisioneiros políticos que pasaron pola penitenciaría ao longo dos dous anos de funcionamento. Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 364 do semanario en papel Sermos Galiza
A nova tumba de Franco noutro espazo público

A nova tumba de Franco noutro espazo público

Ademais de Carmen Polo, en Mingorrubio están enterrados Carrero Blanco, Arias Navarro e Rafael Trujillo. A ARMH advirte que seguirá pedindo que o Estado deixe de financiar “calquera outro mausoleo do ditador” porque os terreos do cemiterio de destino tamén pertencen a Patrimonio Nacional e están xestionados por unha empresa do Concello de Madrid.