Memoria
A fuga do penal de Iruña: unha evasión que rematou co asasinato de 58 antifascistas galegos
Achegamos a relación completa das vítimas

A fuga do penal de Iruña: unha evasión que rematou co asasinato de 58 antifascistas galegos

O 22 de maio de 1938, perto de 1.000 persoas que se atopaban recluídos no forte de San Kristobal en Iruña, dan comezo ao que o xornal estadunidense The New York Times cualificou como a maior fuga carceraria de Europa. O intento de evasión rematou cunha das maiores matanzas do réxime franquista, nun centro de exterminio no que morreron 96 galegos -58 deles na fuga falida- cuxos nomes recuperamos con motivo do oitenta aniversario dos feitos.

21M, 40 aniversario das eleccións ás cámaras agrarias
O nacionalismo versus as forzas que pactaron a transición

21M, 40 aniversario das eleccións ás cámaras agrarias

O 21 de maio de 1978, máis de 400.000 labregas e labregos eran convocados a elixir os seus representantes nas eleccións a cámaras agrarias, cuns resultados que evidenciaron a importante introdución da alternativa nacionalista no medio rural e o acordo entre as forzas que apoiarán a constitución de 1978 por trasladar o pacto ao ámbito sindical.

O Reino de Galiza no mapa de Lambert de Saint Omer
Galiza no mapa

O Reino de Galiza no mapa de Lambert de Saint Omer

Máis unha entrega de “Galiza no mapa”. A cartografía de Lambert de Saint Omer, en que Galiza ocupa un lugar destacado, estabelece a diferenciación clásica para o espazo ibérico, reservando “Galicia” para a área cristiá e utilizando “Hispania” para a zona musulmá, sinalando ao tempo “Lusitania” e “Tarracona”. Eis un extracto da peza, publicada no Sermos Galiza 296.

A batalla de Luou
No 70 aniversario da morte en combate de Tino, Rufino, Barbarroxa e Carles

A batalla de Luou

O 18 de maio de 1948 son asasinados no lugar de Loureiro na parroquia de Luou en Teo os guerrilleiros antifranquistas Manuel Agrasar “Barbarroxa”, Florentino Menéndez “Tino”, Vicente López “Rufino” e Ricardo Fernández Carles. A súa morte, no marco dun enfrontamento armado de horas coa garda civil, representa un golpe decisivo para a loita guerrilleira nos comarcas do norte de Pontevedra e do sur d´A Coruña.

Xurxo Souto amosa a memoria da Torre de Hércules
Roteiro guiado o Día das Letras

Xurxo Souto amosa a memoria da Torre de Hércules

O músico e escritor Xurxo Souto é o cronista da Coruña secreta. Dunha cidade cuxa memoria foi negada durante anos. O 17 de maio, Día das Letras Galegas, volverá demostralo cun roteiro guiado arredor da Torre de Hércules.
 

Moncho Valcarce: Un militante, un profeta, un cura e un místico

Moncho Valcarce: Un militante, un profeta, un cura e un místico

O doutor en Teoloxía pola Universidade de Salamanca e en Filosofía pola Universidade de Santiago de Compostela Victorino Pérez Prieto recupera para Sermos Galiza o perfil de Moncho Valcarce (1935-1993) no ano en que se conmemora o 25 aniversario do falecemento do coñecido como “crego das Encrobas”. Nas próximas semanas seguirán a sucederse actos de lembranza da figura de Valcarce. Eis un extracto do texto publicado no número 295 de Sermos Galiza.

Debate sobre as escolas de emigrantes en Valga
Este sábado ás seis da tarde

Debate sobre as escolas de emigrantes en Valga

A memoria histórica vai alén da II República, a Guerra do 36 e a instauración do fascismo. A asociación Memoria Histórica de Valga así o entende e este sábado, 12 de maio, dedica unha mesa redonda ás chamadas escolas de emigrantes baixo o título Escolas de liberdade.
 

Homenaxe da Mariña ao guerrilleiro O Gardarríos
O 23 de xuño, 70 cabodano do seu asasinato

Homenaxe da Mariña ao guerrilleiro O Gardarríos

O vindeiro 23 de xuño, Mondoñedo e Lourenzá renderán homenaxe a Luís Trigo Chao, O Gardarríos, sindicalista da UXT e guerrilleiro antifranquista asasinado o 25 de xuño de 1948 en Vlanova de Lourenzá.

Os escravos de Franco na Galiza

Os escravos de Franco na Galiza

A legalización do traballo escravo tomou corpo en outono de 1938, coa posta en marcha do chamado sistema de Redención de Penas polo Traballo, unha iniciativa que se concretaría en diversas modalidades de traballos forzados. Sinaláronse na Galiza tres figuras: os Batallóns Disciplinarios de Traballadores, a explotación de man de obra procedente dos destacamentos penais e mais os chamados destinos. 

Carballo homenaxea a loita en defensa de Baldaio
41 aniversario dos sucesos

Carballo homenaxea a loita en defensa de Baldaio

O 8 de maio de 1977, domingo de feira, unha manifestación percorreu Carballo. A veciñanza esixía a devolución da marisma de Baldaio. Unha empresa levaba máis de 30 anos extraendo ilegalmente area baixo a aparencia dunha concesión marisqueira. Naquela protesta o carismático Moncho Valcarce figurou en primeira liña. O Concello de Carballo e a Irmandade que leva o nome do crego das Encrobas lembran hoxe os feitos.  
 

7M, 70 aniversario do asasinato do nacionalista Francisco García Moldes

7M, 70 aniversario do asasinato do nacionalista Francisco García Moldes

O sete de maio de 1948 era asasinado nun café d´O Grove Francisco García Moldes, significado militante do Partido Galeguista desta localidade, na altura comprometido coa loita clandestina contra o réxime franquista. Aproveitamos logo a onomástica da súa morte para arrancar do esquecemento a figura destoutro mártir da loita nacionalista asasinado con tan só trinta e sete anos.

Caramelos mata lombrigas [por Xoán Costa]

Caramelos mata lombrigas [por Xoán Costa]

José Ruiz Guirado, no libro Intrahistoria de Marín, conta como o farmacéutico Pedro Catalá tivo un dependente ao que tomou cariño e que lle gustaría que fixese a carreira de farmacia. Matriculouno no instituto mais o rapaz, preguiceiro como era, non daba unha. E don...

O martirio dos irmáns Insua

O martirio dos irmáns Insua

Xosé Losada Castelao e Manuel Rodríguez Castelao, coñecidos popularmente como “Os Insua”, curmáns de Daniel Castelao e destacados dirixentes nacionalistas da Barbanza, serán asasinados o 23 de abril de 1937 canda outros nove antifascistas que tentaban fuxir de Galiza desde o porto de Vigo no Bou Eva.

A derradeira lección do brigadista
O rastro dun libro único

A derradeira lección do brigadista

Nove estampas de Castelao figuran no pequeno libro homenaxe que se publicou en California en 1939 na memoria do correspondente e membro das brigadas internacionais James Phillips Lardner, caído no Ebro en 1938. Sinaturas como a de Ernest Hemingway ou Ring Lander Jr figuran neste obra, da que se editaron só 500 exemplares. Deles, só un, e temporalmente, está en Galiza.

Un lago sobre lignito [por Xoán Costa]

Un lago sobre lignito [por Xoán Costa]

Onde hoxe hai un lago, non hai moito había unha explotación de lignito a ceo aberto. Mais como era antes de 1946 a paisaxe das Pontes? Cóntanolo Guillermo Shulz, enxeñeiro de minas alemán, afincado durante varias décadas en Ribadeo e que entre marzo e...

No 172 aniversario dos Mártires de Carral: breve noticia do provincialismo galego

No 172 aniversario dos Mártires de Carral: breve noticia do provincialismo galego

A primeira manifestación do galeguismo político, o chamado provincialismo, nace nos anos 1840-1846, no seo do partido progresista, isto é, na esquerda liberal do momento e só uns anos máis tarde que o seu homónimo catalán. Debe o seu nome á defensa da recuperación da unidade institucional preexistente, o Reino ou provincia de Galicia, destruida e fragmentada en 1833 nas catro provincias actuais pola reforma de Javier de Burgos.

Un bosque contra o esquecemento

Un bosque contra o esquecemento

Máis dun centenar de persoas asistiu na mediodía do pasado sábado ao acto inaugural do Bosque da Memoria, sementado polo colectivo “A Regaduxa, memoria histórica de Vilaboa” ás portas do cuartel de Figueirido en memoria de todos os presos alí retidos tras a súa conversión en cárcere franquista en 1938, así como das súas familias e da xente da contorna de Pontevedra que lles prestou apoio.

1846: A revolución que continua

1846: A revolución que continua

A revolución de Abril de 1846 é o fito fundacional da loita de liberación nacional de Galiza no seu capítulo contemporáneo. Non é casual que do axitado século  XIX galego, rico en alzamentos, motíns e revoltas, só esta perdurase no tempo e chegase até hoxe con tanta...

O libro sobre o espolio de Meirás, en Tui
Quinta feira ás 20.00 horas

O libro sobre o espolio de Meirás, en Tui

Como a familia Franco espoliou a veciñanza das Mariñas e adquiriu, pola porta de atrás, a propiedade de Meirás é o que relata o libro Meirás. Un pazo / Un caudillo / Un espolio, de Carlos Babío Urkidi e Manuel Pérez Lorenzo. Esta quinta feira, 19 de abril, preséntase en Tui.
 

Revoltas na época da Restauración
O monográfico de Sermos, en Lugo e no Carballiño

Revoltas na época da Restauración

As revoltas campesiñas durante o réxime da primeira Restauración ocupan os ensaios reunidos en Rebeldía galega contra a inxustiza, o primeiro monográfico da serie De nós publicada por Sermos Galiza. Esta semana presentarase en Lugo -cuarta feira, ás 19.00 na libraría Trama- e no Carballiño -quinta feira, ás 20.30, no Casino.
 

Presentación do monográfico sobre revoltas labregas en Pontevedra
Mesa redonda esta cuarta feira

Presentación do monográfico sobre revoltas labregas en Pontevedra

Rebeldía galega contra a inxustiza recolle un monllo de ensaios sobre as revoltas campesiñas que axitaron a Restauración en Galiza. Editado por Sermos Galiza, esta cuarta feira preséntase en Pontevedra, ondre transcorre un dos episodios analizados: As mortes no Campo da Porta, escrito polo historiador Xosé Álvarez Castro.