Memoria
Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936
6 de outubro en Santiso de Abres

Homenaxe ás persoas represaliadas na conca do Eo en 1936

Clemente Amago fundou o Partido Socialista en Santiso de Abres, na actual beira asturiana do río Eo. Era 1931, ano da instauración da Segunda República. Cinco anos despois, agochábase dos falanxistas, que finalmente o atoparon un 22 de setembro. O seu cadáver aínda hoxe está desaparecido. Será unha das persoas homenaxeadas na localidade o vindeiro domingo 6 de outubro nun acto organizado por Memoria da Mariña.
O campo de concentración de Figueirido

O campo de concentración de Figueirido

Foi un dos campos de concentración máis duros da Galiza. Os testemuños orais e escritos achegados polos reclusos ou pola veciñanza da zona coinciden en sinalar o rigor represivo deste centro de internamento, onde a tortura e o maltrato eran unha práctica corrente. Ao cabo, o inferno na terra para os máis de mil prisioneiros políticos que pasaron pola penitenciaría ao longo dos dous anos de funcionamento. Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 364 do semanario en papel Sermos Galiza
A nova tumba de Franco noutro espazo público

A nova tumba de Franco noutro espazo público

Ademais de Carmen Polo, en Mingorrubio están enterrados Carrero Blanco, Arias Navarro e Rafael Trujillo. A ARMH advirte que seguirá pedindo que o Estado deixe de financiar “calquera outro mausoleo do ditador” porque os terreos do cemiterio de destino tamén pertencen a Patrimonio Nacional e están xestionados por unha empresa do Concello de Madrid.
“Isto non soluciona os crimes do franquismo nin nada…”

“Isto non soluciona os crimes do franquismo nin nada…”

Asociacións de memoria histórica e activistas valoran a exhumación dos restos de Franco como “un avance” nas políticas públicas, pero advirten que o esencial está por facer. "O Estado non se dá desfeito de Franco”, opina Carlos Babío. "Hoxe empeza todo", defende o avogado Eduardo Ranz, un dos impulsores da exhumación desde a extinta Dirección General de la Memoria Histórica.

Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

19 de setembro de 1819 nacía en Padrón Eduardo Ruíz Pons. A súa traxectoria vital simboliza a oposición ao proxecto centralizador impulsado polos liberais no século XIX e o rexeitamento das novas formas de opresión introducidas polo modo de produción capitalista.
Bautista Álvarez, no comezo de todo

Bautista Álvarez, no comezo de todo

Co gallo do segundo cabodano do falecemento de Bautista ´lvarez, Cilia Torna rastrexa o seu papel os episodios iniciais do capitulo contemporáneo do nacionalismo galego.
A curva de Fontaboa racha un silencio ignominioso

A curva de Fontaboa racha un silencio ignominioso

Un memorial rende desde este sábado homenaxe a 25 vítimas do fascismo nunha curva dunha estrada comarcal no concello de Bande. Familiares dos represaliados e activistas pola memoria rescatan oitenta anos despois anacos dunha historia que segue agochada nos silencios.
Sobre a cultura galega na longa noite de pedra
Presentación en Compostela do monográfico de 'Terra e Tempo'

Sobre a cultura galega na longa noite de pedra

O movemento cultural galego. 1961-1976 é o título co que a revista Terra e Tempo repasa o activismo cultural durante a longa noite de pedra franquista. Trinta e dúas autoras escriben sobre 25 asociacións culturais nun volume que se presentará en Compostela a vindeira cuarta feira, 17 de setembro, ás oito e media do serán.
A execución dos Prada

A execución dos Prada

Hai setenta anos, falamos do 13 de setembro de 1949, un grupo de gardas civís, que desprazaban detidos a varios enlaces da guerrilla da zona de Chavaga, aplicáronlle a lei de fugas a dous vellos colaboradores da II Agrupación. O seu asasinato exemplifica o carácter da represión franquista e a metodoloxía empregada para rematar coa resistencia ao fascismo.

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Cando o vindeiro ano celebremos o centenario da revista Nós lembraremos tamén os seus colaboradores asasinados polo fascismo. E no Serantes ferrolán deixaremos un cravo vermello na foxa común onde ainda protesta Arturo Noguerol Buxán.

A revolta ourensá de 1892: unha protesta que rematou con mortos

A revolta ourensá de 1892: unha protesta que rematou con mortos

O 10 de setembro de 1892, as vendedoras da praza de abastos de Ourense revólvense contra unha nova alza do imposto de consumos, negándose ao pago dos mesmo e sumando , ao pouco, o apoio da veciñanza. O conflito enmárcase  na vaga de protestas que percorre ás comarcas galegas ao longo dese ano e rematará coa morte do médico Arturo de la Torre e dous panadeiros, que falecerían días máis tarde a consecuencia das feridas.

Todas as vidas de Juan Lago Collazo

Todas as vidas de Juan Lago Collazo

Esta é a historia dun rapaz de 20 anos, labrego e sindicalista, que soñaba na primavera galega do 36 cun mundo máis xusto. Que acabou sendo protagonista, sen querelo, de guerras e derrotas, de estadías en campos de internamento e exterminio nos que coñeceu todas as formas do espanto e da degradación humana. Esta é a historia de como sobrevivir ao horror e como sobrelevar a pesada carga do trauma e do pesadelo. Esta é unha dolorosa lección de vida e de dignidade, neste tempo no que as ideas herdeiras daquel fascismo volven percorrer Europa. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 362 do semanario en papel Sermos Galiza.
Viva a república, abaixo os consumos: a revolta coruñesa de 1886

Viva a república, abaixo os consumos: a revolta coruñesa de 1886

Nas primeiras semanas de setembro de 1886, a comarca coruñesa será testemuña dunhas importantes protestas. Esporeada pola forte crise económica e unha política fiscal inxusta a cidadanía tomou as rúas, ergueu barricadas, queimou os símbolos da tiranía, enfrontouse á forza pública e morreu.  Xosé Vidal e Ramón González finaron no marco dunhas protestas que deixaron ducias de feridas.
As estatuas do Mestre Mateo en mans dos Franco, declaradas Ben de Interese Cultural

As estatuas do Mestre Mateo en mans dos Franco, declaradas Ben de Interese Cultural

As nove estatuas da desparecida portada exterior occidental da catedral de Santiago, atribuídas ao Mestre Mateo e ao seu obradoiro veñen de ser declaradas Ben de Interese Cultural. Así o publicou este 4 de setembro a Consellaría de Cultura no Diario Oficial de Galiza. Entre as esculturas atópanse as dúas pezas en mans da familia Franco que reclama o Concello de Compostela.
Desmontando a pegada franquista

Desmontando a pegada franquista

O BNG vén de presentar unha demanda ante o Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas para que investigue o Estado español pola existencia de fundacións ligadas á ditadura franquista. Dedicadas a históricos personaxes do fascismo ibérico, estas son as sete que contan na demanda redactada pola portavoz nacionalista en Europa, Ana Miranda, e o historiador Carlos Babío. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 361 do semanario en papel Sermos Galiza.
Homenaxe ao Antolín Faraldo excluído da historia de Betanzos
No aniversario do seu nacemento

Homenaxe ao Antolín Faraldo excluído da historia de Betanzos

A tradicional homenaxe do BNG das Mariñas a un dos seus máis destacados veciños, Antolín Faraldo (1822-1853) tivo este ano un carácter aínda máis reivindicativo pola súa exclusión da mostra sobre os 800 anos de historia da vila. 
Os galegos na liberación de París

Os galegos na liberación de París

O 24 de agosto fixéronse 75 anos da liberación de París da ocupación nazi por parte da novena compañía da 2ª División Blindada do exército francés. Estaba, segundo relata neste artigo o seu autor, o historiador Eliseo Fernández, composta maioritariamente por antigos combatentes da Guerra Civil española. Entre eles, tres galegos: Ángel Rodríguez Leira, Antonio Yáñez Quiza e Víctor Lantes. Eis un extracto da información, publicada no número 361 do semanario en papel Sermos Galiza.
A historia das "mulleres do monte"
Eira das Mouras

A historia das "mulleres do monte"

Glosamos a figura do valdeorrés Xosé Antonio Gurriarán, un dos xornalistas imprescindíbeis da historia da comunicación da Galiza. Autor dun extenso catálogo de libros que dan conta dalgúns dos momentos históricos do século XX, foi un dos profesionais que máis se implicou na investigación e o estudo da memoria histórica. Eis un extracto da información, publicada no número 360 do semanario en papel Sermos Galiza.
O campo de concentración de Lavacolla

O campo de concentración de Lavacolla

Algunhas das máis importantes infraestruturas da Galiza do século XX foron executadas por man de obra escrava. Unha boa parte dos tramos do camiño de ferro entre Zamora e A Coruña, moitos treitos da rede viaria interior ou os aeroportos de Vigo e Santiago de Compostela son exemplos de dotacións públicas realizadas por presos políticos. Achegámonos hoxe á memoria dos demócratas detidos en Lavacolla obrigados a facer estes traballos. Eis un extracto da información publicada ao respeito no número 360 do semanario Sermos Galiza en papel.
Manuel Noia Xil, o martirio dun militante galego de clase

Manuel Noia Xil, o martirio dun militante galego de clase

Simboliza o compromiso galego de clase daquela xeración heroica que vinculou nunha única loita a liberación do país e dos traballadores. Facedor de sociedades agrarias e sindicais, organizador de partidos e agrupacións políticas, dirixente de loitas e conflitos operarios, activista sen tregua a prol do Estatuto ou alcalde da Guarda, non lle quedaba outra que morrer a mans dos fascistas. A vida e a loita de Manuel Noia Xil adiantou o camiño que os nacionalistas andarían trinta anos despois.

'Avelina Valladares Núñez', por Xoán Costa

'Avelina Valladares Núñez', por Xoán Costa

No próximo mes de outubro, o día 23, restan menos de dous meses, fanse cento e noventa e catro anos do nacemento de Avelina Valladares Núñez. Era o ano 1825. Presentada sempre como irmá de Marcial (mesmo na nota necrolóxica) cómpre lembrala por ser, aínda...

A revolta de Cervo de 1892

A revolta de Cervo de 1892

O 23 de agosto de 1892 a veciñanza de Cervo revólvese contra a concesión da xestión do cobro do imposto de consumos que implicaba unha suba significativa na contía do mesmo. O conflito, que rematará coa morte dalgún veciño e varios feridos, enmárcase na vaga de protestas no conxunto das comarcas galegas ao longo dese ano, nun contexto de fonda crise económica, debilidade do réxime e de grande axitación dos cadros socialistas e republicanos.

O martirio de Fernández Casas

O martirio de Fernández Casas

Asasinárono o 20 de agosto de 1936 nunha gabia de Trasanquelos, en Cesuras, un piquete de gardas civís e falanxistas. Deixaba muller e un fillo, Progreso, e unha vida enteira de entrega a Galiza. Mestre, xornalista, escritor, masón, sindicalista e nacionalista de primeira hora, exemplifica unha xeración de galegos a templo completo fanada polo fascismo.

“O presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”
Intervención de Amalia Bóveda este 17 de agosto

“O presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”

Amalia, a única filla viva de Alexandre Bóveda, foi a encargada da máis emocionante das intervencións no acto do Día da Galiza Mártir organizado pola fundación que leva o nome do galeguista asasinado en 1936 e o Concello de Poio. “Este presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”, afirmou nun breve e contundente discurso ao que Sermos Galiza tivo acceso.
Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero
DÍA DA GALIZA MÁRTIR

Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero

Con motivo do Día da Galiza Mártir recuperamos a memoria daquelas mulleres que sufriron crimes de xénero durante a represión: agresións sexuais, torturas e vexacións brutais. Aínda que esta modalidade de represión non adoitaba ser obxecto de denuncia por pudor ou vergoña, chegaron até nós testemuños do sadismo sexista.
Muiñeiras por amor a Galiza, por Xoán Costa

Muiñeiras por amor a Galiza, por Xoán Costa

O Mestre Magariños foi discípulo de Chané. Compuxo decenas de pezas e nunca percebeu nada por elas. Nos derradeiros anos da súa vida traballou como caixeiro no cinema Mahía de Brión e hoxe a Escola Municipal de Música de Brión leva incorporado o seu nome na denominación oficial: Escola Municipal de Música Magariños.

Os torturadores franquistas que aínda viven

Os torturadores franquistas que aínda viven

Os verdugos seguen a ser os grandes ausentes nos estudos sobre a represión. Achegamos unha primeira relación de membros das forzas de seguridade que nas dúas últimas décadas do franquismo participaron activamente na represión dos demócratas galegos.
Lembrar a semente dos mártires da liberdade
Día da Galiza Mártir

Lembrar a semente dos mártires da liberdade

Durante o mes de agosto Galiza homenaxea nas rúas as persoas represaliadas pola ditadura franquista. Os actos xiran ao redor do 17 de agosto, aniversario do asasinato de Alexandre Bóveda e Día da Galiza Mártir. Da Coruña a Poio asociacións, concellos e forzas políticas reúnense para lembrar quen loitou contra a ditadura e defendeu a liberdade.

O BNG pide institucionalizar o Día da Galiza Mártir

O BNG pide institucionalizar o Día da Galiza Mártir

Que as institucións públicas galegas honren a memoria de Alexandre Bóveda e das vítimas da ditadura cada 17 de agosto. Que o Estado anule as sentenzas de morte ditadas por razóns políticas, ideolóxicas ou de crenzas. Iso é o que pide unha proposición non de lei que leva a asinatura do parlamentar do BNG Luís Bará e que se acaba de rexistar no Parlamento da Galiza.

 

 

Os “atentados contra o Patrimonio” que cobrarían os Franco

Os “atentados contra o Patrimonio” que cobrarían os Franco

Un dos obxectivos da familia, segundo o responsábel da inmobiliaria santanderina á que encargaron a venda das Torres, sempre foi “desfacerse dun inmoble cuxos gastos de mantemento o fan insufragábel”. Esa “insufragábel” cantidade –máis xuros– reclamaríana os Franco ás arcas públicas de prosperar a demanda para restituír a súa posesión ao Estado Español, pese a que expertos cuestionan a calidade e o respecto á legalidade de moitas das obras que alí realizaron ao longo dos anos. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 358 do semanario en papel Sermos Galiza.

Conxo, psiquiatría e loita de clases na Galiza republicana

Conxo, psiquiatría e loita de clases na Galiza republicana

É unha desas pequenas xoias que aparecen de cando en vez. As xeografías da loita de clases, as formas de organización do movemento obreiro, o proceso de toma de conciencia das maiorías sociais, a situación de vida dos sectores subalternos, as relacións de poder e a correlación de forzas na Galiza republicana ou mesmo un exemplo refinado de agit prop empresarial. Estamos diante de Psiquiatría, corrupción e loita de clases: A folga do manicomio de Conxo en 1933.

Aranguren Ponte, o garda civil que martirizou Ribadeo

Aranguren Ponte, o garda civil que martirizou Ribadeo

Mentres o pai, o xeneral Xoán Aranguren Roldán, mantivo a fidelidade até o final ao Goberno lexítimo para rematar fusilado na cidade de Barcelona tras a entrada das tropas fascistas, o fillo, o tenente Xoán Aranguren Ponte, atemorizaba a retagarda franquista perseguindo demócratas e mallando nas xentes de ben. Recuperamos a traxectoria de Aranguren Ponte, responsábel do operativo do terror franquista en Ribadeo e nos seus concellos limítrofes.

Viva a república social e federal! A rebelión dos Galaicos de 1873

Viva a república social e federal! A rebelión dos Galaicos de 1873

É unha expresión da oposición galega a política centralizadora do Goberno do Estado. Exemplifica a vinculación histórica entre a cuestión nacional e social evidente ao longo de todo o século XIX e tamén do XX. Significa, tamén, como aquelas posicións máis avanzadas no social teñen o seu correlato nunha alternativa de vangarda no nacional. Estamos, á fin, diante dunha das múltiples manifestacións da rebeldía galega coa reivindicación nacional como bandeira.

O Miño, navegábel

O Miño, navegábel

Na semana pasada comentamos nesta sección a idea de Salvador Alonso, membro da sociedade de caza e pesca La Viguesa, de criar esturións no río Miño para deles obter caviar. Foi unha idea sen máis desenvolvemento pois “el caudillo”, a quen lla apresentou, non...

Os 108 galegos mortos en Mauthausen
O Ministerio de Xustiza publica os seus nomes

Os 108 galegos mortos en Mauthausen

Cento oito nomes. Eis o rastro dos galegos mortos no campo de concentración de nazi de Mauthausen-Gusen, en Austria. O Ministerio de Xustiza publicou o rexistro no Boletín Oficial do Estado desta sexta feira, 9 de agosto. Os galegos figuran entre o total de 4.427 vítimas nadas no Estado español.
O goberno español estuda suprimir o Ducado de Franco

O goberno español estuda suprimir o Ducado de Franco

O Ducado de Franco posúeo actualmente Carmen Martínez-Bordiú, neta do ditador. O PSOE rexistrou¡no Congreso unha proposición de lei de Memoria Histórica e Democrática que prevé a creación dun catálogo de títulos vinculados ao franquismo para "suprimilos".

O BNG esixe ante a ONU a prohibición de oito fundación franquistas

O BNG esixe ante a ONU a prohibición de oito fundación franquistas

No Estado español existen oito fundacións que defenden a ditadura. Os seus nomes déixano claro: a Francisco Franco, a José Antonio Primo de Rivera, a Pro Infancia Queipo de Llano, a Blas Piñar, a Hijas de Millán Astray, a Ramiro Ledesma Ramos, a Serrano Suñer, e a Capitán Cortés. O BNG vén de esixir ante a ONU a súa prohibición.
Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza
A Galiza ignorada

Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza

O 25 de xullo de 1386 desembarca na Coruña, á fronte dun exército de 7000 soldados, Xoán de Gante. A chegada ao país do fillo do monarca británico Eduardo III é resultado dun acordo entre a Coroa británica e a nobreza galega, que apostaba nun monarca comprometido cunha Galiza arredada de Castela, unida a Portugal e ligada aos pobos atlánticos. Achegamos a memoria de Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza. Eis un extracto da información publicada no número 357 do semanario en papel Sermos Galiza.