Memoria
O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos
En Mondoñedo e Lourenza o 22 de xuño

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos

Un dos últimos membros vivos da guerrilla antifranquista, Francisco Martínez, Quico, estará este sábado 22 de xuño en Lourenzá para honrar a memoria do Gardarríos e Antonia Díaz, asasinados polo franquismo en 1948. Será apenas un dos ingredientes do programa de actos da “homenaxe popular” organizada na Mariña para lembrar “a loita antifascista”.

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, inglesa nada cara a 1373 e moi dada a viaxar a calquera parte onde houber unha reliquia, embarcou en Bristol, en xullo de 1417, e após sete días de viaxe desembarcou na Coruña para continuar viaxe a Compostela. A viaxe de volta durou cinco días. En total estivo fóra vinte e seis días, catorce deles en Compostela durante os cais puido pregar á vontade e admirar a bela catedral.

Onde repousan os Reis da Galiza
O Galo e o Concello de Santiago editan un volume colectivo sobre o Panteón Real

Onde repousan os Reis da Galiza

Reivindicar “un símbolo da Terra” que “conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial” da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

O 22 de xuño homenaxeamos nas localidades de Vilanova de Lourenzá e Mondoñedo os loitadores antifascistas Luís Trigo Chao, O Gardarríos e Antonia Díaz Pérez, asasinados polo franquismo na madrugada do 24 ao 25 de xuño de 1948. A súa traxectoria militante ao servizo da causa dos máis, a loita firma contra o fascismo nunhas condicións de clandestinidade e as circunstancias da súa morte a mans dos corpos represivos da ditadura abondan para explicar as razóns dun acto que rescata para a esfera pública a memoria resistente de centos de xeracións de mariñaos.

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade
Reedición das memorias do Fresco

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade

Era apenas un feixe de papeis de diversa condición: “Notas, retallos, textos escritos a man aproveitando a envoltura de paquetes de tabaco (picadura), mesmo papeletas do referendo do Estatuto de 1936”. Gardaban unha memoria insólita e terríbel, a de Manuel González Fresco, fuxido ao monte na segunda metade de 1936. Con eles, o xornalista Víctor Freixanes compuxo hai 40 anos un título pioneiro, hoxe de culto e reeditado logo de anos fóra das librarías: O Fresco. Memorias dun fuxido (1936) (Xerais).

Lolita Jaso: A memoria en clausura
De memoria

Lolita Jaso: A memoria en clausura

Resgatamos, a través de imaxes, a figura de María Dolores Jaso Ramírez, sor María Ángeles, máis coñecida como Lolita Jaso, unha das persoas que mellor representou a ética sobre a represaliada cidade de Tui, onde nacera en 1923. Eis un extracto da peza publicada no número 350 do semanario en papel Sermos Galiza.

As escuras torres de Santiago

As escuras torres de Santiago

Richard Ford foi un viaxeiro inglés que residiu tres anos en España, fundamentalmente en Sevilla e Granada, e que en 1832 visitou Galiza. Nas súas viaxes, ademais de tomar notas coas que publicou, en 1845 o libro Manual para viaxeiros por...

O campo de concentración de Rianxo

O campo de concentración de Rianxo

Foi o inferno na terra para os máis de tres mil prisioneiros que pasaron polo campo de concentración ao longo de dous anos. O estabelecemento penal de Rianxo deixou pegada nos milleiros de presos políticos chegados desde diferentes puntos do Estado, mais tamén nos milleiros de veciños de Arousa que manifestaron a súa solidariedade cos detidos. Trátase, ao fin, doutro capítulo do terror franquista que fica por reparar. AQuí podes ver un avance do publicado no Sermos 349.

 Sobre as estruturas políticas da Gallaecia
Libro de Martín Fernández Calo

Sobre as estruturas políticas da Gallaecia

Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II A. C. - VIII D. C. é o libro que presentará esta quinta feira, 13 de xuño, Martín Fernández Calo. En palabras do arqueólogo Francisco Calo Lourido, “un magnífico ensaio con voación globalizadora, dunha madurez infrecuente nun investigador que está comezando a súa carreira científica”.

Aparece na Cova de Eirós un vaso cerámico neolítico inédito no norte peninsular
Neolítico

Aparece na Cova de Eirós un vaso cerámico neolítico inédito no norte peninsular

Un recipiente cerámico parcialmente conservado foi atopado por expertos nas escavacións da Cova de Eirós. A súa forma e decoración apuntan a un tipo concreto de cerámica neolítica empregada polas primeiras comunidades agrogandeiras e do que até o de agora non se atoparan mostras no norte peninsular.

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

Xosé Bermejo Martín, Xermán Parga Varela, Xosé Bouzón Sobral, Estanislao Fernández, Pedro Villoldo, Ricardo Rosales, Xosé Cajaraville, Baltasar Iglesias, Tomás Cue, Francisco Macías, Anxo González, Xoán Rivas, son os nomes dalgúns demócratas asasinados da comarca de Vigo  nas xornadas que seguiron o 18 de xullo de 1936 polo oficial da Guarda Civil  Francisco González Rodríguez.

Nel giardino, una notte, seduta
Curros traducido para o italiano nos anos 30

Nel giardino, una notte, seduta

Faro Villalbés foi un xornal quincenal e de ideario republicano. Publicouse en dúas etapas: a primeira entre o vinte e dous de xaneiro de 1932 e o trinta e un de decembro de 1934. O periódico foi sempre defensor da autonomía de Galiza, mais cunha clara estratexia de subordinación ao sector republicano liderado por Casares Quiroga. Publicábase en español con algunha colaboración en galego, case sempre de Carmiña Prieto Rouco, muller que animou moitas veladas teatrais e literarias en Vilalba e que tamén escrebeu en español, entre outras cousas poemas laudatorios de Franco e dos mariños do Baleares.

Vilar Insua, un nacionalista dirixente da agrupación guerrilleira ‘Tchapaief’
'Modesto da Americana'

Vilar Insua, un nacionalista dirixente da agrupación guerrilleira ‘Tchapaief’

Hai oitenta anos, falamos do primeiro de xuño de 1939, perdía a vida nun enfrontamento armado coas forzas represoras do franquismo no lugar de Menán en Ortigueira Modesto Vilar Insua, militante do Partido Galeguista, concelleiro nacionalista de Viveiro, loitador clandestino desde xullo de 1936 e un dos principais dirixentes das primeiras agrupacións guerrilleiras no norte galego.

Prohibición da aguillada, por Xoán Costa

Prohibición da aguillada, por Xoán Costa

“E por se algún dia chega unha ocasión

En que Xan labrego poida erguer a man

Quero unha aguillada que me sirva entón

Pra medirlle as costas a algún pillaban”

Crecente Vega

 

No mesmo...

O masacre do proletariado coruñés de maio de 1901
MEMORIA

O masacre do proletariado coruñés de maio de 1901

O 30 e 31 de maio de 1901 a Garda Civil abría fogo nas rúas da Coruña contra as persoas que participaban nunha xornada de folga xeral. Ao longo dos dous días foron asasinados en diversos puntos da cidade sete homes e mulleres e pasaron pola cadea máis de 150. Os sucesos do maio sanguento de 1901 exemplifican o camiño das maiorías sociais para conquistar os seus dereitos. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 348 do semanario en papel Sermos Galiza.

O que se conta do Foucellas na casa
Alumnas de Vila de Cruces recollen historias sobre guerrilleiro

O que se conta do Foucellas na casa

Lidia Torres, estudante do instituto Marco do Camballón, en Vila de Cruces, nunca sentira falar de Benigno Andrade García, o Foucellas. Até que o Clube da Lingua do centro lle propuxo que preguntase na casa. Torres e outras 36 alumnas regresaron con 37 historias de vida, anécdotas de aire lendario e testemuños referidas ao paso do mítico guerrilleiro antifascista por esa comarca do interior galego.

Suez, un suco aberto no deserto, por Xoán Costa

Suez, un suco aberto no deserto, por Xoán Costa

O canal de Suez, ese suco de case douscentos quilómetros aberto no deserto para ligar o mar Mediterráneo ao mar Vermello e permitir as embarcacións iren da Europa á Asia sen teren que contornar a África polo cabo da Boa Esperanza, foi un proxecto iniciado polos faraóns, rematado no século XIX e ampliado no XX. Durante este tempo estivo varias veces fechado ao tránsito

"Torrente Ballester tivo un protagonismo moi forte na Falanxe de Ferrol e tamén a nivel galego e estatal"
Eliseo Fernández, historiador

"Torrente Ballester tivo un protagonismo moi forte na Falanxe de Ferrol e tamén a nivel galego e estatal"

O historiador Eliseo Fernández é o autor do último caderno monográfico A FONDO que acompaña o semanario en papel Sermos Galiza e que revela o activismo de Gonzalo Torrente Ballester na Falanxe. "Resulta complicado explicar como os anos chave da traxectoria vital dun personaxe do relevo de Torrente son hoxe practicamente ignorados", advirte na publicación. Conversamos con el sobre este traballo.

A outra marcha de Xove

A outra marcha de Xove

Hai corenta anos, o 20 de maio de 1979, milleiros de persoas convocadas pola Asemblea Nacional-Popular Galega marcharon sobre Xove para amosar o seu rexeitamento ao proxecto da central nuclear. A mobilización, apoiada polo conxunto do movemento nacional popular galego, representou un golpe decisivo ao proxecto de Fenosa.
 

Pitusín, as bolachas de Miss España; por Xoán Costa

Pitusín, as bolachas de Miss España; por Xoán Costa

O editorial Defendamos a nosa economía publicado no número 332 de vinte de maio de 1934 polo semanario A Nosa Terra ofrecía unha listaxe de produtos galegos e exhortaba a consumilos. Enumera diversos artigos xenéricos (conservas, viños, mobles, augas ...)...

Dona Xoana, a causa dunha Galiza de seu
A Galiza ignorada

Dona Xoana, a causa dunha Galiza de seu

Pasou á historia como A Beltranexa pero para nós será sempre a raíña que puidemos ter e nos roubou o malfado da historia.A excelente señora para os galegos e portugueses, a monxa tola para os cataláns e aragoneses, dona Xoana exemplifica nun tempo histórico a vontade do noso pobo de conformar unha Galiza arredada de Castela, achegada a Portugal e ligada ao espazo atlántico. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 345 de Sermos Galiza.

O campo de concentración de Camposancos
Campos do terror

O campo de concentración de Camposancos

Foi un auténtico campo da morte. O antigo colexio de elite levantado polos xesuítas na desembocadura do Miño na segunda metade do século XIX rematará convertido a partir de 1937 nun campo de concentración onde serán fusilados máis de 171 presos políticos. A memoria do centro de reclusión de Camposancos segue á espera de reconciliarse co presente. Eis un extracto da peza, publicada no número 345 do semanario en papel Sermos Galiza.

Xaime de Agroxoi, o que matou 99

Xaime de Agroxoi, o que matou 99

Afirmaba a cotío que xa asasinara 99 e que só lle faltaba un para chegar os 100. Xaime González Núñez, para uns o “Bombas”, para outros “Xaime de Agroxoi”, membro das escuadras falanxistas da comarca de Sarria, escribiu algunhas das páxinas máis negras do terror fascista na Ribeira Sacra, Sarria ou o Caurel.

Emilia Docet e a volta ciclista a Galiza

Emilia Docet e a volta ciclista a Galiza

Vai para oitenta e seis anos que se celebrou a primeira volta ciclista a Galiza. Comezou o nove de agosto de 1933, cun percorrido de 1096 quilómetros repartidos en sete etapas. Organizada polo semanario vigués Stadium, a proba contou co apoio de moitas entidades e da...

O Reino de Galiza nun mapa gascón do século XI

O Reino de Galiza nun mapa gascón do século XI

Signifícase por ser o único beato elaborado fóra do espazo peninsular. Realizado no escritorio do importante centro cultural operativo no mosteiro gascón de Saint Sever ao longo do século XII, afirma o Reino de Galiza como unha realidade diferenciada na área peninsular, ao tempo que obvia calquera referencia a León e Castela. Serviu a Picasso de inspiración para o Gernika. Eis un extracto da información, publicada no número 344 do semanario en papel Sermos Galiza.

Sobre a historia da navegación dos ceos
Xerardo Rodríguez investiga a aviación en Galiza

Sobre a historia da navegación dos ceos

Hai más dun século que aparellos mecánicos sucan os ceos de Galiza. A reconstruír esa travesía dedica os seus esforzos Xerardo Rodríguez Arias, autor dun volume de referencia centrado en Compostela e a piques de finalizar outro de ámbito nacional. E, como todo esforzo por coñecer a historia, del tamén se extraen leccións para o presente. Non é a menor o que cualifica de “absurdo total”: a ordenación aeroportuaria de Galiza.
 

Monobiquini, o escándalo

Monobiquini, o escándalo

Rudi Genreich foi un deseñador austríaco que pasa por ser o criador do monoquini, o primeiro fato de baño que deixaba o peito feminino a descuberto. A peza por el deseñada era unha braga negra que cubría até o embigo, con dous tirantes que pasaban por encima dos ombreiros e...

Erich Andres, un fotografo nazi na Galiza

Erich Andres, un fotografo nazi na Galiza

A contribución da Alemaña nazi será decisiva no trunfo do fascismo español. O goberno de Hitler achegou axuda económica e militar ao franquismo ao tempo que aproveitou o conflito bélico para ensaiar o seu novo programa de guerra, que será aplicado durante a II Guerra Mundial. A presenza de Erich Andres e doutros fotógrafos nazis na Galiza explícase dentro dese operativo. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 343 do semanario en papel Sermos Galiza.

O exilio galego do século XIV
A Galiza ignorada

O exilio galego do século XIV

Abonda con reparar na represión que seguiu a revolución galega da segunda metade do século XIV para caer na conta do alcance da mesma. O uso indiscriminado do terror contra a poboación botando man de tropas mercenarias francesas ou o exilio en Portugal  e en Inglaterra de centos de galegos son exemplos significativos da dimensión desta revolta. Achegamos aquí a crónica dos exilios galegos do século XIV. Eis un extracto da peza, publicada no número 343 do semanario en papel Sermos Galiza.

“Os Mártires de Carral convertéronse no mito fundacional do galeguismo”
Justo Beramendi, historiador

“Os Mártires de Carral convertéronse no mito fundacional do galeguismo”

Justo Beramendi (Madrid, 1941), catedrático de Historia Contemporánea e especialista na historia das ideoloxías e dos nacionalismos, estabelece nesta conversa unha aproximación á primeira manifestación do denominado galeguismo político, o provincialismo, que nace entre 1840 e 1846 no seo do Partido Progresista. Faino cando se cumpren 173 anos daquel 26 de abril que deixou a semente dos Mártires de Carral.

Compostela conmemora a última revolución de Europa
Actos da Associaçom José Afonso polo 25 de Abril

Compostela conmemora a última revolución de Europa

O vínculo de Galiza coa Revolução dos Cravos é de longa data. Emocional e política, cada 25 de abril esa conexión celébrase por todo o país. Este ano, 45 aniversario, a Associaciom José Afonso (AJA) programa os seus actos en Compostela, a comezar por unha exposición de carteis na Fundación Eugenio Granell.
 

Os cronistas galegos das guerras do Rif
Novo libro do historiador Dionisio Pereira

Os cronistas galegos das guerras do Rif

Como tres xornalistas soldados procedentes de Galiza relataron as guerras coloniais españolas no Rif ocupa a metade do novo libro do historiador Dionisio Pereira (A Coruña, 1953), Escritos africanos. Entre Galiza e o Rif. Unha ollada desde a periferia. A outra metade ocúpana estudos específicos sobre ese territorio actualmente marroquí, onde Pereira reside desde 2013.
 

A batalla de Chavaga, 70 anos dun mito

A batalla de Chavaga, 70 anos dun mito

O 20 de abril de 1949 un importante número de efectivos da Garda Civil toman ao asalto dúas vivendas que servían de puntos de apoio a membros da II Agrupación do Exército guerrilleiro de Galiza na localidade monfortina de Chavaga. A acción represiva do franquismo rematará coa morte dunha muller e cinco homes nunha actuación decisiva para o desmantelamento da oposición armada ao fascismo na Ribeira Sacra.

70 anos do asasinato dos mártires da Vila da Igrexa
Aniversario

70 anos do asasinato dos mártires da Vila da Igrexa

O 16 de abril de 1949 un grupo de militantes do Destacamento Eive Carbón da IV agrupación do Exército Guerrilleiro de Galiza é cercado pola Guarda Civil na Vila da Igrexa, en Cerdido, morrendo no combate Xosé Vilariño Fernández, Xosé Felpeto Gómez e Perfecto Castro MartínezTereso”.

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Un militante nacionalista máis a facer un memorando de dignidade. Outra paxina imperdíbel agochada polo silencio imposto aos derrotados e que debe ser escrita en letras de ouro para que a vitoria sexa algún día posíbel. A historia, ao fin, daquelas loitadores anónimas do partido de Castelao e de Bóveda que sementaron  Galiza con fanegas de  rebeldía.