Memoria
Os irmandiños bercianos
HISTORIA

Os irmandiños bercianos

Pescudamos na revolta irmandiña nos territorios estremeiros do Bierzo da man de Javier Lago Mestre, licenciado en Historia Moderna pola Universidade de Salamanca, que vén de participar no ciclo de conferencias “Economia, História e Realidade Social” organizada pola Asociación Cultural O Facho da Coruña. Eis un extracto do texto, publicado no número 332 de Sermos Galiza.

“As consecuencias sociais da falida reconversión están sen avaliar na súa totalidade”
Alfonso Tellado presenta este xoves o libro "Antes de perdermos a memoria"

“As consecuencias sociais da falida reconversión están sen avaliar na súa totalidade”

Alfonso Tellado (Ferrol, 1949) é unha das testemuñas privilexiadas do devalo do sector naval na ría de Ferrol. Traballador da Bazán, posteriormente reconvertida en Izar e, agora, en Navantia, Tellado viviu en primeira persoa as negociacións das sucesivas reconversións ou, nos termos que el mesmo emprega, do desmantelamento dunha actividade estratéxica e vital para a comarca de Ferrolterra. Esta quinta feira, da man de Edicións Embora, presenta o libro Antes de perdermos a memoria, unha crónica persoal e colectiva das últimas décadas.

Tres colectivos galegos, na campaña para xulgar Martín Villa
Considérano "un dos principais artífices da política represiva da Transición"

Tres colectivos galegos, na campaña para xulgar Martín Villa

A Asemblea Republicana de Vigo, a Asociación Viguesa pola Memoria Histórica do 36 e a Asociación Memoria da Mariña de Mondoñedo adheríronse a unha iniciativa impulsada por outras perto de corenta entidade do Estado.

A Cruz do matrimonio [por Xoán Costa]

A Cruz do matrimonio [por Xoán Costa]

Se houbo unha peza de teatro que triunfase na segunda metade do século XIX esa foi La cruz del matrimonio, comedia original en tres actos y en verso publicada en 1861 e representada na Galiza desde 1862 até, polo menos, 1897. O autor, Luís de Aguilaz. A primeira actriz, Carmen Berrobianco.

Á procura da memoria fuxida dos republicanos
Proxección do 'Novo Emden'

Á procura da memoria fuxida dos republicanos

En agosto de 1937, mentres Atila asolaba Galiza, 18 homes embarcaron no pesqueiro Novo Emden -13 metros de esolara- e fuxiron do Grove. Aquilo que aparentaba unha saída á costeira do bonito acabou nun extraordinario periplo. Recupérao o documental O Novo Emden. Unha vila desmemoriada á caza dos seus recordos, que se proxecta este 31 de xaneiro no Museo das Peregrinacións de Compostela.
 

 Historias de represión e resistencia
Na facultade de Xeografía de Santiago

Historias de represión e resistencia

A asociación de estudantes Elvira Parcero, da facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago, organizan a vindeira cuarta feira, 30 de xaneiro, unha palestra sobre a represión fascista e a resistencia democrática.
 

Galiza a calumniada [por Xoán Costa]

Galiza a calumniada [por Xoán Costa]

Galicia, la calumniada é un libro de 1923. Un itinerario sentimental e artístico. Un libro de eloxios mais non de lisonxa.

 

O autor é Constantino Suárez Fernández, nado en Avilés en 1890 e morto en Madrid en 1941 e que asinaba...

Ramoniña, a nena que non estaba na fotografía

Ramoniña, a nena que non estaba na fotografía

A de Ramona é unha historia de raíces amputadas, unha nena querida polo seu pai á que lle roubaron infancia e mocidade. Resgátaa a escritora Marga do Val para Sermos Galiza. Eis un extracto do artigo publicado no número 330 do semanario.

A represión contra o nacionalismo durante o estado de excepción de 1969
50 anos

A represión contra o nacionalismo durante o estado de excepción de 1969

O estado de excepción de 1969, o oitavo que decretaba a ditadura e o primeiro que afectaba a todo o Estado, levouse por diante perto de cincuenta antifranquistas galegos. Uns padeceron cárcere, outros foron torturados en cuarteis e comisarías e tamén houbo quen foi desterrado a centos de quilómetros da súa residencia. Recuperamos cincuenta anos despois a memoria dos militantes nacionalistas represaliados. Eis un extracto da peza publicada no número 330 de Sermos Galiza.

Milia de Wessex: a princesa británica que deu raíñas a Galiza
A Galiza ignorada

Milia de Wessex: a princesa británica que deu raíñas a Galiza

Era filla do rei británico Edgberto de Wessex e casou co neto do rei galego Froila I. A súa relación enténdese no contexto da intensa axenda internacional despregada polas nosas clases dirixentes e a súa xinea explica a historia do espazo cristián peninsular na alta Idade Media e o papel reitor da oligarquía galega. Ao fin, unha princesa británica que vén botar luz sobre o Reino de Galiza. Eis un extracto da peza, publicada no número 330 de Sermos Galiza.

Os galegos são nossos irmãos [por Xoán Costa]

Os galegos são nossos irmãos [por Xoán Costa]

Assim consta na capa do número 39 da publicação O Notícias ilustrado, de 10 de março de 1929.

 

Celebrava na altura Portugal, isto é Lisboa, a Semana Galaica, uma iniciativa do Diario de Lisboa. O Notícias...

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade
Monumento aos antifascistas

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade

Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez simbolizan en Mondoñedo a causa da liberdade e a democracia. Asasinados en 1938 por unha partida de falanxistas e gardas civís, un monólito lembra desde este sábado o seu compromiso.
 

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal
Lorca Fillo Adoptivo e Xohana Torres Predilecta

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal

A reparación política de Ánxel Casal culmina, dalgún xeito, a vindeira cuarta feira ás oito do serán. O Concello de Santiago de Compostela, do que foi alcalde polo Partido Galeguista antes de ser asasinado polos fascistas en 1936, nomearao Alcalde de Honra.
 

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”
Francisco Martínez, Quico

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”

Francisco Martínez, Quico (Cabanas Raras, O Bierzo, 1925) é o único membro vivo da Federación de Guerrillas de Galiza e León. Entrevistamos o que foi dirixente guerrilleiro durante máis de cinco anos aproveitando a súa recente visita a Galiza, onde participou en diversos actos de restauración da memoria antifranquista.

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

A  Estafeta de Santiago do vinte e dous de marzo de 1814 quéixase da presenza na Quintana dun “gafo elefanciaco” que causa horror pola súa deformidade, mete medo e pode infectar a saúde pública, sobre todo despois da destrución dos establecementos “piadosos”

...
Editorial Sermos328: Feixoo falta ao respecto á memoria

Editorial Sermos328: Feixoo falta ao respecto á memoria

Non responde á casualidade que Feixoo escenificase o discurso de Fin de Ano diante do lenzo pintado por Castelao como tributo á memoria de Bóveda. Foi un aceno político perfectamente estudado e que se insire na estratexia...

Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

O 12 de xaneiro de 2019 Mondoñedo ergue un monólito en lembranza e homenaxe de Siervo González, Graciano Paz e Manuel Rodríguez. Os tres procedían do exercito dos máis, aqueles que enterraron en solo civil Leiras Pulpeiro, fixéronse xentes de ben naquelas milicias dos bos que construíron o soño republicano e morreron, como os mellores, asasinados polo fascismo.
 

O Portugués matachín de Cruzul

O Portugués matachín de Cruzul

Foi un mal besta para os seus e así o lembran. O seu nome mete medo e até o silencio cala para non citalo. Perdéronse a conta das súas vítimas pero foron moitas. Din que era humano pero a xente de ben discúteo, só nos deixou mortos, o fin dun soño, a noite pecha e onde hoxe estamos.

 

Memoria (dixital) de Ricardo Mella
Unha web dispoñibiliza materiais sobre o anarquista vigués

Memoria (dixital) de Ricardo Mella

A súa figura hoxe esvaecida contrasta coa envergadura da súa vida e obra dacabalo dos séculos XIX e XX. Pensador anarquista e emprendedor a prol da clase obreira, xornalista de idea e combate e organizador das forzas do traballo, Ricardo Mella morreu en 1925 na súa cidade natal, Vigo. A Guerra Civil acabou de eliminar a súa memoria. A esta situación arreponse a web www.ricardomellacea.info.
 

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo
Participarán todos os grupos políticos municipais

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo

Hai 80 anos, os sublevados contra o lexítimo Goberno da II República -en concreto, un piquete de falanxistas e gardas civís- asasinaban os en Mondoñedo Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez. Unha iniciativa veciñal inaugurará o vindeiro 12 de xaneiro un monólito na súa lembranza e “de todas as vítimas do franquismo”.
 

Fradegunda e o voo do pergameo…

Fradegunda e o voo do pergameo…

A escritora Emma Pedreira e o escritor Héitor Picallo resgatan para Sermos Galiza a historia do pergameo de Fradegunda, que cumpriu 1.120 anos e que tras un periplo polo país foi parar ao Arquivo Histórico Universitario de Compostela.

Galiza nun mapa saxón do século XIII
Galiza no mapa

Galiza nun mapa saxón do século XIII

De autor descoñecido e datado no século XIII, no mapa de Ebsfort apenas dedica un lugar subsidiario á Península Ibérica. Esa desatención contrasta co espazo dedicado a Galiza, designada na cartografía como Gallicia regio, isto é reino de Galiza, así como as dúas cidades máis importantes, Santiago de Compostela, asociada á súa grandiosa catedral, e Brigantia, ligado ao seu faro, enclave chave das relacións marítimas galego británicas. Eis un extracto da información publicada ao respeito no número 327 de Sermos Galiza.

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Foi un dos militantes de referencia nos tempos iniciais do movemento nacionalista. Asinante do manifesto da asemblea de Lugo en 1918, directivo da Irmandade da Fala da Coruña, candidato a concelleiro na coalición republicano nacionalista en 1922, activista no tecido social da cidade, morreu asasinado polo franquismo en Fraga, Catalunya, a onde acudira a combater contra o fascismo.

A rebeldía contra Castela das fillas de Pardo de Cela
A Galiza Ignorada

A rebeldía contra Castela das fillas de Pardo de Cela

O asasinato de Pardo de Cela en 1483 por orde dos Reis Católicos non representa a derrota definitiva da rebelión galega contra Castela. As súa fillas Beatriz e Constanza de Castro darán continuidade á loita do pai, non desmerecendo o valor e a perseveranza do seu predecesor. A primeira mantivo a lealdade á causa pola que morreu seu pai coas armas na man até 1487, morrendo a segunda en combate coas forzas castelás no castelo de Caldaloba en 1484. Eis un extracto da información publicada ao respeito no número 326 de Sermos Galiza.

A lección da escola asasinada polo fascismo

A lección da escola asasinada polo fascismo

A escola republicana era unha muller que quería cambiar as cousas, que sabía que o ensino era unha das mellores armas para acabar coa desigualdade. Por iso, o misóxino franquismo descargou sobre ela a súa ira. Baleirouna de coñecemento para enchela de crucifixos e desbotou das súas aulas a xente comprometida. A represión sobre a escola foi o maior dos castigos, pero hai leccións que é imposíbel borrar da historia. Eis un extracto da peza publicada no número 326 de Sermos Galiza.

A folga do mar de 1978 en Celeiro, o legado de 77 días de mobilización mariñeira
Este 14D faise o 40 aniversario

A folga do mar de 1978 en Celeiro, o legado de 77 días de mobilización mariñeira

Foron setenta e seis días e setenta e seis noites nos que o mar parou en Celeiro. Arredor de catrocentos mariñeiros, as tripulacións de máis de dezaoito embarcacións e un nacente sindicalismo que se abría paso fronte á hostilidade do poder e doutras organizacións de clase de máis tradición, puxeron en cuestión o modelo de relacións laborais do mar no Cantábrico galego.

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada
A represión en Pereiro de Aguiar

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada

Esta por facer a crónica do nacionalismo galego naquel Pereiro de Aguiar que fixo república. A organización da sección local do Partido Nacionalista Republicano de Ourense en Santa Cristina de Vilariño, a constitución das agrupacións do Partido Galeguista en Cobas e Triós, o maxisterio de Ben-Cho-Shey e Manuel Luís Acuña e tamén os asasinatos viles de Antonio Dopazo e  Xoán Blanco Martínez.

Cambre resgata o Conde de Andeiro

Cambre resgata o Conde de Andeiro

O 6 de decembro de 1383 era asasinado no Palacio Real de Lisboa Joam Fernandes de Andeiro, un dos máis grandes diplomáticos do século XIV europeo, grande estratega e político, ennobrecido co título de Conde de Ourem e que pasaría á historia como Conde de Andeiro, freguesía do concello de Cambre, onde nacera en 1320. O Concello resgatou esta quinta feira, día 6, a súa figura.

O noso Ramón Muñiz
In memóriam

O noso Ramón Muñiz

Personifica o esforzo dunha xeración por dotar a Galiza dun movemento nacionalista que voltase a situala na historia. Nado en Ourense por volta de 1942, Ramón Muñiz de las Cuevas ficará sempre presente a carón das grandes loitas do pobo galego e dos esforzos da nosa sociedade por autorganizarse. 

Colonias [por Xoán Costa]

Colonias [por Xoán Costa]

Nestes días en que a esencia do patriotismo español toma de novo corpo en Xibraltar, con fermosas palabras a falar das relacións futuras, de cosoberanía, ou con outras máis feras destinadas a falar de traizón e outras cousas, lembrei unha gravura de Rafael Bordalo...

A matanza de Noia de 1910

A matanza de Noia de 1910

O 24 de novembro de 1910 a Garda Civil abría fogo contra unha manifestación de tres mil persoas que protestaban en Noia contra a suba do imposto de consumos. A política do mauser volvíase a facerse presente en Galiza como sostén do réxime da I Restauración, provocando nove feridos e a morte de Ricardo Alonso Arias, un mariñeiro de Manle que deixaba cinco fillos, e dunha moza de dezaseis anos chamada Consuelo Queiro Gómez.

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]
O naufraxio do 'Santa Isabel': máis de 200 vítimas

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]

Corre a noite do dous de xaneiro de mil novecentos vinte e un. A néboa é densa perto da Illa de Sálvora. O vapor correo Santa Isabel embarranca, posibelmente por confundir a posición do faro vello da illa co novo. A bordo estaban duascentas...

Gumersindo Salinas: De asasino en Oseira a verdugo en Vigo

Gumersindo Salinas: De asasino en Oseira a verdugo en Vigo

Era da mesma feitura cun Francisco  González “O Rabioso”, a facer mal entre as xentes de ben de Vigo ou dun Florentino González Vallés, a sementar morte por Lugo, A Coruña ou Donostia e tamén dun Victoriano Suanzes Suanzes, o home do saco para os bos de Asturias e...

Exeria, a viaxeira galega do século IV
A Galiza Ignorada

Exeria, a viaxeira galega do século IV

Fai parte daquela xeración de ouro que alumeou o espertar cultural galego nas centurias do baixo Imperio. Os diarios de Exeria achégannos unha visión case única do mundo naquel tempo de mudanza e preséntanos unha muller libre e culta, impugnado o papel que aquela sociedade lle tiña reservada ás do seu xénero. A escritora viaxeira e rebelde é a expresión dunha Galiza que camiñaba pola rota do progreso. Eis un extracto da peza, publicada no número 322 de Sermos Galiza.

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla
Sermos322

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla

Coñecemos máis un caso de mulleres que sufriron a dor da represión. A Bernarda deixárona sen Antonio, mais fronte ao medo, ela soubo manter abertas as portas do seu fogar aos fuxidos. Eis un extracto da peza escrita por María Xesús Escudeiro.

A Coruña recupera a memoria rebelde do 68 galego
O Facho e Alexandre Bóveda presentan o 16N “Galiza 1968. A consciencia avivada” 

A Coruña recupera a memoria rebelde do 68 galego

O local da Asociación Cultural Alexandre Bóveda acolle esta sexta feira 16 de novembro ás 20:30 h a presentación do volume Galiza 1968. A consciencia avivada, nun acto no que participarán María Xosé Bravo, presidenta de Alexandre Bóveda, e os coautores da publicación Pilar Allegue Aguete, Manuel Romero Labarta e Henrique Harguindey Banet.

A revolta de Sarria de 1870

A revolta de Sarria de 1870

A chispa que prendeu o lume en Sarria foi o cobro do imposto persoal, porén as razóns do descontento e da revolta son máis de fondo. O catorce de novembro de 1870 soldados dunha compañía do rexemento de Murcia e números da Garda Civil desprazados a Sarria, respondendo a unha petición do alcalde da localidade, abren fogo contra a veciñanza de Betote, deixando unha persoa morte, dúas feridas graves que morrerían aos poucos días e arredor de sesenta con feridas leves.

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego
Quinta feira 15 de de novembro en Compostela

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego

No axitado tempo histórico que vai de 1916 a 1918 naceu o nacionalismo galego. A primeira data corresponde á fundación das Irmandades da Fala, a proto organización política dos galeguistas. A segunda, á publicación do seu manifesto despois da Asambleia Nazonalista de Lugo. A asociación cultural O Galo convoca un debate para repasar un século desa historia. Será a quinta feira, 15 de novembro, en Compostela.
 

Gran Guerra, reflexión necesaria
Análise no centenario do remate da conflagración

Gran Guerra, reflexión necesaria

Hai un século que rematou a Primeira Guerra Mundial, tamén chamada a Gran Guerra, foi concretamente o 11 de novembro de 1918, aínda que os pactos de rendición, asinados polas potencias triunfantes e aquelas que perderon a guerra adiáronse até o ano 1919. 

As outras velutinas [por Xoán Costa]

As outras velutinas [por Xoán Costa]

Calquera de nós coñece hoxe a palabra velutina en referencia a ese insecto tamén chamado vespa asiática e iso malia a non aparecer nos dicionarios académicos, nin con este valor nin con outro.