Memoria
O noso Ramón Muñiz
In memóriam

O noso Ramón Muñiz

Personifica o esforzo dunha xeración por dotar a Galiza dun movemento nacionalista que voltase a situala na historia. Nado en Ourense por volta de 1942, Ramón Muñiz de las Cuevas ficará sempre presente a carón das grandes loitas do pobo galego e dos esforzos da nosa sociedade por autorganizarse. 

Colonias [por Xoán Costa]

Colonias [por Xoán Costa]

Nestes días en que a esencia do patriotismo español toma de novo corpo en Xibraltar, con fermosas palabras a falar das relacións futuras, de cosoberanía, ou con outras máis feras destinadas a falar de traizón e outras cousas, lembrei unha gravura de Rafael Bordalo...

A matanza de Noia de 1910

A matanza de Noia de 1910

O 24 de novembro de 1910 a Garda Civil abría fogo contra unha manifestación de tres mil persoas que protestaban en Noia contra a suba do imposto de consumos. A política do mauser volvíase a facerse presente en Galiza como sostén do réxime da I Restauración, provocando nove feridos e a morte de Ricardo Alonso Arias, un mariñeiro de Manle que deixaba cinco fillos, e dunha moza de dezaseis anos chamada Consuelo Queiro Gómez.

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]
O naufraxio do 'Santa Isabel': máis de 200 vítimas

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]

Corre a noite do dous de xaneiro de mil novecentos vinte e un. A néboa é densa perto da Illa de Sálvora. O vapor correo Santa Isabel embarranca, posibelmente por confundir a posición do faro vello da illa co novo. A bordo estaban duascentas...

Gumersindo Salinas: De asasino en Oseira a verdugo en Vigo

Gumersindo Salinas: De asasino en Oseira a verdugo en Vigo

Era da mesma feitura cun Francisco  González “O Rabioso”, a facer mal entre as xentes de ben de Vigo ou dun Florentino González Vallés, a sementar morte por Lugo, A Coruña ou Donostia e tamén dun Victoriano Suanzes Suanzes, o home do saco para os bos de Asturias e...

Exeria, a viaxeira galega do século IV
A Galiza Ignorada

Exeria, a viaxeira galega do século IV

Fai parte daquela xeración de ouro que alumeou o espertar cultural galego nas centurias do baixo Imperio. Os diarios de Exeria achégannos unha visión case única do mundo naquel tempo de mudanza e preséntanos unha muller libre e culta, impugnado o papel que aquela sociedade lle tiña reservada ás do seu xénero. A escritora viaxeira e rebelde é a expresión dunha Galiza que camiñaba pola rota do progreso. Eis un extracto da peza, publicada no número 322 de Sermos Galiza.

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla
Sermos322

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla

Coñecemos máis un caso de mulleres que sufriron a dor da represión. A Bernarda deixárona sen Antonio, mais fronte ao medo, ela soubo manter abertas as portas do seu fogar aos fuxidos. Eis un extracto da peza escrita por María Xesús Escudeiro.

A Coruña recupera a memoria rebelde do 68 galego
O Facho e Alexandre Bóveda presentan o 16N “Galiza 1968. A consciencia avivada” 

A Coruña recupera a memoria rebelde do 68 galego

O local da Asociación Cultural Alexandre Bóveda acolle esta sexta feira 16 de novembro ás 20:30 h a presentación do volume Galiza 1968. A consciencia avivada, nun acto no que participarán María Xosé Bravo, presidenta de Alexandre Bóveda, e os coautores da publicación Pilar Allegue Aguete, Manuel Romero Labarta e Henrique Harguindey Banet.

A revolta de Sarria de 1870

A revolta de Sarria de 1870

A chispa que prendeu o lume en Sarria foi o cobro do imposto persoal, porén as razóns do descontento e da revolta son máis de fondo. O catorce de novembro de 1870 soldados dunha compañía do rexemento de Murcia e números da Garda Civil desprazados a Sarria, respondendo a unha petición do alcalde da localidade, abren fogo contra a veciñanza de Betote, deixando unha persoa morte, dúas feridas graves que morrerían aos poucos días e arredor de sesenta con feridas leves.

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego
Quinta feira 15 de de novembro en Compostela

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego

No axitado tempo histórico que vai de 1916 a 1918 naceu o nacionalismo galego. A primeira data corresponde á fundación das Irmandades da Fala, a proto organización política dos galeguistas. A segunda, á publicación do seu manifesto despois da Asambleia Nazonalista de Lugo. A asociación cultural O Galo convoca un debate para repasar un século desa historia. Será a quinta feira, 15 de novembro, en Compostela.
 

Gran Guerra, reflexión necesaria
Análise no centenario do remate da conflagración

Gran Guerra, reflexión necesaria

Hai un século que rematou a Primeira Guerra Mundial, tamén chamada a Gran Guerra, foi concretamente o 11 de novembro de 1918, aínda que os pactos de rendición, asinados polas potencias triunfantes e aquelas que perderon a guerra adiáronse até o ano 1919. 

As outras velutinas [por Xoán Costa]

As outras velutinas [por Xoán Costa]

Calquera de nós coñece hoxe a palabra velutina en referencia a ese insecto tamén chamado vespa asiática e iso malia a non aparecer nos dicionarios académicos, nin con este valor nin con outro.

Mondoñedo conmemora un século de nacionalismo na vila
Sábado 10 de novembro

Mondoñedo conmemora un século de nacionalismo na vila

Ilustres cidadáns mindonienses realizaron achegas ao Manifesto da Asambleia Nazonalista de Lugo, redactado entre o 17 e 18 de novembro de hai xustamente un século. O colectivo cultural Memoria da Mariña conmemora o sábado 10 de novembro cen anos de nacionalismo en Mondoñedo.
 

Calendario patriótico [por Xoán Costa]

Calendario patriótico [por Xoán Costa]

Chegadas estas datas do ano os almanaques agrícolas saían, e aínda saen, das imprentas. De periodicidade anual e completa información sobre eclipses, fases lunares e marés, prognósticos meteorolóxicos e previsións para todo o ano, santoral e os períodos máis axeitados para as diferentes tarefas agrícolas, refráns, adiviñas, contos, as datas das feiras e consellos para todo tipo de tarefas, estes obxectos comunicacionais foron moi populares desde o século XIX.

Señora e señorita [por Xoán Costa]

Señora e señorita [por Xoán Costa]

En 1901 Franza lexisla por vez primeira sobre o voto das mulleres, limitado a aquelas que non teñan marido para as representar. En paralelo con ese debate, a sociedade “Le suffrage des femmes” lanzou unha carta-manifesto sobre o uso da palabra señorita.

 

...
Os templarios na Galiza

Os templarios na Galiza

A sección creada por Sermos Galiza para divulgar a nosa historia á marxe de visións estereotipadas e interesadas céntrase desta vez na presenza dos templarios no país. Eis un extracto da peza que publicamos no número 318 de Sermos Galiza.

Rachar a débeda con Francisco Carballo
Roteiro en Maceda

Rachar a débeda con Francisco Carballo

Medio cento de persoas participaron no roteiro cultural pola vila de Maceda para percorreren os lugares de Francisco Carballo cando se van facer catro anos do seu falecemento.

Máis alá da versión oficial da Coruña
Filme sobre Domingos Merino

Máis alá da versión oficial da Coruña

Os longos anos de hexemonía pacovazquista na Coruña ocultaron as outras cidades posíbeis. Esta é a tese da que partiron Paula Quiroga e Lois Alcayde para o seu documentario sobre Domingos Merino, rexedor entre 1979 e 1981, que se estrea o vindeiro 25 de outubro.
 

25.000 mortes en Galiza pola gripe de 1918
A ÚLTIMA PESTE

25.000 mortes en Galiza pola gripe de 1918

1918 ficou para sempre na memoria das persoas que nos precederon como o ano da gripe. A pandemia, considerada como a última e máis mortífera das pestes da historia da humanidade, desembarcou na Galiza no mes de outono provocando varias miles de mortas e mortos. Ao tempo, evidenciou os problemas da sociedade galega, o carácter das políticas dos gobernos da quenda e agudizou as contradicións do réxime da I Restauración. Eis un extracto da peza que publicamos ao respecto no Sermos Galiza número 317.

Quico, o último guerrilleiro, fala en Foz
Terza feira 16 de outubro

Quico, o último guerrilleiro, fala en Foz

Francisco Martínez, Quico, o último guerrilleiro, protagonizará a mesa de debate A guerrilla antifranquista na Mariña e en Galiza. Será en Foz a terza feira 16 de outubro, na Casa da Cultura.
 

De como Darwin chegou a Pontevedra, por Xoán Costa

De como Darwin chegou a Pontevedra, por Xoán Costa

Cara ao ano de 1900, segundo os datos de Foro-ciudad.com, Pontevedra non chegaba a 20.000 habitantes, aproximadamente a metade da Coruña, mentres que Santiago e Ferrol andarían polos 25.000, Lugo 27.000 e Vigo  23.000. Só Ourense, con 15.000 habitantes, ficaría por...

Polas mártires de Nebra
Presentación do monográfico de Sermos sobre revoltas labregas

Polas mártires de Nebra

A ponte de Cans, na parroquia de Nebra (Porto do Son) foi, hai 102 anos, escenario do asasinato de cinco labregas. As catro mulleres e un home opúñanse aos atropelos dos caciques, que non dubidaron en se valer dos militares. O monográfico Rebeldía Galega contra a inxustiza recolle este e outros episodios de revoltas campesiñas e preséntase esta sexta feira no local veciñal de Nebra.
 

O Beato de Girona. A Galiza do século X
Galiza no mapa

O Beato de Girona. A Galiza do século X

Rematado en 975 e depositado na Catedral de Girona en 1078, o mapa elaborado polos monxes de Tábara certifica o carácter hexemónico da área galega no contexto político cristián. As supostas cabezas dos reinos cristiáns, segundo a historiografía españolista, non existen nesta cartografía policromada, que é asinada por unha muller como debuxante principal.

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O 29 de setembro de 1896 Mugares ergueuse contra a tentativa por parte da autoridade xudicial de facer efectivos varios embargos á veciñanza, resultando morto o alguacil de tributos Ildefonso Aydillo Santolalla. O conflito enmarcase na vaga de protestas que percorre ás comarcas galegas que se dedicaban á actividade vitivinícola en réxime de monocultivo, afectadas naquela altura pola filoxera. A acción dos activistas republicanos e socialistas, nunha situación social e economicamente explosiva, botara o resto.
 

O martirio de Paquiño do Figueiró

O martirio de Paquiño do Figueiró

Chamábase Francisco Rodríguez Otero pero na memoria das xentes de ben do Baixo Miño ficou para sempre como Paquiño do Figueiró. A súa figura é o elo que une todas as loitas sociais e políticas que levaron adiante as xentes de...

A batalla de Leborín

A batalla de Leborín

Hai 70 anos, falamos do 2 de Outubro de 1948, onde lle din As Cruces, nos montes de Leborín, alá nas terras de Ourol, onde os montes do Xistral se achegan ás terras do Valadouro e da Mariña, librouse unha batalla que marcou o desenvolvemento da loita antifranquista no norte galego.

O nacionalismo na diáspora
Congreso no Consello da Cultura o 4 e o 5 de outubro

O nacionalismo na diáspora

As Irmandades da Fala agromaron case simultaneamente na Galiza e nas comunidades latinoamericanas de migrantes galegos. A partir desta tese reflexionará o congreso Nacionalismo galego e diáspora (1916-1936), organizado polo Consello da Cultura Galega o 4 e o 5 de outubro.

Se hoxe se fala tanto do Pazo de Meirás ou da Casa Cornide é grazas a accións como esta
Comezan as declaracións dos 19 de Meirás perante a xuíza de Betanzos

"Se hoxe se fala tanto do Pazo de Meirás ou da Casa Cornide é grazas a accións como esta"

Nin un gramo de arrepentimento. Todo o contrario. "Sentímonos orgullosas e orgullosos do que fixemos". Quen fala é Néstor Rego, integrante da Executiva Nacional do BNG e un dos 19 de Meirás. Cinco dos membros deste colectivo prestaron declaración esta sexta feira perante a xuíza de Betanzos que instrúe a causa derivada da denuncia contra eles formulada pola familia Franco. Acúsanos da comisión de catro delitos por un acto simbólico —o despregamento de dúas faixas por cima da fachada do Pazo de Meirás— un día de abertura do inmóbel ao público. Os activistas non estiveron sós: acompañáronos unhas ducias de persoas —entre elas a portavoz nacional do BNG, Ana Pontón— nunha concentración en solidariedade con eles.

O BNG lembra Pedro Galán Calvete na Coruña

O BNG lembra Pedro Galán Calvete na Coruña

Con motivo do seu asasinato, o BNG homenaxeou na Coruña a figura de Pedro Galán Calvete, quen fora secretario de Organización da Mocidade Galeguista da Coruña, nun acto en que tomou a palabra a profesora da UDC e escritora María Pilar García Negro.

Afonso VII, o emperador

Afonso VII, o emperador

Cilia Torna recupera para Sermos Galiza máis un capítulo dentro da serie “A Galiza ignorada”, que divulga a nosa historia á marxe de visións estereotipadas. Con motivo do 907 aniversario da súa coroación, bota luz sobre o reinado de Afonso Raimúndez. Eis un extracto da información publicada no número 314 de Sermos Galiza. Xa na loxa.

‘O Chaquetón’ e ‘O Eirexalba’: vida e morte de dous verdugos fascistas

‘O Chaquetón’ e ‘O Eirexalba’: vida e morte de dous verdugos fascistas

O 30 de agosto de 1938 eran agarrotados no cárcere de Lugo os militantes falanxistas Manuel Díaz Gómez “O Chaquetón” e Manuel Castro Castro “O Eirexalba”, acusados do asasinato do dirixente dereitista sarriao Manuel Saco Rivera. Sería este crime un axuste de contas nos núcleos de poder franquista, o derradeiro cometido por esta parella de represores fascistas. Aproveitamos o 80 aniversario da súa execución para recuperar máis un capítulo da represión. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 314 de Sermos Galiza.

Memoria da Xeración Perdida do 36
A Deputación da Coruña rescata nun libro os 334 edís represaliados

Memoria da Xeración Perdida do 36

Entre a proclamación da II República e o golpe de Estado de 1936, pasaron 2.467 concelleiros polas corporacións municipais da provincia da Coruña. Unha vez o fascismo tomou o control de Galiza, 334 sufriron a represión. Oitenta e oito foron asasinados. A Deputación da Coruña presentou esta sexta feira o libro que rescata a memoria desta “xeración perdida” para a democracia.