Memoria
Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza
A Galiza ignorada

Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza

O 25 de xullo de 1386 desembarca na Coruña, á fronte dun exército de 7000 soldados, Xoán de Gante. A chegada ao país do fillo do monarca británico Eduardo III é resultado dun acordo entre a Coroa británica e a nobreza galega, que apostaba nun monarca comprometido cunha Galiza arredada de Castela, unida a Portugal e ligada aos pobos atlánticos. Achegamos a memoria de Xoán de Gante, duque de Lancaster e rei da Galiza. Eis un extracto da información publicada no número 357 do semanario en papel Sermos Galiza.
Criar esturións no Miño

Criar esturións no Miño

Nos tratados de alimentación do século XIX hai unha serie de peixes considerados demasiado fortes para os estómagos febles. Un deles é o esturión, tamén coñecido como esturxón ou sollo rei, unha especie autóctona dos ríos galegos desaparecida hai máis de 50 anos (o último...

O campo de concentración do mosteiro de Oseira
Campos do terror

O campo de concentración do mosteiro de Oseira

Cando visitemos o mosteiro de Oseira non atoparemos nada que nos indique que foi reconstruído polos presos políticos confinados alí após o golpe militar de xullo de 1936. Lembramos os días en que este centro relixioso do Císter se reconverteu en campo de concentración, así como as condicións de vida daqueles demócratas que, privados de liberdade, acometeron a súa restauración. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 356 do Sermos Galiza.
Galiza no mapa da raíña Sancha e do rei Fernando

Galiza no mapa da raíña Sancha e do rei Fernando

Estamos diante dunha cartografía que é fiel reflexo do proxecto político do rei Fernando e da raíña Sancha, onde Galiza ocupa un papel reitor e hexemónico no ámbito do espazo cristián peninsular. Elaborado por volta de 1047 e coñecido como o mapa da raíña Sancha e do rei Fernando, fai parte da escola dos beatos e foi elaborado con toda probabilidade nalgún mosteiro da área galega.

Joselín, o grande contador de historias

Joselín, o grande contador de historias

Hai máis de sesenta anos, foi o vinte de setembro de 1958, que morreu José Rodríguez de Vicente, coñecido como Joselín, pioneiro na arte da narración oral. Emigrado en 1916 en Uruguai crea o personaxe de Joselín para contar contos.
A revolta pontevedresa de 1892

A revolta pontevedresa de 1892

O 22 de xullo de 1892 leiteiras e regateiras do mercado de Pontevedra revólvense contra unha nova alza do imposto de consumos, negándose ao pago dos mesmos e impedindo o aceso a cidade. O conflito, que rematará coa morte dun home setenta anos e con varios feridos, enmárcase na vaga de protestos que percorre as comarcas galegas ao longo dese ano. A acción dos activistas republicanos e socialistas, nunha situación social e economicamente  explosiva, será fundamental.

A aventura Galaico-Escocesa de 1719

A aventura Galaico-Escocesa de 1719

Dende que apareceran as guerras de relixión no Atlántico europeo, o reino de Galiza viuse envolto en sucesivos conflitos, onde as elites galegas daqueles tempos optaran por manter a aposta polo comercio atlántico con aquelas comunidades insulares que mantiñan afinidade na relixión. Estas comunidades estaban aínda sendo sometidas ao poder inglés, e Galiza outra vez máis, tomaría partido polos perdedores. Non foi este o caso de Portugal, que desde aquel entón viuse favorecido polo crecente dominio inglés do Atlántico, tecendo unha das alianzas que máis se prolongaron na historia europea.

O proxecto colonial franquista na Terra Cha
Do pasado ao presente

O proxecto colonial franquista na Terra Cha

Co nome de “Plan General de Colonización de la Tierra Llana”, o goberno franquista instalou 189 familias de colonos en Matodoso, Arneiro, Veiga de Pumar e A Espiñeira co obxectivo de reordenar as terras e introducir a mecanización na agricultura.

Morre no exilio francés a guerrilleira de Soulecín Chelo Rodríguez

Morre no exilio francés a guerrilleira de Soulecín Chelo Rodríguez

Consuelo Rodríguez “Chelo” finou na noite desta cuarta feira a piques de cumprir os cen anos na súa casa de Ile de Ré en Franza, onde residía desde a súa fuxida ao exilio á volta de 1949. Segundo informou a Sermos Galiza o seu compañeiro de loita, o guerrilleiro do Bierzo Francisco Martínez “Quico” trátase "dunha grande perda para todos cantos loitaron pola democracia”.

O masón galego que estivo a piques de ser o primeiro lehendakari

O masón galego que estivo a piques de ser o primeiro lehendakari

O pontevedrés José Echeverria Novoa era gobernador de Bizkaia cando o golpe franquista. Rexeitou o cargo de lehendakari alegando que debía ser ocupado por un vasco. Foi, en 1930, un dos asinantes do Pacto de Lestrobe, polo que se creou a Federación Republicana Galega. Morreu en 1984 nos Estados Unidos, practicamente na indixencia.

Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo
Homenaxe nacional ás vítimas do franquismo

Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo

Até cincocentas persoas xa confirmaron a súa participación na homenaxe nacional ás vítimas do fascismo que cada ano organiza a Iniciativa Galega pola Memoria na Illa de San Simón, antigo campo de concentración franquista, e que se realizará o vindeiro domingo 21 de xullo. Nesta edición denunciarase a “xustiza invertida” que ampara o legado franquista e reprime a quen denuncia os crimes e o espolio da familia Franco.

Gago Tarrío, un cura de pistola ao cinto

Gago Tarrío, un cura de pistola ao cinto

Forma na lexión daquelas xentes de sotana que viviron para mallar nos seus. Sometidos a cuestión os seus privilexios non dubidaron en botar man do ferro para escribir a lei que lles conviña. Protexidos pola paz dos homes na terra afirmada na Constitución de 1978 as súas vítimas agardan xustiza.

O historiador Paul Preston recomenda a obra ‘Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio’
Devolución do pazo

O historiador Paul Preston recomenda a obra ‘Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio’

“Acabo de ler un libro sensacional” escribiu o historiador hispanista Paul Preston en alusión á obra de Carlos Babío e Manuel Pérez Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio, onde ambos os autores estudan o roubo ao pobo pola familia Franco. Preston, reputado investigador dos crimes cometidos polo franquismo na guerra civil e na ditadura, recomenda a lectura da obra editada pola Fundación Galiza Sempre en 2017. “Para alguén que dubide da corrupción de Franco, o seu réxime e a súa familia é de lectura obrigatoria”.

O campo de concentración de Oia

O campo de concentración de Oia

Os campos de concentración facían parte dun plano preconcibido polos fascistas destinado a sementar o terror e a eliminar o adversario político. Articulados en función das necesidades políticas do réxime, a súa apertura veu condicionada polos acontecementos bélicos no conxunto peninsular. Achegamos nesta ocasión a crónica do centro de confinamento de Oia e dos presos políticos alí detidos. Eis un extracto da información publicada no número 353 do semanario en papel Sermos Galiza.

Vimianzo, unha revolta que rematou con 12 asasinados

Vimianzo, unha revolta que rematou con 12 asasinados

Fai parte do malfadado da historia rebelde da Galiza e por iso non existe. Perdeuse canda as súas irmáns de Quiroga, Monforte de Lemos, Palas de Rei, Ribas de Sil ou A Estrada e con ela a memoria da Galiza viva e insubmisa do sexenio. Traemos ao presente os doce mártires de Baíñas.

Reliquias con denominación de orixe

Reliquias con denominación de orixe

Durante séculos as reliquias, esas partes dun corpo santo, ou de obxectos que estiveron en contacto con el, foron obxecto de veneración. E fonte de poder.

35 anos da volta a Galiza dos restos de Castelao

35 anos da volta a Galiza dos restos de Castelao

O 28 de xuño de 1984 os restos de Daniel Castelao chegaban a Santiago de Compostela no marco dunha operación política dirixida a lexitimar o réxime autonómico. Mentres o cadaleito do intelectual era conducido a San Domingos de Bonaval custodiado polos herdeiros políticos dos seus represores, os continuadores do seu proxecto político eran golpeados polas forzas da orde no entorno do mosteiro exclaustrado. A batalla evitou finalmente a manipulación do pensamento e da obra do galego máis senlleiro de todo o século XX.

Da historia política da Gallaecia
Investigación de Martín Fernández Calo

Da historia política da Gallaecia

Existen amplas comarcas da historia do territorio hoxe denominado Galiza aínda por percorrer. Por unha delas adentrouse o investigador Martín Fernández Calo: a historia política da Gallaecia. Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II a.C. - VIII d.C. (Blukk, 2019) é o libro que recolle os seus achados e conclusións.

A República galega de 1931

A República galega de 1931

Demostrou a capacidade de loita do pobo galego, a conciencia do espolio e da discriminación do país e o convencemento das súas fortalezas para valerse por si mesmo. Os sucesos vividos nos últimos días de xuño de 1931, que remataron coa proclamación da República galega en diversas cidades e vilas, superan a anécdota histórica para nos informar das potencialidades do país. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 352 do semanario en papel Sermos Galiza.

Galiza nun mapa británico do século XII
Galiza no mapa

Galiza nun mapa británico do século XII

É outra expresión da dimensión internacional do Reino de Galiza, mesmo nun tempo político onde xa se iniciara o proceso de incorporación subordinada do país a Castela. Elaborado na segunda metade do século XIII na cidade británica de Hereford por Richard Haldingham e Richard Bello, signifícase pola súa gran precisión en relación con outras cartografías contemporáneas. Eis un extracto da peza publicada ao respeito no número 351 do semanario en papel Sermos Galiza.

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista
A asociación de Ordes expón en Portugal

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista

Dirixida polo historiador Manuel Pazos, Obradoiro da História naceu en 1996 “co obxectivo de encher o baleiro cultural crónico da comarca de Ordes”. Máis de dúas décadas despois, o seu constante labor en defensa do patrimonio e pola recuperación da memoria histórica antifascista chegou a Portugal, concretamente a Lisboa.

As mártires de Silán, crónica da guerrilla

As mártires de Silán, crónica da guerrilla

Hai setenta anos púñase fin ao actuar da guerrilla na Mariña. O 21 de xuño de 1949 na bouza do Forcón, na Pena Grande de Silán, concello de Muras, un operativo da Garda Civil e da contrapartida asasinaba cinco loitadores antifascistas e daba por fechado o libro heroico da IV Agrupación nas terras mariñás.

Idacio da Limia, o espertar cultural
A Galiza ignorada

Idacio da Limia, o espertar cultural

Fai parte daquela xeración de ouro que alumeou o espertar cultural galego nas centurias do Baixo Imperio. A obra histórica de Idacio da Limia e o seu labor como representante dos sectores máis romanizados da oligarquía galega outórganlle un papel de relevo naquela Galiza en mudanzas do século V. Estamos, ao fin, diante doutro dos xigantes do que López Pereira dera en definir como a nosa primeira idade de ouro. Eis un extracto da peza, publicada no número 351 do semanario en papel Sermos Galiza.

O comandante Félix, un infiltrado na guerrilla galega

O comandante Félix, un infiltrado na guerrilla galega

Hai setenta anos, o 22 de xuño de 1949, eran asasinados pola acción dun infiltrado nos montes da Penacova en Remesar, Bóveda, os guerrilleiros Bernardo Álvarez Trabajo “O Gasta” e Manuel Fernández Soto “Coronel Benito”. Semanas máis tarde aparecía o cadáver de Elías López Armesto “O Paxariño”, o outro membro do comando que saíu mal ferido da emboscada.

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A peripecia vital de Manuel González é sintomática da maneira en que o século XX, as súas contradicións e os seus horrores, as súas esperanzas e as súas posibilidades, cruzaron Galiza. Mestre de Soutolongo (Lalín), republicano, galeguista, pedagogo, depurado en 1936 e exiliado interior, a súa figura marcou “varias xeracións de mozos da parroquia”, segundo o historiador Manuel Igrexas.

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos
En Mondoñedo e Lourenza o 22 de xuño

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos

Un dos últimos membros vivos da guerrilla antifranquista, Francisco Martínez, Quico, estará este sábado 22 de xuño en Lourenzá para honrar a memoria do Gardarríos e Antonia Díaz, asasinados polo franquismo en 1948. Será apenas un dos ingredientes do programa de actos da “homenaxe popular” organizada na Mariña para lembrar “a loita antifascista”.

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, inglesa nada cara a 1373 e moi dada a viaxar a calquera parte onde houber unha reliquia, embarcou en Bristol, en xullo de 1417, e após sete días de viaxe desembarcou na Coruña para continuar viaxe a Compostela. A viaxe de volta durou cinco días. En total estivo fóra vinte e seis días, catorce deles en Compostela durante os cais puido pregar á vontade e admirar a bela catedral.

Onde repousan os Reis da Galiza
O Galo e o Concello de Santiago editan un volume colectivo sobre o Panteón Real

Onde repousan os Reis da Galiza

Reivindicar “un símbolo da Terra” que “conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial” da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

O 22 de xuño homenaxeamos nas localidades de Vilanova de Lourenzá e Mondoñedo os loitadores antifascistas Luís Trigo Chao, O Gardarríos e Antonia Díaz Pérez, asasinados polo franquismo na madrugada do 24 ao 25 de xuño de 1948. A súa traxectoria militante ao servizo da causa dos máis, a loita firma contra o fascismo nunhas condicións de clandestinidade e as circunstancias da súa morte a mans dos corpos represivos da ditadura abondan para explicar as razóns dun acto que rescata para a esfera pública a memoria resistente de centos de xeracións de mariñaos.

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade
Reedición das memorias do Fresco

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade

Era apenas un feixe de papeis de diversa condición: “Notas, retallos, textos escritos a man aproveitando a envoltura de paquetes de tabaco (picadura), mesmo papeletas do referendo do Estatuto de 1936”. Gardaban unha memoria insólita e terríbel, a de Manuel González Fresco, fuxido ao monte na segunda metade de 1936. Con eles, o xornalista Víctor Freixanes compuxo hai 40 anos un título pioneiro, hoxe de culto e reeditado logo de anos fóra das librarías: O Fresco. Memorias dun fuxido (1936) (Xerais).

Lolita Jaso: A memoria en clausura
De memoria

Lolita Jaso: A memoria en clausura

Resgatamos, a través de imaxes, a figura de María Dolores Jaso Ramírez, sor María Ángeles, máis coñecida como Lolita Jaso, unha das persoas que mellor representou a ética sobre a represaliada cidade de Tui, onde nacera en 1923. Eis un extracto da peza publicada no número 350 do semanario en papel Sermos Galiza.

As escuras torres de Santiago

As escuras torres de Santiago

Richard Ford foi un viaxeiro inglés que residiu tres anos en España, fundamentalmente en Sevilla e Granada, e que en 1832 visitou Galiza. Nas súas viaxes, ademais de tomar notas coas que publicou, en 1845 o libro Manual para viaxeiros por...

O campo de concentración de Rianxo

O campo de concentración de Rianxo

Foi o inferno na terra para os máis de tres mil prisioneiros que pasaron polo campo de concentración ao longo de dous anos. O estabelecemento penal de Rianxo deixou pegada nos milleiros de presos políticos chegados desde diferentes puntos do Estado, mais tamén nos milleiros de veciños de Arousa que manifestaron a súa solidariedade cos detidos. Trátase, ao fin, doutro capítulo do terror franquista que fica por reparar. AQuí podes ver un avance do publicado no Sermos 349.

 Sobre as estruturas políticas da Gallaecia
Libro de Martín Fernández Calo

Sobre as estruturas políticas da Gallaecia

Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II A. C. - VIII D. C. é o libro que presentará esta quinta feira, 13 de xuño, Martín Fernández Calo. En palabras do arqueólogo Francisco Calo Lourido, “un magnífico ensaio con voación globalizadora, dunha madurez infrecuente nun investigador que está comezando a súa carreira científica”.

Aparece na Cova de Eirós un vaso cerámico neolítico inédito no norte peninsular
Neolítico

Aparece na Cova de Eirós un vaso cerámico neolítico inédito no norte peninsular

Un recipiente cerámico parcialmente conservado foi atopado por expertos nas escavacións da Cova de Eirós. A súa forma e decoración apuntan a un tipo concreto de cerámica neolítica empregada polas primeiras comunidades agrogandeiras e do que até o de agora non se atoparan mostras no norte peninsular.

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

Xosé Bermejo Martín, Xermán Parga Varela, Xosé Bouzón Sobral, Estanislao Fernández, Pedro Villoldo, Ricardo Rosales, Xosé Cajaraville, Baltasar Iglesias, Tomás Cue, Francisco Macías, Anxo González, Xoán Rivas, son os nomes dalgúns demócratas asasinados da comarca de Vigo  nas xornadas que seguiron o 18 de xullo de 1936 polo oficial da Guarda Civil  Francisco González Rodríguez.

Nel giardino, una notte, seduta
Curros traducido para o italiano nos anos 30

Nel giardino, una notte, seduta

Faro Villalbés foi un xornal quincenal e de ideario republicano. Publicouse en dúas etapas: a primeira entre o vinte e dous de xaneiro de 1932 e o trinta e un de decembro de 1934. O periódico foi sempre defensor da autonomía de Galiza, mais cunha clara estratexia de subordinación ao sector republicano liderado por Casares Quiroga. Publicábase en español con algunha colaboración en galego, case sempre de Carmiña Prieto Rouco, muller que animou moitas veladas teatrais e literarias en Vilalba e que tamén escrebeu en español, entre outras cousas poemas laudatorios de Franco e dos mariños do Baleares.

Vilar Insua, un nacionalista dirixente da agrupación guerrilleira ‘Tchapaief’
'Modesto da Americana'

Vilar Insua, un nacionalista dirixente da agrupación guerrilleira ‘Tchapaief’

Hai oitenta anos, falamos do primeiro de xuño de 1939, perdía a vida nun enfrontamento armado coas forzas represoras do franquismo no lugar de Menán en Ortigueira Modesto Vilar Insua, militante do Partido Galeguista, concelleiro nacionalista de Viveiro, loitador clandestino desde xullo de 1936 e un dos principais dirixentes das primeiras agrupacións guerrilleiras no norte galego.