Memoria
Polas mártires de Nebra
Presentación do monográfico de Sermos sobre revoltas labregas

Polas mártires de Nebra

A ponte de Cans, na parroquia de Nebra (Porto do Son) foi, hai 102 anos, escenario do asasinato de cinco labregas. As catro mulleres e un home opúñanse aos atropelos dos caciques, que non dubidaron en se valer dos militares. O monográfico Rebeldía Galega contra a inxustiza recolle este e outros episodios de revoltas campesiñas e preséntase esta sexta feira no local veciñal de Nebra.
 

O Beato de Girona. A Galiza do século X
Galiza no mapa

O Beato de Girona. A Galiza do século X

Rematado en 975 e depositado na Catedral de Girona en 1078, o mapa elaborado polos monxes de Tábara certifica o carácter hexemónico da área galega no contexto político cristián. As supostas cabezas dos reinos cristiáns, segundo a historiografía españolista, non existen nesta cartografía policromada, que é asinada por unha muller como debuxante principal.

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O 29 de setembro de 1896 Mugares ergueuse contra a tentativa por parte da autoridade xudicial de facer efectivos varios embargos á veciñanza, resultando morto o alguacil de tributos Ildefonso Aydillo Santolalla. O conflito enmarcase na vaga de protestas que percorre ás comarcas galegas que se dedicaban á actividade vitivinícola en réxime de monocultivo, afectadas naquela altura pola filoxera. A acción dos activistas republicanos e socialistas, nunha situación social e economicamente explosiva, botara o resto.
 

O martirio de Paquiño do Figueiró

O martirio de Paquiño do Figueiró

Chamábase Francisco Rodríguez Otero pero na memoria das xentes de ben do Baixo Miño ficou para sempre como Paquiño do Figueiró. A súa figura é o elo que une todas as loitas sociais e políticas que levaron adiante as xentes de...

A batalla de Leborín

A batalla de Leborín

Hai 70 anos, falamos do 2 de Outubro de 1948, onde lle din As Cruces, nos montes de Leborín, alá nas terras de Ourol, onde os montes do Xistral se achegan ás terras do Valadouro e da Mariña, librouse unha batalla que marcou o desenvolvemento da loita antifranquista no norte galego.

O nacionalismo na diáspora
Congreso no Consello da Cultura o 4 e o 5 de outubro

O nacionalismo na diáspora

As Irmandades da Fala agromaron case simultaneamente na Galiza e nas comunidades latinoamericanas de migrantes galegos. A partir desta tese reflexionará o congreso Nacionalismo galego e diáspora (1916-1936), organizado polo Consello da Cultura Galega o 4 e o 5 de outubro.

"Se hoxe se fala tanto do Pazo de Meirás ou da Casa Cornide é grazas a accións como esta"
Comezan as declaracións dos 19 de Meirás perante a xuíza de Betanzos

"Se hoxe se fala tanto do Pazo de Meirás ou da Casa Cornide é grazas a accións como esta"

Nin un gramo de arrepentimento. Todo o contrario. "Sentímonos orgullosas e orgullosos do que fixemos". Quen fala é Néstor Rego, integrante da Executiva Nacional do BNG e un dos 19 de Meirás. Cinco dos membros deste colectivo prestaron declaración esta sexta feira perante a xuíza de Betanzos que instrúe a causa derivada da denuncia contra eles formulada pola familia Franco. Acúsanos da comisión de catro delitos por un acto simbólico —o despregamento de dúas faixas por cima da fachada do Pazo de Meirás— un día de abertura do inmóbel ao público. Os activistas non estiveron sós: acompañáronos unhas ducias de persoas —entre elas a portavoz nacional do BNG, Ana Pontón— nunha concentración en solidariedade con eles.

O BNG lembra Pedro Galán Calvete na Coruña

O BNG lembra Pedro Galán Calvete na Coruña

Con motivo do seu asasinato, o BNG homenaxeou na Coruña a figura de Pedro Galán Calvete, quen fora secretario de Organización da Mocidade Galeguista da Coruña, nun acto en que tomou a palabra a profesora da UDC e escritora María Pilar García Negro.

Afonso VII, o emperador

Afonso VII, o emperador

Cilia Torna recupera para Sermos Galiza máis un capítulo dentro da serie “A Galiza ignorada”, que divulga a nosa historia á marxe de visións estereotipadas. Con motivo do 907 aniversario da súa coroación, bota luz sobre o reinado de Afonso Raimúndez. Eis un extracto da información publicada no número 314 de Sermos Galiza. Xa na loxa.

‘O Chaquetón’ e ‘O Eirexalba’: vida e morte de dous verdugos fascistas

‘O Chaquetón’ e ‘O Eirexalba’: vida e morte de dous verdugos fascistas

O 30 de agosto de 1938 eran agarrotados no cárcere de Lugo os militantes falanxistas Manuel Díaz Gómez “O Chaquetón” e Manuel Castro Castro “O Eirexalba”, acusados do asasinato do dirixente dereitista sarriao Manuel Saco Rivera. Sería este crime un axuste de contas nos núcleos de poder franquista, o derradeiro cometido por esta parella de represores fascistas. Aproveitamos o 80 aniversario da súa execución para recuperar máis un capítulo da represión. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 314 de Sermos Galiza.

Memoria da Xeración Perdida do 36
A Deputación da Coruña rescata nun libro os 334 edís represaliados

Memoria da Xeración Perdida do 36

Entre a proclamación da II República e o golpe de Estado de 1936, pasaron 2.467 concelleiros polas corporacións municipais da provincia da Coruña. Unha vez o fascismo tomou o control de Galiza, 334 sufriron a represión. Oitenta e oito foron asasinados. A Deputación da Coruña presentou esta sexta feira o libro que rescata a memoria desta “xeración perdida” para a democracia.

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

O 17 de setembro de 1912 un grupo de Gardas Civís abriron fogo en San Vicente de Toldaos no concello de Láncara contra as mulleres da parroquia que protestaban contra o nomeamento do novo cura, ficando varias delas feridas por armas de fogo e morrendo outra aos poucos días. O conflito producíase nunha zona de grande actividade e organización do movemento agrarista; porén, a represión e o crime non paralizaría as protestas veciñais.
 

85 anos da incorporación de Galiza á Sociedade de Nacións
O recoñecimento nacional do país

85 anos da incorporación de Galiza á Sociedade de Nacións

O IX Congreso das Nacionalidades Europeas dependente da Sociedade de Nacións, antecedente directo da actual Organización das Nacións Unidas, realizado en Berna, capital de Suíza, entre o 16 e 18 de setembro de 1933, recoñecía o carácter nacional de Galiza e aprobaba a incorporación do noso país a esa entidade. 

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]
Origem dum dos hinos mais populares de Portugal

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]

Tem nome de mulher, de muitas mulheres. É a revolta de Maria da Fonte, a revolta do Minho, musicada, romanceada, analisada, feita carne de teses de doutoramento, submetida à imaginação popular. Mas sempre viva.
 

Redescubrir Bautista Álvarez
Primeiro cabodano dunha figura fulcral na conformación do movimento nacionalista galego

Redescubrir Bautista Álvarez

O 16 de setembro de 2017 deixábanos fisicamente Bautista Álvarez. Porén, legábanos o exemplo dunha militancia a proba de lume e o capital ideolóxico dunha persoa que participou na construción da proposta teórica do nacionalismo nos últimos sesenta anos. Estamos, ao fin, diante dunha persoa por coñecer.

A Galiza que sobreviviu ao fascismo en América
Mostra sobre a cultura galega no exilio

A Galiza que sobreviviu ao fascismo en América

Trece paneis, un interesante programa de conferencias e proxeccións do filme A cicatriz branca conforman GalizAmérica, a mostra itinerante coa que a Deputación de Pontevedra quere lembrar a cultura galega do exilio antifascista. Inaugúrase esta quinta feira na Sala das Cunchas do Concello do Grove
 

Galiza nun mapa provenzal do século XII

Galiza nun mapa provenzal do século XII

É un dos poucos exemplos coñecidos da cartografía provenzal e responde a unha estrutura TO, un modelo que sitúa a teoloxía no centro. O mapa non deixa dúbidas de que naquela altura Gallicia e Hyspania servían para denominar realidades diferentes e non se refire a ningún reino en Europa como León ou Castela. Todo sobre este asunto no Sermos312.

O Padre Nieto, outro verdugo en San Simón

O Padre Nieto, outro verdugo en San Simón

“Fillos da Pasionaria. Dinamiteiros. Vós. Hai que queimarvos como se queimou aos xudeus”. Son palabras atribuídas a Petronilo Nieto, un xesuíta que se converteu no demo da terra para os presos da illa de San Simón.

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A incorporación de Galiza no mercado mundial como rexión agro-exportadora sitúase por volta de 1840 sendo o comercio de exportación de vacún o máis salientábel. En novembro de 1874 parten para Inglaterra e Franza, desde A Coruña, 1.528 cabezas, cantidade que aumenta de cara...

As e os 19 de Meirás comemoran o primeiro aniversario da súa acción simbólica
En setembro serán xulgados após ser denunciados pola familia de Franco

As e os 19 de Meirás comemoran o primeiro aniversario da súa acción simbólica

Un ano despois, as e os 19 de Meirás —colectivo que agrupa activistas pola memoria histórica e dirixentes do BNG— voltaron ao lugar en que protagonizaron un acto simbólico —o despregamento de faixas sobre o Pazo de Meirás coa lenda Franquismo Nunca Máis. Fixéron para patentizar que a súa principal reivindicación —a restitución deste ben ao patrimonio público— está aínda por se materializar. Fixérono nas vésperas de declarar en sede xudicial após seren denunciados pola familia do ditador, que lles piden penas que sumarían até 247 anos de prisión.

O PP opta pola abstención na tramitación do decreto da exhumación de Franco

O PP opta pola abstención na tramitación do decreto da exhumación de Franco

Non haberá división na dereita española parlamentar: quer PP quer Cs botarán man da abstención na tramitación no Congreso do decreto para a exhumación e traslado dos restos mortais de Franco. A bandeira da súa permanencia no Val dos Caídos fica en mans da ultradereitista Vox, a quen algúns inquéritos xa colocan no Parlamento.

Cen anos da revolta da fame en Lugo
Levantamento popular o 25 de agosto de 1918

Cen anos da revolta da fame en Lugo

1918 ficou para sempre na memoria popular das e dos lugueses como o ano da fame. Malia as terríbeis consecuencias da epidemia gripal que se desenvolveu na cidade e no resto do mundo entre os meses de outubro, novembro e decembro e que remataría coa vida de non menos de trescentas persoas, a grave crise alimentaria derivada da carestía da vida e da falla de produtos básicos será o que se perpetúe durante décadas no imaxinario dos residentes da cidade.

Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Difícil o tería Alberto Leiva, o cura de Lugo que este ano participou por terceira vez na famosa  “Quebrantahuesos”, se exercese a final do século XIX en Milán. Alí, en maio de 1896 a Congregación de presbíteros resolveu prohibir o uso do velocípedo...

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

ERC condicionaba o seu respaldo ao decreto lei que viabilizará a exhumación dos restos mortais de Franco á modificación da Lei da Memoria Histórica para, entre outros, anular o xuízo que condenou a morte ao president da Generalitat Lluis Companys. Esta é tamén unha vella reivindicación do movimento galego pola recuperación da memoria e a reparación das vítimas.

82 anos do asasinato de Ánxel Casal
Homenaxes

82 anos do asasinato de Ánxel Casal

Con agosto chegan os aniversarios dos asasinatos dos mártires que deron a súa vida por Galiza. Un deles foi Ánxel Casal, que tal día como hoxe era paseado polos falanxistas e asasinado nunha curva de Cacheiras, en Teo. Recuperamos a traxectoria do militante do Partido Galeguista que foi alcalde de Compostela.

Bóveda, sempre

Bóveda, sempre

Poio e Pontevedra centran os principais actos institucionais e políticos polo Día da Galiza Mártir.

 

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Se hoxe perguntarmos polo nome dunha gaiteira posibelmente toda a xente nos daría dous, tres ou máis referencias. Ora ben, cen anos atrás ser gaiteira era unha novidade por mais que non debamos desbotar que a meniña gaiteira dos Cantares Gallegos...