Memoria
Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Difícil o tería Alberto Leiva, o cura de Lugo que este ano participou por terceira vez na famosa  “Quebrantahuesos”, se exercese a final do século XIX en Milán. Alí, en maio de 1896 a Congregación de presbíteros resolveu prohibir o uso do velocípedo...

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

ERC condicionaba o seu respaldo ao decreto lei que viabilizará a exhumación dos restos mortais de Franco á modificación da Lei da Memoria Histórica para, entre outros, anular o xuízo que condenou a morte ao president da Generalitat Lluis Companys. Esta é tamén unha vella reivindicación do movimento galego pola recuperación da memoria e a reparación das vítimas.

82 anos do asasinato de Ánxel Casal
Homenaxes

82 anos do asasinato de Ánxel Casal

Con agosto chegan os aniversarios dos asasinatos dos mártires que deron a súa vida por Galiza. Un deles foi Ánxel Casal, que tal día como hoxe era paseado polos falanxistas e asasinado nunha curva de Cacheiras, en Teo. Recuperamos a traxectoria do militante do Partido Galeguista que foi alcalde de Compostela.

Bóveda, sempre

Bóveda, sempre

Poio e Pontevedra centran os principais actos institucionais e políticos polo Día da Galiza Mártir.

 

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Se hoxe perguntarmos polo nome dunha gaiteira posibelmente toda a xente nos daría dous, tres ou máis referencias. Ora ben, cen anos atrás ser gaiteira era unha novidade por mais que non debamos desbotar que a meniña gaiteira dos Cantares Gallegos...

Na memoria dos mártires da liberdade
Múltiples actos no 82 aniversario do fusilamento de Bóveda

Na memoria dos mártires da liberdade

Oitenta e dous anos despois do asasinato de Alexandre Bóveda na Caeira (Poio), o Día da Galiza Mártir multiplícase. Asociacións, partidos políticos, fundacións ou institucións converten a xornada nun memorial daqueles que morreron por defender a liberdade. Como mínimo, 4.700 persoas entre 1936 e 1939, segundo os datos do proxecto interuniversitario Nomes e Voces.
 

En Marea esixe ao Goberno a anulación do consello de guerra a Bóveda
En cumprimento do informe Greiff da ONU

En Marea esixe ao Goberno a anulación do consello de guerra a Bóveda

Na véspera do Día da Galiza Mártir, o deputado de En Marea no Congreso Miguel Anxo Fernán Vello vén de esixir ao Goberno español a anulación do consello de guerra a Alexandre Bóveda e “a súa rehabilitación de forma pública e política”.
 

Editorial #Sermos309: Unha obriga

Editorial #Sermos309: Unha obriga

Recuperar a historia, a nosa, sen deturpar e á marxe de visións estereotipadas é unha obriga para comprendermos mellor o presente e para poder encararmos o futuro coa mirada posta na xustiza social, na igualdade, no dereito a decidir e na liberdade das nacións sen Estado.

Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero

Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero

Con motivo do Día da Galiza Mártir recuperamos a memoria daquelas mulleres que sufriron crimes de xénero durante a represión: agresións sexuais, torturas e vexacións brutais. Aínda que esta modalidade de represión non adoitaba ser obxecto de denuncia por pudor ou vergoña, chegaron até nós testemuños do sadismo sexista. Eis un extracto da reportaxe publicado no número 309 do semanario Sermos Galiza.

Galiza no grande mapa europeo do século VII
Galiza no mapa

Galiza no grande mapa europeo do século VII

Coñecido como o Anónimo de Rávena ou o Ravennate, foi elaborado por un monxe da cidade italiana de Rávena aproximadamente á volta do 670. Este mapa documenta de xeito claro a realidade política galega do século VII. Eis un extracto da información que publicamos sobre a cartografía no Sermos Galiza número 308.

Pola xeografía ulloá da barbarie
12 de agosto, roteiro da memoria

Pola xeografía ulloá da barbarie

No territorio quedan marcas da barbarie. Lugares que foron escenario da imposición fascista. Ou onde viviron os resistentes. Trazos dunha memoria insurxente, ao cabo. Nas bisbarras da Ulloa e Melide, unha presa de asociacións e colectivos convocan este domingo a un roteiro para lembrar os defensores da democracia.
 

Desenterrar a memoria

Desenterrar a memoria

O mapa da infamia fascista na Galiza aínda está por elaborar. O desleixo administrativo, cando non a aberta belixerancia, deixan en mans de militantes e persoas voluntarias traballos como o de exhumación de fosas. Arredor de vinte foron escavadas, pero a singularidade da represión no país engade dificultades ao labor de restitución da memoria. Analizamos este labor cando está próximo a conmemorarse o Día da Galiza Mártir. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 308 de Sermos Galiza.

Xoán I, o fillo de Afonso X que restaurou a independencia de Galiza
Historia

Xoán I, o fillo de Afonso X que restaurou a independencia de Galiza

Xoán I será proclamado rei de Galiza en 1296. Nado en 1262 do matrimonio entre Violante de Aragón e Afonso X, casaría sucesivamente con Margarita de Montferrato e María Díaz de Haro, revolvéndose contra o seu pai nos anos finais do seu reinado. A coroación de Xoán I expresa a vontade dos núcleos reitores da sociedade galega por contar cun reino de seu, arredado de Castela e achegado a Portugal.

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

O 10 de marzo de 1876 Alexander Graham Bell realizou a primeira chamada por teléfono. Doce anos despois, en outubro de 1888, El pensamiento Gallego publica un artigo titulado La confesión por teléfono. Nel recolle a polémica de se é válida a confesión por...

Valcarce, da estirpe de Basilio Álvarez
O Museo do Pobo Galego repasa a vida do crego das Encrobas

Valcarce, da estirpe de Basilio Álvarez

Hai unha tríade de topónimos que debuxan a xeografía de Moncho Valcarce: As Encrobas, Xove, Baldaio. Conflitos en defensa da terra, loitas polo territorio e, ao cabo, polo reparto da riqueza, forxaron o carácter daquel crego rebelde, nacionalista irredento e carismático organizador de campesiños. A exposición Moncho Valcarce. Unha vida de compromiso con Galiza repasa, no Museo do Pobo Galego, a súa existencia.
 

Foz tal e como era
XXIII xornadas de historia local

Foz tal e como era

O pasado de Foz, o máis inmediato e o menos, as súas historias e as dinámicas que a conduciron á contemporaneidade, volverá protagonizar o verán mariñao por viséximo terceiro ano consecutivo. A asociación Pomba do Arco convoca catro días de palestras, da segunda feira 30 de xullo á quinta dous de agosto.
 

50 anos do Día da Patria Galega
1968-2018: 5 décadas de reivindicación nacional

50 anos do Día da Patria Galega

O 25 de xullo de 1968 marca o punto de inicio da celebración do Día da Patria Galega na súa denominación, formulación e orientación actual. A Unión do Povo Galego (UPG) acorda convocar ese ano unha mobilización na capital de Galiza, chamando a unha concentración nacional ás doce da mañá na praza do Obradoiro, en defensa dos nosos dereitos nacionais. Eis un extracto da información publicada no número 305 de Sermos Galiza.

A patria galega desterrada: o 25 de Xullo no exilio

A patria galega desterrada: o 25 de Xullo no exilio

A Galiza de alén do mar mantivo a celebración do Día da Patria Galega ao longo dos corenta anos de ditadura franquista. A conmemoración desta data acadou unha especial significación naquelas repúblicas americanas onde a presenza galega era cualitativa e cuantitativamente máis importante. Destacaron os actos organizados na Arxentina, México, Uruguai e Venezuela. Ás vésperas dun novo 25 de xullo Sermos Galiza propón recuperar a súa memoria, ofrecendo unha panorámica das xornadas patrióticas organizadas polo nacionalismo exiliado. Eis un extracto da información publicada no número 305 de Sermos Galiza.

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

O salmantino Diego Torres Villarroel, considerado unha das mentes máis brillantes e inquietas do seu tempo, peregrinou a Santiago en 1737. Peregrinación a Santiago, poema duns mil versos, narra a súa peregrinación entre Salamanca e Santiago a...

San Simón honra as vítimas do facismo
12ª homenaxe nacional

San Simón honra as vítimas do facismo

Por décimo segundo ano consecutivo, a Iniciativa Galega pola Memoria honrará as vítimas do fascismo nunha homenaxe nacional. E será na emblemática illa de San Simón, na ría de Vigo, o vindeiro domingo 22 de xullo. Asistirán catrocentas persoas, organizadas nas asociación que compoñen a plataforma.
 

Galiza no mapa da raíña Sancha
Galiza no mapa

Galiza no mapa da raíña Sancha

Recuperamos desta volta unha cartografía promovida á altura de 1047 pola raíña Sancha I para a educación dos seus fillos. Recóllese o Iberus (actual río Ebro) como fronteira divisoria entre Gallecia, denominación do reino cristián peninsular, e Spania, área ibérica gobernada polos árabes.

A orixe da denominación 'Día da Patria Galega' contada por Bautista Álvarez

A orixe da denominación 'Día da Patria Galega' contada por Bautista Álvarez

O 25 de xullo de 1968 a UPG convoca unha manifestación en Compostela e faino por vez primeira baixo a denominación actual, Día da Patria Galega. Nun fragmento dun documentario realizado en 2004, o histórico dirixente Bautista Álvarez (1933-2017) explica como se chegou a ese rótulo para designar a mobilización por excelencia do nacionalismo galego. 

A primeira guía turística de Galiza

A primeira guía turística de Galiza

En 1917, cento e un anos van alá, a Asociación de Hostaleiros e Fondistas de Galicia editou a que, seguramente, é a primeira guía para o turista que visita o noso país. A Asociación, creada en xaneiro dese ano de 1917, viña funcionando, de maneira informal,...

Memorias do último criado
'Lágrimas en silencio' recolle a vida de Cándido López

Memorias do último criado

1953, lugar de Pardaces, parroquia da Peregrina, concello de Santiago de Compostela. Cándido López Lorenzo ten seis anos. “Un día estando aí só apareceu un irmán e levoume con el para unha aldea que se chama Pardaces. Eu choraba, pero iso non me servía de nada. Era para axudarlle a facer o que me mandaran, axudarlle coas vacas, coller cousas para un lado e levalas para outro. Aí comezou un gran calvario para min”.
 

Witiza, un rei de Galiza que gobernou desde Tui con amplos apoios
A Galiza Ignorada

Witiza, un rei de Galiza que gobernou desde Tui con amplos apoios

Achegámonos á Galiza do século VII e VIII da man de Witiza, un monarca que gobernou desde Tui con amplos apoios entre a poboación galega e cuxo reinado se explica no contexto dun reino que seguiu mantendo a súa personalidade diferenciada no período visigótico. A figura deste monarca, albo dos ataques da historiografía españolista, danos chaves para comprender aquel tempo histórico e entender as razóns que explicarían o non asentamento dos musulmáns no país. Eis un extracto da peza publicada no número 303 de Sermos Galiza.

Negar o galeguismo [por Xoán Costa]

Negar o galeguismo [por Xoán Costa]

Emilia Docet Ríos, militante e activista do Partido Galeguista, conta nunha entrevista que levaba ao peito unha insignia de ouro regalo do Partido “porque son afiliada. Eu vería con inmensa satisfacción que todas as mulleres de Galicia a...

A revolta da Estrada de 1870
No 148 aniversario

A revolta da Estrada de 1870

O cinco de xullo de 1870 arredor de douscentos veciños das parroquias da Estrada toman a vila protestando contra os apremos de embargo, os impostos persoais e de consumos e a política fiscal do concello, ao tempo que traen retido o recadador de tributos Xosé Naveira, encargado do cobro nos núcleos de Berres, San Tomé de Ancorados e San Pedro.

Vicetto, o precursor

Vicetto, o precursor

Primeiro a persoa. Aquí o mociño orfo ferrolán a alistarse á milicia para fuxir da miseria, o galego nómade a percorrer o estado de punta a punta como funcionario de prisións, o home maduro empregado na facenda pública e sempre o cidadán rebelde ao servizo da causa galega.

Sellier, inventor e fotógrafo de eclipses [por Xoán Costa]

Sellier, inventor e fotógrafo de eclipses [por Xoán Costa]

A traxectoria de José Sellier como fotógrafo é ben coñecida. Se cadra aínda é máis a súa carreira como cineasta. No seu gabinete fotográfico da rúa de Santo Andrés foron visualizados varios títulos do catálogo Lumière, alén de proxectar os...

O Estatuto do 36: unha vitoria que chegou tarde
O Sermos302 debrúzase sobre o 82 aniversario dun acontecimento histórico

O Estatuto do 36: unha vitoria que chegou tarde

Ausente na memoria da grande maioría das galegas, obxecto de apaixonados debates nos círculos académicos e materia de interpretacións interesadas no ámbito político, queremos aproveitar o 82 aniversario do Estatuto de 1936 para facer a crónica dun proxecto que, en palabras de Castelao, non recollía as aspiracións do nacionalismo mais representaba un punto de partida para conseguilas.

Centos de persoas na homenaxe ao Gardarríos e a Antonia Díaz
Mondoñedo e Lourenza lembran os guerrilleiros asasinados

Centos de persoas na homenaxe ao Gardarríos e a Antonia Díaz

Centos de persoas participaron este sábado de solsticio de verán na homenaxe popular ao Gardarríos e a Antonia Díaz, dous heroes da guerrilla antifascista asasinados hai agora 70 anos en Vilanova de Lourenzá. Os actos decorreron entre Mondoñedo e Lourenzá e contaron, nun suceso inaudito, co apoio unánime das corporacións municipais de ambos os dous concellos e mais da de Ribadeo, onde nacera Díaz.
 

O neno Amado Carballo foi o vello paroleiro [por Xoán Costa]

O neno Amado Carballo foi o vello paroleiro [por Xoán Costa]

En marzo de 1912 Luís Amado Carballo (Pontevedra, 2 de maio de 1901) tiña dez anos. Nese mes, o día nove, o colexio Balmes de Pontevedra, onde realiza os primeiros estudos, celebrou no teatro de Pontevedra un acto a beneficio dos feridos de Melilla.

...
'O Gardarríos representa a conciencia e a entrega política"
Fernanda Cedrón, neta do guerrilleiro Luís Trigo Chao

'O Gardarríos representa a conciencia e a entrega política"

Fernanda Cedrón Trigo é a neta maior de Luís Trigo Chao ‘O Gardarríos’, o máis lembrado guerrilleiro das terras do norte. Na súa condición desenvolveu e desenvolve unha intensa labor na recuperación da loita do seu avó, ao tempo que participa de xeito decidido na restauración da memoria daqueles que loitaron contra o franquismo. Falamos con ela do seu avó e da homenaxe á súa memoria que este sábado 23 de xuño se vai realizar en Mondoñedo (Casa da Xuventude, 12 h) e Vilanova de Lourenzá (cemiterio, 17.30 h) coincidindo co setenta aniversario do seu asasinato.

O Garabito, cazador de homes

O Garabito, cazador de homes

Foi un cazador de homes. Chamábase Xulio López López pero todos o coñecían como “O Garabito”. Formou nas bandas de matachíns de camisa azul na comarca de Sarria.                                 

As refeições no Tavares dos Vencidos da Vida [por Xoán Costa]

As refeições no Tavares dos Vencidos da Vida [por Xoán Costa]

Por toda a parte há restaurantes que formam parte da história de uma ou outra cidade. Um destes fica em Lisboa, é dos mais antigos do mundo e tem as paredes e o teto forrados em ouro 24 quilates. Os lustres de cristais, os espelhos venezianos, as estátuas, as cadeiras...

As relacións do Reino de Galiza con Carlomagno

As relacións do Reino de Galiza con Carlomagno

A endiañada xeoestratexia interna do espazo peninsular ao longo dos séculos VIII e IX obrigou os monarcas galegos a intensificar a súa acción diplomática diante de Carlomagno. O rei dos francos, a principal potencia rexional europea do momento, na cúspide do seu poder, após ser nomeado no ano 800 emperador do Sacro Imperio Romano, non só partillaba coa coroa galega intereses territoriais na área ibérica e o combate á doutrina adopcionista, senón que xogaba un papel de árbitro no contexto europeo.

Luís Trigo 'O Gardarríos', o sangue dos mellores fillos do pobo

Luís Trigo 'O Gardarríos', o sangue dos mellores fillos do pobo

É o home  mito da resistencia armada na Terra Chá, A Corda e A Mariña. Significa o proceso de conformación dos primeiros núcleos guerrilleiros a partir daqueles demócratas obrigados a pasarse á clandestinidade fuxindo da represión e en moitos casos dunha morte certa.

A Festa da patroa de Tabeirón [por Xoán Costa]

A Festa da patroa de Tabeirón [por Xoán Costa]

No mes de agosto de 1903 é premiado, nos Xogos Florais do Círculo Católico de Obreiros de Pontevedra,  o longo poema de Henrique Labarta Pose titulado "A festa da patrona de Tabeirón", poema que para os profesores Ricardo Carvalho Calero e Francisco Fernández del Riego é a súa mellor obra.