Memoria
Memoria da Xeración Perdida do 36
A Deputación da Coruña rescata nun libro os 334 edís represaliados

Memoria da Xeración Perdida do 36

Entre a proclamación da II República e o golpe de Estado de 1936, pasaron 2.467 concelleiros polas corporacións municipais da provincia da Coruña. Unha vez o fascismo tomou o control de Galiza, 334 sufriron a represión. Oitenta e oito foron asasinados. A Deputación da Coruña presentou esta sexta feira o libro que rescata a memoria desta “xeración perdida” para a democracia.

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

O 17 de setembro de 1912 un grupo de Gardas Civís abriron fogo en San Vicente de Toldaos no concello de Láncara contra as mulleres da parroquia que protestaban contra o nomeamento do novo cura, ficando varias delas feridas por armas de fogo e morrendo outra aos poucos días. O conflito producíase nunha zona de grande actividade e organización do movemento agrarista; porén, a represión e o crime non paralizaría as protestas veciñais.
 

85 anos da incorporación de Galiza á Sociedade de Nacións
O recoñecimento nacional do país

85 anos da incorporación de Galiza á Sociedade de Nacións

O IX Congreso das Nacionalidades Europeas dependente da Sociedade de Nacións, antecedente directo da actual Organización das Nacións Unidas, realizado en Berna, capital de Suíza, entre o 16 e 18 de setembro de 1933, recoñecía o carácter nacional de Galiza e aprobaba a incorporación do noso país a esa entidade. 

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]
Origem dum dos hinos mais populares de Portugal

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]

Tem nome de mulher, de muitas mulheres. É a revolta de Maria da Fonte, a revolta do Minho, musicada, romanceada, analisada, feita carne de teses de doutoramento, submetida à imaginação popular. Mas sempre viva.
 

Redescubrir Bautista Álvarez
Primeiro cabodano dunha figura fulcral na conformación do movimento nacionalista galego

Redescubrir Bautista Álvarez

O 16 de setembro de 2017 deixábanos fisicamente Bautista Álvarez. Porén, legábanos o exemplo dunha militancia a proba de lume e o capital ideolóxico dunha persoa que participou na construción da proposta teórica do nacionalismo nos últimos sesenta anos. Estamos, ao fin, diante dunha persoa por coñecer.

A Galiza que sobreviviu ao fascismo en América
Mostra sobre a cultura galega no exilio

A Galiza que sobreviviu ao fascismo en América

Trece paneis, un interesante programa de conferencias e proxeccións do filme A cicatriz branca conforman GalizAmérica, a mostra itinerante coa que a Deputación de Pontevedra quere lembrar a cultura galega do exilio antifascista. Inaugúrase esta quinta feira na Sala das Cunchas do Concello do Grove
 

Galiza nun mapa provenzal do século XII

Galiza nun mapa provenzal do século XII

É un dos poucos exemplos coñecidos da cartografía provenzal e responde a unha estrutura TO, un modelo que sitúa a teoloxía no centro. O mapa non deixa dúbidas de que naquela altura Gallicia e Hyspania servían para denominar realidades diferentes e non se refire a ningún reino en Europa como León ou Castela. Todo sobre este asunto no Sermos312.

O Padre Nieto, outro verdugo en San Simón

O Padre Nieto, outro verdugo en San Simón

“Fillos da Pasionaria. Dinamiteiros. Vós. Hai que queimarvos como se queimou aos xudeus”. Son palabras atribuídas a Petronilo Nieto, un xesuíta que se converteu no demo da terra para os presos da illa de San Simón.

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A incorporación de Galiza no mercado mundial como rexión agro-exportadora sitúase por volta de 1840 sendo o comercio de exportación de vacún o máis salientábel. En novembro de 1874 parten para Inglaterra e Franza, desde A Coruña, 1.528 cabezas, cantidade que aumenta de cara...

As e os 19 de Meirás comemoran o primeiro aniversario da súa acción simbólica
En setembro serán xulgados após ser denunciados pola familia de Franco

As e os 19 de Meirás comemoran o primeiro aniversario da súa acción simbólica

Un ano despois, as e os 19 de Meirás —colectivo que agrupa activistas pola memoria histórica e dirixentes do BNG— voltaron ao lugar en que protagonizaron un acto simbólico —o despregamento de faixas sobre o Pazo de Meirás coa lenda Franquismo Nunca Máis. Fixéron para patentizar que a súa principal reivindicación —a restitución deste ben ao patrimonio público— está aínda por se materializar. Fixérono nas vésperas de declarar en sede xudicial após seren denunciados pola familia do ditador, que lles piden penas que sumarían até 247 anos de prisión.

O PP opta pola abstención na tramitación do decreto da exhumación de Franco

O PP opta pola abstención na tramitación do decreto da exhumación de Franco

Non haberá división na dereita española parlamentar: quer PP quer Cs botarán man da abstención na tramitación no Congreso do decreto para a exhumación e traslado dos restos mortais de Franco. A bandeira da súa permanencia no Val dos Caídos fica en mans da ultradereitista Vox, a quen algúns inquéritos xa colocan no Parlamento.

Cen anos da revolta da fame en Lugo
Levantamento popular o 25 de agosto de 1918

Cen anos da revolta da fame en Lugo

1918 ficou para sempre na memoria popular das e dos lugueses como o ano da fame. Malia as terríbeis consecuencias da epidemia gripal que se desenvolveu na cidade e no resto do mundo entre os meses de outubro, novembro e decembro e que remataría coa vida de non menos de trescentas persoas, a grave crise alimentaria derivada da carestía da vida e da falla de produtos básicos será o que se perpetúe durante décadas no imaxinario dos residentes da cidade.

Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Curas que non poden andar en bicicleta [por Xoán Costa]

Difícil o tería Alberto Leiva, o cura de Lugo que este ano participou por terceira vez na famosa  “Quebrantahuesos”, se exercese a final do século XIX en Milán. Alí, en maio de 1896 a Congregación de presbíteros resolveu prohibir o uso do velocípedo...

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

A Moncloa compromete co soberanismo catalán a anulación dos xuízos da ditadura

ERC condicionaba o seu respaldo ao decreto lei que viabilizará a exhumación dos restos mortais de Franco á modificación da Lei da Memoria Histórica para, entre outros, anular o xuízo que condenou a morte ao president da Generalitat Lluis Companys. Esta é tamén unha vella reivindicación do movimento galego pola recuperación da memoria e a reparación das vítimas.

82 anos do asasinato de Ánxel Casal
Homenaxes

82 anos do asasinato de Ánxel Casal

Con agosto chegan os aniversarios dos asasinatos dos mártires que deron a súa vida por Galiza. Un deles foi Ánxel Casal, que tal día como hoxe era paseado polos falanxistas e asasinado nunha curva de Cacheiras, en Teo. Recuperamos a traxectoria do militante do Partido Galeguista que foi alcalde de Compostela.

Bóveda, sempre

Bóveda, sempre

Poio e Pontevedra centran os principais actos institucionais e políticos polo Día da Galiza Mártir.

 

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Aurea, a meniña gaiteira; por Xoán Costa

Se hoxe perguntarmos polo nome dunha gaiteira posibelmente toda a xente nos daría dous, tres ou máis referencias. Ora ben, cen anos atrás ser gaiteira era unha novidade por mais que non debamos desbotar que a meniña gaiteira dos Cantares Gallegos...

Na memoria dos mártires da liberdade
Múltiples actos no 82 aniversario do fusilamento de Bóveda

Na memoria dos mártires da liberdade

Oitenta e dous anos despois do asasinato de Alexandre Bóveda na Caeira (Poio), o Día da Galiza Mártir multiplícase. Asociacións, partidos políticos, fundacións ou institucións converten a xornada nun memorial daqueles que morreron por defender a liberdade. Como mínimo, 4.700 persoas entre 1936 e 1939, segundo os datos do proxecto interuniversitario Nomes e Voces.
 

En Marea esixe ao Goberno a anulación do consello de guerra a Bóveda
En cumprimento do informe Greiff da ONU

En Marea esixe ao Goberno a anulación do consello de guerra a Bóveda

Na véspera do Día da Galiza Mártir, o deputado de En Marea no Congreso Miguel Anxo Fernán Vello vén de esixir ao Goberno español a anulación do consello de guerra a Alexandre Bóveda e “a súa rehabilitación de forma pública e política”.
 

Editorial #Sermos309: Unha obriga

Editorial #Sermos309: Unha obriga

Recuperar a historia, a nosa, sen deturpar e á marxe de visións estereotipadas é unha obriga para comprendermos mellor o presente e para poder encararmos o futuro coa mirada posta na xustiza social, na igualdade, no dereito a decidir e na liberdade das nacións sen Estado.

Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero

Violacións, rapas e humillacións: a represión de xénero

Con motivo do Día da Galiza Mártir recuperamos a memoria daquelas mulleres que sufriron crimes de xénero durante a represión: agresións sexuais, torturas e vexacións brutais. Aínda que esta modalidade de represión non adoitaba ser obxecto de denuncia por pudor ou vergoña, chegaron até nós testemuños do sadismo sexista. Eis un extracto da reportaxe publicado no número 309 do semanario Sermos Galiza.

Galiza no grande mapa europeo do século VII
Galiza no mapa

Galiza no grande mapa europeo do século VII

Coñecido como o Anónimo de Rávena ou o Ravennate, foi elaborado por un monxe da cidade italiana de Rávena aproximadamente á volta do 670. Este mapa documenta de xeito claro a realidade política galega do século VII. Eis un extracto da información que publicamos sobre a cartografía no Sermos Galiza número 308.

Pola xeografía ulloá da barbarie
12 de agosto, roteiro da memoria

Pola xeografía ulloá da barbarie

No territorio quedan marcas da barbarie. Lugares que foron escenario da imposición fascista. Ou onde viviron os resistentes. Trazos dunha memoria insurxente, ao cabo. Nas bisbarras da Ulloa e Melide, unha presa de asociacións e colectivos convocan este domingo a un roteiro para lembrar os defensores da democracia.
 

Desenterrar a memoria

Desenterrar a memoria

O mapa da infamia fascista na Galiza aínda está por elaborar. O desleixo administrativo, cando non a aberta belixerancia, deixan en mans de militantes e persoas voluntarias traballos como o de exhumación de fosas. Arredor de vinte foron escavadas, pero a singularidade da represión no país engade dificultades ao labor de restitución da memoria. Analizamos este labor cando está próximo a conmemorarse o Día da Galiza Mártir. Eis un extracto da reportaxe publicada no número 308 de Sermos Galiza.

Xoán I, o fillo de Afonso X que restaurou a independencia de Galiza
Historia

Xoán I, o fillo de Afonso X que restaurou a independencia de Galiza

Xoán I será proclamado rei de Galiza en 1296. Nado en 1262 do matrimonio entre Violante de Aragón e Afonso X, casaría sucesivamente con Margarita de Montferrato e María Díaz de Haro, revolvéndose contra o seu pai nos anos finais do seu reinado. A coroación de Xoán I expresa a vontade dos núcleos reitores da sociedade galega por contar cun reino de seu, arredado de Castela e achegado a Portugal.

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

O 10 de marzo de 1876 Alexander Graham Bell realizou a primeira chamada por teléfono. Doce anos despois, en outubro de 1888, El pensamiento Gallego publica un artigo titulado La confesión por teléfono. Nel recolle a polémica de se é válida a confesión por...

Valcarce, da estirpe de Basilio Álvarez
O Museo do Pobo Galego repasa a vida do crego das Encrobas

Valcarce, da estirpe de Basilio Álvarez

Hai unha tríade de topónimos que debuxan a xeografía de Moncho Valcarce: As Encrobas, Xove, Baldaio. Conflitos en defensa da terra, loitas polo territorio e, ao cabo, polo reparto da riqueza, forxaron o carácter daquel crego rebelde, nacionalista irredento e carismático organizador de campesiños. A exposición Moncho Valcarce. Unha vida de compromiso con Galiza repasa, no Museo do Pobo Galego, a súa existencia.
 

Foz tal e como era
XXIII xornadas de historia local

Foz tal e como era

O pasado de Foz, o máis inmediato e o menos, as súas historias e as dinámicas que a conduciron á contemporaneidade, volverá protagonizar o verán mariñao por viséximo terceiro ano consecutivo. A asociación Pomba do Arco convoca catro días de palestras, da segunda feira 30 de xullo á quinta dous de agosto.
 

50 anos do Día da Patria Galega
1968-2018: 5 décadas de reivindicación nacional

50 anos do Día da Patria Galega

O 25 de xullo de 1968 marca o punto de inicio da celebración do Día da Patria Galega na súa denominación, formulación e orientación actual. A Unión do Povo Galego (UPG) acorda convocar ese ano unha mobilización na capital de Galiza, chamando a unha concentración nacional ás doce da mañá na praza do Obradoiro, en defensa dos nosos dereitos nacionais. Eis un extracto da información publicada no número 305 de Sermos Galiza.

A patria galega desterrada: o 25 de Xullo no exilio

A patria galega desterrada: o 25 de Xullo no exilio

A Galiza de alén do mar mantivo a celebración do Día da Patria Galega ao longo dos corenta anos de ditadura franquista. A conmemoración desta data acadou unha especial significación naquelas repúblicas americanas onde a presenza galega era cualitativa e cuantitativamente máis importante. Destacaron os actos organizados na Arxentina, México, Uruguai e Venezuela. Ás vésperas dun novo 25 de xullo Sermos Galiza propón recuperar a súa memoria, ofrecendo unha panorámica das xornadas patrióticas organizadas polo nacionalismo exiliado. Eis un extracto da información publicada no número 305 de Sermos Galiza.

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

O salmantino Diego Torres Villarroel, considerado unha das mentes máis brillantes e inquietas do seu tempo, peregrinou a Santiago en 1737. Peregrinación a Santiago, poema duns mil versos, narra a súa peregrinación entre Salamanca e Santiago a...

San Simón honra as vítimas do facismo
12ª homenaxe nacional

San Simón honra as vítimas do facismo

Por décimo segundo ano consecutivo, a Iniciativa Galega pola Memoria honrará as vítimas do fascismo nunha homenaxe nacional. E será na emblemática illa de San Simón, na ría de Vigo, o vindeiro domingo 22 de xullo. Asistirán catrocentas persoas, organizadas nas asociación que compoñen a plataforma.
 

Galiza no mapa da raíña Sancha
Galiza no mapa

Galiza no mapa da raíña Sancha

Recuperamos desta volta unha cartografía promovida á altura de 1047 pola raíña Sancha I para a educación dos seus fillos. Recóllese o Iberus (actual río Ebro) como fronteira divisoria entre Gallecia, denominación do reino cristián peninsular, e Spania, área ibérica gobernada polos árabes.

A orixe da denominación 'Día da Patria Galega' contada por Bautista Álvarez

A orixe da denominación 'Día da Patria Galega' contada por Bautista Álvarez

O 25 de xullo de 1968 a UPG convoca unha manifestación en Compostela e faino por vez primeira baixo a denominación actual, Día da Patria Galega. Nun fragmento dun documentario realizado en 2004, o histórico dirixente Bautista Álvarez (1933-2017) explica como se chegou a ese rótulo para designar a mobilización por excelencia do nacionalismo galego.