Seguras e libres

O día que a ía matar, Maca, saira o suficientemente segura da súa nova casa, un apartamento que alugara había uns quince días en Tui. Pasara a noite coa seguridade de que todo ía ir mellor, prometérase a si mesma intentar ser feliz, quería vivir, sen soños, había tempo que esa palabra non lle pertencía, tiña os pés...

Alejo Diz Jurado, o nome para o Centro de Saúde de Tui

Somos moitas as persoas ás que nos gusta chamar as cousas polo seu nome, nomear. Aprendemos desde a infancia que nós non nos chamamos, chámannos. Nomear é dicir un nome, é tamén designar, elixir alguén. Desde hai uns meses temos un Centro de Saúde novo en Tui,...

Unha casa de Nós

A casa está limpa, ventilada, é solleira. Non, a casa está asombrada entre grandes edificios, afogada entre o barullo de fóra, un pouco abandonada, como unha leira deixada de vello onde a herba alta medra. Así espertei esta mañá, con estas frases a romperme a cabeza:...

Lois Tobío, exemplo de diálogo

Teño o costume de lembrar datas, de celebrar aniversarios, brindar polas persoas queridas que se foron, evocar ás descoñecidas que me fixeron crecer, gozar coas que labraron co verso e a palabra e agradecer, sobre todo agradecer ás que axudaron a arrombar a casa común, en mans alleas e alleeiras.

Sermos Galiza, tres anos despois e sempre

Hai xa máis de tres anos que naceu o proxecto de Sermos Galiza, nun momento en que observabamos como o espolio atacaba vidas e ideas, pobo e identidade. A leis laborais convertéronse en cadeas, a sanidade pública entrou en coidados paliativos, o ensino veuse na obriga de saír fóra das aulas e explicar varios adxectivos: público, laico. 

A Esmorga

Non podo ver aínda o filme e desexos non me falta.  A novela é unha desas marabillas da escrita que vai medrando connosco. 

Novos datos para a biografía de Rosalía de Castro

Sempre me alegrou chegar á casa de Lois Tobío en Madrid e atopar entre os retratos da familia o de Rosalía de Castro, tiña as súas razóns, as mesmas que teño eu, as mesmas que teñen vostedes, xa que a autora de Cantares gallegos convértenos en fillas e fillos da súa tinta. 

Blanca

Tan connosco, querida amiga, como nos doe a túa ausencia, todas esas ausencias que te acompañan, con nomes e apelidos, con seres queridos que choran e reviven a dor con rabia de tanta vida segada. Quero berrar non só pola túa perda, berro e a este berro sei que se uniría o teu, para pedir xustiza até o remate, para esixir a verdade até a última das responsabilidades. Ti, querida amiga, sei que non queres que isto volva ocorrer, eu tampouco. O futuro viaxa tamén en tren, todos os días,  ten que ir seguro e arrolado, adormecido mentres discorre pola paisaxe da terra, unha locomotora de ferro, que só podía traer progreso. Así o queriamos, Angrois, ti e mais eu. 

Cen, por cen millóns de primaveras e máis alá

Cen é hoxe, quinta feira, 12 de xuño do 2014, só un número, xa un número. Mais foi un desexo, unha arela da que falamos en aldeas, vilas e cidades, queriamos que o galego volvese aos medios de comunicación envolto en papel. 

Eu tamén co mellor e máis ilusionante dos sorrisos

O futuro de Galiza, a nosa identidade como pobo, a súa visibilidade, a súa existencia, tamén dependen da súa presenza no Parlamento Europeo. Eu asegúrolles que moito máis do que se pensa. Cando o pobo galego faga súas as palabras de sermos célula de universalidade, sen pasarmos por Madrid, sen termos que pagar esa peaxe para chegarmos directamente a Europa, cando asuma a súa fondura, escribiremos outras páxinas, viviremos en galego e mellor, sen complexos.

Felicísima Rosa en non se sabe onde

Dicíanlle Felicitas e podería ter herdado o nome da súa avoa que atendía por Felicidade, iso foi hai tanto tempo que xa case non queda vivo ningunha persoa para lembralo. A memoria é un lenzo moi fino que esvaece nas mans, unhas veces, outras, pode morrer afogada no abandono da poeira e, moitas, voa imprecisa a non se sabe onde.

Stefanie Zweig e as outra memorias de África

Hai uns días, o 27 de abril, falecía en Frankfurt a escritora e xornalista Stefanie Zweig, o seu nome pode que no noso panorama cultural non nos diga moito.  De boas a primeiras, mesmo pode evocar o do autor das magníficas biografías de María Stuart ou Balzac, o autor que lle deu remate á súa vida en Petrópolis (Brasil), Stefan Zweig, por certo lembro agora a excepcional obra de teatro Unha hora na vida de Stefan Zweig coa que nos agasallou a Compañía Lagarta, Lagarta en 2011, mais non imos lembrar este escritor, nin o seu exilio, nin a súa autobiografía póstuma, con quen se adoita confundir á novelista coa mala escrita do seu nome, roubándolle esa vogal final, tamén marca de “xénero”, que dá o resultado de Stefanie.

Orgullo de pertencer a Implicadas

Van pasando os días mais o meu desagrado vai en aumento. Non atopo palabras para falar da dor que me produce engadir dous novos nomes, Andina Pereira de Brito e María José S.C., a esa lista que se nos chanta no corpo e no cerebro de vítimas de violencia de xénero.

Vida

Xa hai unhas cantas noites que Vida non dorme. Noites de sete meses e de non durmir porque o amor tira o sono aínda que nos faga soñar espertas. Esta noite é outra e o seu non durmir é outro. Vida lembra a súa vida, a vida que lle contaron, pouco é o que se debe lembrar cando só se teñen 16 anos. 

Desde Ortegal ao Miño e Máis alá: Nunca Máis

Contra a mentira! Estaredes aí berrando contra a mentira!  Contra a impunidade! Galiza toda, desde Ortegal ao Miño.... Galiza toda, a de fóra das fronteiras, a que ten as raíces aéreas nacidas nesa terra, estará (estaremos) a berrar! O noso berro repinica en todos os cumios do mundo e é universal:

Nunca Máis!

Madre non hai máis que ningunha

Esta é unha afirmación que acompaña o título El vacio de la maternidad (Icaria, 1995) de Victoria Sau, falecida hai uns días, o 6 de novembro. Esa dor e tristura, esa emoción que acompaña, ás veces, a mala nova da morte, por moito que sexa algo natural, esperado ou incluso desexado, partillábase estes dous últimos días na rede pola morte da autora feminista. 

Alegría nos cemiterios

Sinálame o almanaque no silencio do cemiterio que estou lonxe da alegría da infancia, subliña a ausencia desa alegría, lonxe de  noites cegas nas que rompían a gurgullar luciñas eléctricas máis eternas que se penduraban nos nichos nunha guerra contra as coitadas candeas que non resistían moito tempo, nin coma boias en cuncas con aceite.

No noventa aniversario do Seminario de Estudos Galegos

Hoxe hai noventa anos, o 12 de outubro de 1923,  que un grupo de mozos, estudantes da Universidade de Compostela, realizaron unha andaina desde Santiago de Compostela até a casa do Castro, parroquia de Ortoño, no concello de Ames da comarca da Maía, berce da familia paterna de Rosalía de Castro e onde pasara algún tempo de nena; con esta “peregrinación” simbólica e en homenaxe da escritora nacía o Seminario de Estudos Galegos. 

Claude Simon

Cando nos están a punto de revelar o novo Premio Nobel de Literatura, quero lembrarlles que hai  hoxe cen anos nacía en Madagascar o escritor francés Claude Simon, Premio Nobel de Literatura en 1985, un dos autores fundamentais do nouveau roman que fixo tremer o sistema literario francés e nos ofreceu unha verdadeira renovación literaria, con ondas expansivas que farían abanar a escrita en galego e darlle a crítica motivos para falar da Nova Narrativa Galega.

Chega o premio Nobel de Literatura. Nélida Piñon?

A semana próxima saberemos o nome da gañadora (?) do Premio Nobel de literatura 2013. Cando chegan estas datas sempre me pregunto se as persoas que forman parte da elección lograron gardar o segredo, se esas persoas que teñen as súas preferencias, que imaxino loitando por autores e autoras, matinado estratexias, incluso quen sabe, soportando “propostas”, manteñen a boca fechada nun proceso tan longo. Este ano disque houbo cento noventa e cinco candidaturas, hai corenta e oito nomes que se propoñen por primeira vez; en abril minguou a listaxe até quince ou vinte, para no mes de maio ficaren só cinco nomes. 

Otto Sander: A voz do anxo das lágrimas

O 12 de setembro deste ano na súa casa de Berlín morría de cancro con setenta e dous anos o actor alemán Otto Sander. Na última edición do semanario Die Zeit, podemos ler un breve texto, a xeito de poema, que o director de cine Wim Wenders enviou á redacción e que libremente lles  traduzo así:

Primeira carta á nai

O 31 de decembro de 2011 remataba o ano e Sermos Galiza confirmábase como un proxecto colectivo para ser unha voz precisa e necesaria, conseguiamos poñer unha empresa en marcha. Esa día, último do ano, a xente tende a facer balanzo e a pensar que  unhas horas despois as cousas poden mudar, desexámonos moita felicidade e pretendemos con esa data poñer remate a pesadelos e malos tempos. 

Desde a beira do Miño co tren

Estamos no mes de xullo e quero recomendarlles unha viaxe en tren. Aproveiten, fagan que o tempo o permita, róubenlle algún día de verán a esa xornada laboral, que cada vez escraviza máis; róubenllo ao almanaque dos días sen marcar, mudos e parados, en que se ven reflectidos; róubenllo á alegría do verán en compaña feliz e multiplicarán esa alegría; róubenllo á desidia, ao desespero, á indignación; rouben polo dereito noso a non perder o tren.... Recoméndolles que se acheguen a  Guillarei, unha das tres estacións do Concello de Tui, merquen billete para Ourense e déanlle sentido a canción que de seguro han coñecer de “o tren que me leva pola beira do Miño”.

Hoxe, eu, na Audiencia Nacional

Na miña mesa teño unha tese de doutoramento do 2007, Terra a Nosa! Discurso de identidade agrária na Galiza “Moderna” (18875-1936), o seu autor é Antom Santos Pérez, cónstame que este estudo dirixido polo profesor Lourenzo Fernández Prieto levou a mellor cualificación o que lle permitiu ao investigador obter o título de doutor. Pasaron algúns anos e o Antóm que dera aulas na Universidade con entusiasmo nada quixo facer para permanecer no mundo académico, enfrontábase á vida con clases particulares en Lugo, onde vivía coa súa compañeira María Ossório, e correndo, porque o Antóm participou sempre en moitas carreiras populares. 

x