cilia-torna
O campo de concentración de Betanzos

O campo de concentración de Betanzos

Semella que non existiron pero foron o inferno na terra para milleiros de presos políticos. Malia a avultada rede de campos de concentración operativos na Galiza do primeiro franquismo, a súa existencia é descoñecida para a maioría da poboación galega, convencida, as máis das veces, de que instalacións deste tipo eran privativas da Alemaña nazi ou da Italia fascista. Eis un estrato da peza publicada no número 368 do semanario en papel Sermos Galiza
Revolta e martirio en Éntoma

Revolta e martirio en Éntoma

O 21 de outubro de 1902, membros da Garda Civil e do exército abriron lume contra un grupo de veciños que tentaban impedir a execución duns embargos en Éntoma, concello do Barco de Valdeorras, deixando unha persoa morta, varias feridas e ducias de detidos.
O Oubeira, un verdugo en Cabral

O Oubeira, un verdugo en Cabral

O seu nome mete medo e aínda o citan en voz baixa cando un veciño e outro recordan os verdugos de Cabral. A súa herdanza, listas de bos sinalados para o martirio, mortos nun verán de inverno, o fin dun soño, a noite fecha e onde hoxe estamos.

O campo de concentración de Figueirido

O campo de concentración de Figueirido

Foi un dos campos de concentración máis duros da Galiza. Os testemuños orais e escritos achegados polos reclusos ou pola veciñanza da zona coinciden en sinalar o rigor represivo deste centro de internamento, onde a tortura e o maltrato eran unha práctica corrente. Ao cabo, o inferno na terra para os máis de mil prisioneiros políticos que pasaron pola penitenciaría ao longo dos dous anos de funcionamento. Eis un extracto da reportaxe publicada ao respecto no número 364 do semanario en papel Sermos Galiza
Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

Eduardo Ruíz Pons, o revolucionario total

19 de setembro de 1819 nacía en Padrón Eduardo Ruíz Pons. A súa traxectoria vital simboliza a oposición ao proxecto centralizador impulsado polos liberais no século XIX e o rexeitamento das novas formas de opresión introducidas polo modo de produción capitalista.
O Reino da Galiza no mapamundi de Salustio
GALIZA NO MAPA

O Reino da Galiza no mapamundi de Salustio

Estamos diante dunha cartografía do século XV, recollida nuns comentarios a unha versión dos traballos do historiador Salustio e que se sitúa na liña dos mapas que naquela altura se estaban a elaborar en Europa. Alén doutras consideracións de orde xeográfica, signifícase por presentar máis unha vez a Galiza como unha realidade política diferenciada no ámbito peninsular. Eis un extracto da información publicada ao respecto no número 363 do semanario en papel Sermos Galiza.
Bautista Álvarez, no comezo de todo

Bautista Álvarez, no comezo de todo

Co gallo do segundo cabodano do falecemento de Bautista ´lvarez, Cilia Torna rastrexa o seu papel os episodios iniciais do capitulo contemporáneo do nacionalismo galego.
A execución dos Prada

A execución dos Prada

Hai setenta anos, falamos do 13 de setembro de 1949, un grupo de gardas civís, que desprazaban detidos a varios enlaces da guerrilla da zona de Chavaga, aplicáronlle a lei de fugas a dous vellos colaboradores da II Agrupación. O seu asasinato exemplifica o carácter da represión franquista e a metodoloxía empregada para rematar coa resistencia ao fascismo.

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Arturo Noguerol, o asasinato do xerente de Nós

Cando o vindeiro ano celebremos o centenario da revista Nós lembraremos tamén os seus colaboradores asasinados polo fascismo. E no Serantes ferrolán deixaremos un cravo vermello na foxa común onde ainda protesta Arturo Noguerol Buxán.

A revolta ourensá de 1892: unha protesta que rematou con mortos

A revolta ourensá de 1892: unha protesta que rematou con mortos

O 10 de setembro de 1892, as vendedoras da praza de abastos de Ourense revólvense contra unha nova alza do imposto de consumos, negándose ao pago dos mesmo e sumando , ao pouco, o apoio da veciñanza. O conflito enmárcase  na vaga de protestas que percorre ás comarcas galegas ao longo dese ano e rematará coa morte do médico Arturo de la Torre e dous panadeiros, que falecerían días máis tarde a consecuencia das feridas.

Morre no exilio francés a guerrilleira de Soulecín Chelo Rodríguez

Morre no exilio francés a guerrilleira de Soulecín Chelo Rodríguez

Consuelo Rodríguez “Chelo” finou na noite desta cuarta feira a piques de cumprir os cen anos na súa casa de Ile de Ré en Franza, onde residía desde a súa fuxida ao exilio á volta de 1949. Segundo informou a Sermos Galiza o seu compañeiro de loita, o guerrilleiro do Bierzo Francisco Martínez “Quico” trátase "dunha grande perda para todos cantos loitaron pola democracia”.

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

O Rabioso, o garda civil que martirizou a comarca de Vigo

Xosé Bermejo Martín, Xermán Parga Varela, Xosé Bouzón Sobral, Estanislao Fernández, Pedro Villoldo, Ricardo Rosales, Xosé Cajaraville, Baltasar Iglesias, Tomás Cue, Francisco Macías, Anxo González, Xoán Rivas, son os nomes dalgúns demócratas asasinados da comarca de Vigo  nas xornadas que seguiron o 18 de xullo de 1936 polo oficial da Guarda Civil  Francisco González Rodríguez.

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Foi un dos militantes de referencia nos tempos iniciais do movemento nacionalista. Asinante do manifesto da asemblea de Lugo en 1918, directivo da Irmandade da Fala da Coruña, candidato a concelleiro na coalición republicano nacionalista en 1922, activista no tecido social da cidade, morreu asasinado polo franquismo en Fraga, Catalunya, a onde acudira a combater contra o fascismo.

O martirio de Paquiño do Figueiró

O martirio de Paquiño do Figueiró

Chamábase Francisco Rodríguez Otero pero na memoria das xentes de ben do Baixo Miño ficou para sempre como Paquiño do Figueiró. A súa figura é o elo que une todas as loitas sociais e políticas que levaron adiante as xentes de...

A batalla de Leborín

A batalla de Leborín

Hai 70 anos, falamos do 2 de Outubro de 1948, onde lle din As Cruces, nos montes de Leborín, alá nas terras de Ourol, onde os montes do Xistral se achegan ás terras do Valadouro e da Mariña, librouse unha batalla que marcou o desenvolvemento da loita antifranquista no norte galego.

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

17/9/1912: as mulleres vítimas da protesta de Toldaos

O 17 de setembro de 1912 un grupo de Gardas Civís abriron fogo en San Vicente de Toldaos no concello de Láncara contra as mulleres da parroquia que protestaban contra o nomeamento do novo cura, ficando varias delas feridas por armas de fogo e morrendo outra aos poucos días. O conflito producíase nunha zona de grande actividade e organización do movemento agrarista; porén, a represión e o crime non paralizaría as protestas veciñais.
 

'A Torre de Babel': cincuenta anos con nós
Aniversario do clásico de Lois Diéguez

'A Torre de Babel': cincuenta anos con nós

É a crónica do capitulo galego do 1968 madrileño. A Torre de Babel, novela de Lois Diéguez publicada pola editorial Galaxia na súa colección Illa Nova,apareceu fai cincuenta anos e está esquecida pola crítica e descoñecida por unha boa parte do público lector galego. Ao fin, o seu 50 aniversario é unha ocasión tan boa como calquera outra, para achegarnos a un clásico das nosas letras ao que sempre é necesario volver.

Galiza nun mapa provenzal do século XII

Galiza nun mapa provenzal do século XII

É un dos poucos exemplos coñecidos da cartografía provenzal e responde a unha estrutura TO, un modelo que sitúa a teoloxía no centro. O mapa non deixa dúbidas de que naquela altura Gallicia e Hyspania servían para denominar realidades diferentes e non se refire a ningún reino en Europa como León ou Castela. Todo sobre este asunto no Sermos312.

Cen anos da revolta da fame en Lugo
Levantamento popular o 25 de agosto de 1918

Cen anos da revolta da fame en Lugo

1918 ficou para sempre na memoria popular das e dos lugueses como o ano da fame. Malia as terríbeis consecuencias da epidemia gripal que se desenvolveu na cidade e no resto do mundo entre os meses de outubro, novembro e decembro e que remataría coa vida de non menos de trescentas persoas, a grave crise alimentaria derivada da carestía da vida e da falla de produtos básicos será o que se perpetúe durante décadas no imaxinario dos residentes da cidade.

A revolta da Estrada de 1870
No 148 aniversario

A revolta da Estrada de 1870

O cinco de xullo de 1870 arredor de douscentos veciños das parroquias da Estrada toman a vila protestando contra os apremos de embargo, os impostos persoais e de consumos e a política fiscal do concello, ao tempo que traen retido o recadador de tributos Xosé Naveira, encargado do cobro nos núcleos de Berres, San Tomé de Ancorados e San Pedro.

Vicetto, o precursor

Vicetto, o precursor

Primeiro a persoa. Aquí o mociño orfo ferrolán a alistarse á milicia para fuxir da miseria, o galego nómade a percorrer o estado de punta a punta como funcionario de prisións, o home maduro empregado na facenda pública e sempre o cidadán rebelde ao servizo da causa galega.

As relacións do Reino de Galiza con Carlomagno

As relacións do Reino de Galiza con Carlomagno

A endiañada xeoestratexia interna do espazo peninsular ao longo dos séculos VIII e IX obrigou os monarcas galegos a intensificar a súa acción diplomática diante de Carlomagno. O rei dos francos, a principal potencia rexional europea do momento, na cúspide do seu poder, após ser nomeado no ano 800 emperador do Sacro Imperio Romano, non só partillaba coa coroa galega intereses territoriais na área ibérica e o combate á doutrina adopcionista, senón que xogaba un papel de árbitro no contexto europeo.

A fuga do penal de Iruña: unha evasión que rematou co asasinato de 58 antifascistas galegos
Achegamos a relación completa das vítimas

A fuga do penal de Iruña: unha evasión que rematou co asasinato de 58 antifascistas galegos

O 22 de maio de 1938, perto de 1.000 persoas que se atopaban recluídos no forte de San Kristobal en Iruña, dan comezo ao que o xornal estadunidense The New York Times cualificou como a maior fuga carceraria de Europa. O intento de evasión rematou cunha das maiores matanzas do réxime franquista, nun centro de exterminio no que morreron 96 galegos -58 deles na fuga falida- cuxos nomes recuperamos con motivo do oitenta aniversario dos feitos.

21M, 40 aniversario das eleccións ás cámaras agrarias
O nacionalismo versus as forzas que pactaron a transición

21M, 40 aniversario das eleccións ás cámaras agrarias

O 21 de maio de 1978, máis de 400.000 labregas e labregos eran convocados a elixir os seus representantes nas eleccións a cámaras agrarias, cuns resultados que evidenciaron a importante introdución da alternativa nacionalista no medio rural e o acordo entre as forzas que apoiarán a constitución de 1978 por trasladar o pacto ao ámbito sindical.

A batalla de Luou
No 70 aniversario da morte en combate de Tino, Rufino, Barbarroxa e Carles

A batalla de Luou

O 18 de maio de 1948 son asasinados no lugar de Loureiro na parroquia de Luou en Teo os guerrilleiros antifranquistas Manuel Agrasar “Barbarroxa”, Florentino Menéndez “Tino”, Vicente López “Rufino” e Ricardo Fernández Carles. A súa morte, no marco dun enfrontamento armado de horas coa garda civil, representa un golpe decisivo para a loita guerrilleira nos comarcas do norte de Pontevedra e do sur d´A Coruña.

O masacre de Maceda de 1870
148 aniversario

O masacre de Maceda de 1870

Fai parte do malfado da nosa historia rebelde e por iso non existe. Perdeuse canda as súas  irmáns de Quiroga, Monforte de Lemos, Palas de Rei, Ribas de Sil, A Estrada ou Vimianzo e con ela a memoria dunha Galiza viva e insubmisa. 

Morre Xosé Anxo Cuba
Obituario

Morre Xosé Anxo Cuba

Faleceu unha figura fundamental sen a cal sería imposíbel contarmos a historia do nacionalismo -sindical e político- en Lugo ao longo das últimas décadas. Eis a seguir un obituario na memoria de Xosé Anxo Cuba.

Roi Xordo, o dirixente irmandiño de 1431

Roi Xordo, o dirixente irmandiño de 1431

É unha figura decisiva na historia da Galiza do século XV. Segundo uns, era orixinario de Ferrol e morreu en Pontedeume nos momentos finais da irmandade. Para outros, entre eles nós, era rexedor da Coruña e morreu en Xuño de 1458 a mans de Fernán Pérez de Andrade “O Mozo”, após facer testamento un ano antes.

Pardo de Cela, mártir da causa galega
534 aniversario da súa execución

Pardo de Cela, mártir da causa galega

Pedro Pardo de Cela exemplifica a oposición dunha parte maioritaria da sociedade galega á política centralizadora dos Reis Católicos. Este domingo 17 de decembro é o 534 aniversario da súa execución.

Víctor Casas, o patriota que pariu Cinta Rei
Este 12-N, 81 cabodano do seu asasinato

Víctor Casas, o patriota que pariu Cinta Rei

Foi o militante simbol para todas aquelas xeracións formadas nas filas das Irmandades da Fala e do Partido Galeguista. Moitos anos despois do seu asasinato, os que seguían fieis á causa patriótica, seguíanmo sinalando como o espello onde debían mirarse aquelas que tentaban darlle continuidade á loita.

Pardo de Cela, un rebelde galego do século XV

Pardo de Cela, un rebelde galego do século XV

Máis de 1500 galegos víronse obrigados a exiliarse en Portugal e Bretaña por opoñerse a política centralizadora dos Reis Católicos. O 17 de decembro de 1483 -outras fontes citan o 3 de outubro- era decapitado en Mondoñedo Pardo de Cela.

A Fondo: O noso abril
170 ANIVERSARIO

A Fondo: O noso abril

O 26 de abril de 1846 tiveron lugar os fusilamentos dos Mártires de Carral que culminaron con 25 días previos de loita. É a nosa revolución. Unha revolución que mudará Galiza nunha nova época de reivindicación de si propia. Con motivo do 170 aniversario do noso abril, recuperamos os feitos no A Fondo. Á venda na loxa.