cultura
Dez libros para a canícula

Dez libros para a canícula

Tempo libre e tempo (atmosférico) favorábel. Esa teórica combinación habilita o verán para dedicar máis horas das usuais á actividade lectora. Velaquí dez obras recentemente publicadas que ben o merecen.

Regresa Alfredo Conde cunha novela escéptica sobre a senectude
Galaxia publica 'Un vento que pasa'

Regresa Alfredo Conde cunha novela escéptica sobre a senectude

Un vento que pasa é “unha esaxeración propia dun vello consentido”. Así resume Alfredo Conde (Allariz, 1945), veterano e premiado novelista, a súa última novela, peza escéptica sobre a senectude. É o seu regreso ás librarías tres anos despois da versión galega do Beato -publicada orixinalmente en castelán- e cinco despois do policial Chovida do ceo.

O cantautor Jei Noguerol celebra medio século de carreira cun single

O cantautor Jei Noguerol celebra medio século de carreira cun single

Foi unha das voces máis significativas nos arredores da Nova Canción Galega. Pero a proposta de Jei Noguerol mantívose á marxe das letras máis explicitamente politizadas de Voces Ceibes ou Suso Baamonde e por veces xogou con elaborados arranxos pop. Agora edita un single con dúas cancións para celebrar medio século de intermitente carreira musical.

'Hamada', existencia secuestrada no deserto de pedra
Estrea do filme de Domínguez Serén

'Hamada', existencia secuestrada no deserto de pedra

"Hamada" é a palabra árabe para designar un deserto pedregoso, árido, duro. Define con exactitude o territorio de Alxeria onde, desde hai máis de 40 anos, resiste o pobo saharauí, expulsado do seu país polo invasor marroquí. Hamada é tamén o último filme de Eloy Domínguez Serén, rodado nos campamentos da Fronte Polisario e que este 12 de xullo se estrea no cinema Numax de Compostela.

A poeta Dolors Miquel traduce Míriam Ferradáns ao catalán
'Noms de fum'

A poeta Dolors Miquel traduce Míriam Ferradáns ao catalán

“É difícil entender a tribo, / pertencer sen ser devorado. [...] É difícil a tribo, levar o seu nome”, escribe Míriam Ferradáns na penúltima páxina de Nomes de fume (Espiral Maior, 2017). A obra, o seu primeiro libro con distribución comercial, é unha indagación adusta e inclemente sobre a familia, a comunidade, o loito. Celebrado por crítica e lectorado, a poeta Dolors Miquel vén de traducilo ao catalán.

Adeus a 36 anos de activismo cultural en Burela
Disólvese o Colectivo Buril

Adeus a 36 anos de activismo cultural en Burela

O Colectivo Cultural Buril vén de anunciar a súa disolución. Despois de 36 anos de activismo cultural galego, a asociación de Burela “despídese definitivamente”. Fíxoo cun texto pendurado no seu blog en que repasa resumidamente algúns fitos da súa traxectoria.

O adeus da libraría Queixume da Coruña
Da intrahistoria cultural do barrio da Sagrada Familia

O adeus da libraría Queixume da Coruña

Máis de catro décadas dedicada ao comercio do libro chegaron o pasado domingo, 7 de xullo, á súa fin. Unha festa na rúa Galerías Santa Margarida da Coruña foi a maneira en que a emblemática libraría Queixume despediu amizades e clientes. Música, teatro e palabras puxeron o colofón á aventura libreira no popular barrio da Sagrada Familia.

Desaparece o festival de jazz de Vigo Imaxina Sons
Despois de 14 edicións

Desaparece o festival de jazz de Vigo Imaxina Sons

Durante 14 edicións consecutivas, o festival de jazz Imaxina Sons levou a Vigo figuras de primeira orde desta música de orixe afroamericana, de Hermeto Pascoal a Marc Ribot, de Luísa Sobral a John Butcher. Logo de mudar de nome en 2018 e pasar a ser Festival de Jazz de Vigo, este ano desapareceu da programación do Concello.

Xavier Queipo e Ramón Neto presenta o seu libro de poemas a dúas mans
Compostela 11 de xullo

Xavier Queipo e Ramón Neto presenta o seu libro de poemas a dúas mans

Minutos para medianoite (Galaxia, 2019) “esculca na zona iluminada polo foco da luz, ao tempo que estende a circunferencia do misterio que o arrodea”. Son poemas compartidos, escritos por Xavier Queipo (Compostela, 1957) e Ramón Neto (Illa de Arousa, 1975), expatriados en Bruxelas e poetas.

Os libros anegan as rúas de Carballo
Praza dos Libros do 11 ao 14 de xullo

Os libros anegan as rúas de Carballo

Catro xornadas dedicadas aos libros e danos colaterais -presentacións, sinaturas de autoras, concertos relacionados, obradoiros, pintura nos muros- conforman a Praza dos Libros de Carballo. Da quinta feira 11 de xullo ao domingo 14 no Xardín Municipal serán protagonistas.

O poeta berciano Juan Carlos Mestre estréase en galego
Publica '200 gramos de patacas tristes'

O poeta berciano Juan Carlos Mestre estréase en galego

Certa crítica cualifica a súa poesía de surrealista, mais Juan Carlos Mestre (Vilafranca do Bierzo, 1957) adoita matizar e explica que cada verso seu nace “da interiorización dunha experiencia vital”. De atender ao poeta, diríase que a vida o levou á lingua galega. Neste idioma estréase con 200 gramos de patacas tristes (Espiral Maior, 2019).

Emma Pedreira narra "íntima e feroz" as encrucilladas das mulleres
'As fauces feroces' é o seu novo libro

Emma Pedreira narra "íntima e feroz" as encrucilladas das mulleres

“Mamá morrerá mañá”. Así, directa e brutal, comeza As fauces feroces, a última novela de Emma Pedreira (A Coruña, 1978). Nova mostra de narrativa fragmentada, expresión reducida e apertura poética, o libro, di a editorial, “entre a ficción e a realidade histórica, enlaza unha reflexión actual sobre a relación nai-filla co histórico proceso á monxa italiana Benedetta Carlini durante a Contrarreforma”.

A obra de Chévere sobre o imperio Inditex chega a formato libro
'Citizen' supuxo o seu xiro cara ao teatro documento

A obra de Chévere sobre o imperio Inditex chega a formato libro

A vida e obra de Amancio Ortega, tan silenciada e descoñecida alén do ditirambo habitual nos medios de comunicación dominantes, ben merecía un documental de investigación e interpretación. Algo así pensou a compañía Chévere cando, na tempada 2010-2011 presentou a impoñente Citizen, inspirada no imperio Inditex. Kalandraka edítaa agora en formato libro.

'Si o mar tivera varandas', primeiro clip do novo disco de Tino Baz
O traballo preséntase na Guarda on 11 de xullo

'Si o mar tivera varandas', primeiro clip do novo disco de Tino Baz

“Pasa, río, pasa, río, / co teu maino rebulir; / pasa, pasa antre as froliñas / color de ouro e de marfil, / a quen cos teus doces labios / tan doces cousas lles dis”, comeza o poema número 19 de Cantares Gallegos e a letra da primeira canción de Si Cantas, es ti que cantas, o novo disco de Tino Baz.

Cen mil espectadores menos nos cinemas galegos en 2018
Informe do Consello da Cultura

Cen mil espectadores menos nos cinemas galegos en 2018

Cen mil espectadores e espectadoras menos e unha caída de 900.000 euros na recadación: eis as cifras mais rechamantes dos cinemas galegos durante 2018 segundo un informe do Consello da Cultura Galega.

Convocan nova edición dos Premios da Crítica de Galicia
Premios

Convocan nova edición dos Premios da Crítica de Galicia

Os Premios da Crítica de Galicia 2019 contan con oito modalidades e entregaranse o vindeiro 9 de novembro en Vigo co obxectivo de recoñecer labores individuais e colectivos que achegan novas propostas nos diversos ámbitos da creación cultural e da investigación na Galiza.

A festa das librarías de Pontevedra
Do 5 ao 7 de xullo

A festa das librarías de Pontevedra

Trece librarías con sede en Pontevedra protagonizan a Festa dos Libros, “punto de encontro de escritoras e escritores, libreiros e libreiras, editoriais e amantes da lectura, espazo de descubrimento, de curiosidade, de aprendizaxe e de gozo”. Será do 5 ao 7 de xullo na emblemática praza da Ferraría.
 

“En Cuba os galegos fixemos cousas que aquí non podiamos: saber quen somos”
María Xosé Porteiro publica 'Sándalo', novela sobre a emigración

“En Cuba os galegos fixemos cousas que aquí non podiamos: saber quen somos”

Dous séculos de historia compartida entre Cuba e Galiza percorren as páxinas da segunda novela de María Xosé Porteiro (Madrid, 1952). Mais a perspectiva non é exterior: a propia escritora viviu na illa até os 14 anos e defende con vehemencia a participación das galegas “na construción das sociedades latinoamericanas actuais”. Sobre a grande epopea migratoria trata Sándalo (Galaxia, 2019).

'Alba de Groria' no Pico Sacro
Sábado 20 de xullo

'Alba de Groria' no Pico Sacro

En 1924 subiu e, 24 anos despois, unha ditadura, unha república, un Estatuto, unha Guerra Civil e un exilio polo medio, regresou a el simbolicamente cando escribía Alba de Goria en Bos Aires. Era o Pico Sacro (Boqueixón). O vindeiro 20 de xullo varias asociacións culturais convocan unha lectura do célebre discurso de Castelao no alto do monte.

O rock & roll invade Sigüeiro ao pé de río
Festival Psicotroita o 7 de xullo

O rock & roll invade Sigüeiro ao pé de río

Polbo, churrasco, hamburguesas -de raza cachena e vegana- e, a maiores, unha dieta traballada do mellor rock & roll en diferentes variantes. Eis o menú da quinta edición do festival Psicotroita, que este domingo, 7 de xullo, se celebra en Sigüeiro (Oroso).

Históricos da música celta como Gwendal ou Moving Hearts protagonizan Ortigueira
Do 11 ao 14 de xullo

Históricos da música celta como Gwendal ou Moving Hearts protagonizan Ortigueira

A nómina de músicos irlandeses agrupados en Moving Hearts é de primeira categoría. Mitos como Dónal Lunny ou Davy Spillane lideran unha formación pola que tamén pasou o xigante Christy Moore. A súa actuación a sexta feira, 12 de xullo, será un dos intres máis agardados nun dos máis agardados festivais do verán galego: Ortigueira.

Viveiro, reino europeo das músicas extremas
Case un cento de bandas no Resurrection Fest do 3 ao 6 de xullo

Viveiro, reino europeo das músicas extremas

Catro xornadas de sons extremos, metálicos, acelerados ou ralentizados pero duros, salvaxes, escuros. Algo así ofrece o Resurrection Fest de Viveiro, que comeza esta cuarta feira e remata o sábado 6 de xullo despois de que case un cento de bandas pasen polos seus catro escenarios. Entre elas, algunhas míticas -Slayer, Testament-, outras de culto -Converge, The Adicts- e con presenza galega -Moura, Lóstregos, Cró!, Archivo Adxunto.

"Não dá para fugir da vida e não deixa-la invadir sua música"
Gilberto Gil, músico

"Não dá para fugir da vida e não deixa-la invadir sua música"

É um dos mitos da Música Popular Brasileira (MPB). Tropicalista de primeira hora, depois exilado em Londres, entusiasta das músicas da diáspora africana que foi incorporando á sua muito extensa obra discográfica, Gilberto Gil (Bahia, 1942) segue activo. O 16 de julho estará no Auditorio do Mar de Vigo para defender a sua última gravação, Ok ok ok (2018) e repasar algumas faixas já lendárias do seu repertório. Responde às perguntas de Sermos Galiza via correio electrónico.

Sintetizadores invaden o pop nervioso de Esposa
Clip avance do seu novo EP

Sintetizadores invaden o pop nervioso de Esposa

“Somos libres / como as rocas / se alguén morre / pecha a boca”, comeza Nube branca, o adianto do EP Belo horizonte de Esposa. Un clip de animación acompaña esta pílula de pop nervioso, característicos xogos de voz e maior presenza de sintetizadores do que é habitual na banda compostelá.

Silvio, poesía de amor: sobre o que ama e sobre o que odia
Tese de Leticia Carrera na Universidade de Santiago

Silvio, poesía de amor: sobre o que ama e sobre o que odia

A xeografía das cancións de Silvio Rodríguez é ampla. Santiago de Chile, praia Girón, Nicaragua, Camagüey, óleo dunha muller con sombreiro, aquel mar de serpes. Entre Woody Guthrie e César Vallejo, entre Leo Brouwer e Benny Moré, crónica dun século convulso e esperanzado, a súa obra encarna a arte de intervención e elevadísima esixencia formal. Leticia Carrera Pérez vén de obter sobresaliente cum laude pola tese en que estuda a súa lírica de días e flores.

Xerais recupera 'Antón e os inocentes', novela que Ferrín escribiu na cadea
A obra estaba descatalogada

Xerais recupera 'Antón e os inocentes', novela que Ferrín escribiu na cadea

Méndez Ferrín escribiu Antón e os inocentes, a súa terceira novela, “no lugar sórdido no que 'toda incomodidad tiene su asiento”. Así o di, con ecos quixotescos, a dedicatoria inicial. Ese lugar sórdido é El Dueso, onde o autor foi recluído entre 1969 e 1971. Historia de iniciación que sucede nos ambientes proletarios do Vigo dos 50, publicouse por primeira vez en 1976. Fóra de catálogo desde hai anos, Xerais recuperaa en edición do poeta e filólogo Antón Blanco.

O cinema como unha segunda oportunidade da memoria
Presentación do ensaio 'Os amorodos de Bergman'

O cinema como unha segunda oportunidade da memoria

Un cento de pezas dun minuto de duración, filmadas na Galiza entre 1925 e 1934 pola Sociedade de Amigos do Campo, conforman o material sobre o que o profesor Fernando Redondo Neira construíu o seu ensaio Os amorodos de Bergman, premio Ramón Piñeiro que se presenta esta terza feira, 2 de xullo, na libraría Couceiro de Compostela.

Blues no interior da muralla
Festival en Lugo do 19 ao 21 de xullo

Blues no interior da muralla

O blues segundo o festival Blues Museum de Lugo excede as definicións canónicas. Eis a explicación de que sexa a saxofonista inglesa filla de xamaicanas YolanDa Brown que abra o encontro a sexta feira 19 de xuño, á unha e media do mediodía, nos xardíns do Museo Provincial cun “concerto familiar”.

Factoría de Subsistencia, pop delirante, música de 'cansautor'
Segundo disco do proxecto de Josito Porto

Factoría de Subsistencia, pop delirante, música de 'cansautor'

Josito Porto é veterano das guerras musicais galegas máis insólitas. Con Korosi Dansas, algún comentarista falou de rock de batea, pero naquela síntese arriscada estaban Sonic Youth e un onirismo salvaxe, os primeros Red Hot Chili Peppers e a reelaboración resentida. Despois fichou nos efémeros Magritte. Agora ofrece o pop delirante de Factoría de Subsistencia, definido polo crítico Fernando Fernández Rego como “música de cansautor”.

Poesía entre os hórreos do mar
Festival Fala o Mar o 5 e 6 de xullo en Combarro

Poesía entre os hórreos do mar

A poesía apropiarase das estreitas, retortas, históricas rúas de Combarro (Poio) o 5 e o 6 de xullo. O festival Fala o Mar, organizado pola asociación cultural Armadiña, xuntará poetas, performers, proxección e mesmo obradoiros de creación.

A fiestra aberta de Rosalía de Castro
Segunda edición do festival na Casa da Matanza

A fiestra aberta de Rosalía de Castro

“Abride a fiestra que quero ver o mar” foron, segundo a versión da súa filla Gala, as últimas palabras de Rosalía de Castro antes de morrer en 1885. Desde o pasado ano, a primeira parte da frase é tamén o nome do festival que, na Casa da Matanza en Padrón, celebra a cultura galega. O 13 e 14 de xullo música, conferencias ou presentacións de libros encherán o lugar.

Pilar Pallarés, Escritora na súa Terra da AELG
Sábado 29 de xuño

Pilar Pallarés, Escritora na súa Terra da AELG

A poeta Pilar Pallarés (Culleredo, 1957) ten un ritmo demorado de publicación, Apenas cinco libros en 30 anos. Porén, a súa obra conta entre as máis determinantes da poesía galega recente. Este sábado, 29 de xuño, recibe o recoñecemento dos seus colegas: a Asociación de Escritoras en Lingua Galega distínguea como Escritora na súa Terra.

A novela que inspirou 'Blade Runner' publícase en galego
Primeira tradución de Philip K. Dick

A novela que inspirou 'Blade Runner' publícase en galego

Aínda que en vida non foi un escritor excesivamente recoñecido, sobre todo en comparación coa súa fama póstuma, Philip K. Dick é un dos autores máis influentes na literatura contemporánea de varias linguas. A súa ciencia ficción paranoide con recado humanista, político, chega agora ao galego coa tradución de Soñan os androides con ovellas eléctricas?, a novela que inspirou o filme Blade Runner (1982).

Asociacións culturais de todo o país celebran o seu traballo e Manuel María
Convivio o 13 de xullo en Outeiro de Rei

Asociacións culturais de todo o país celebran o seu traballo e Manuel María

A Casa Museo Manuel María será, un ano máis, epicentro do Convivio da Cultura Galega. Asociacións culturais de todo o país, activistas, afeccionados e militantes achegaranse o sábado, 13 de xullo, a Outeiro de Rei para celebraren o poeta da Terra Cha e o traballo popular, de base, pola cultura.

Chus Pato: poemas sobre a vida contraria á mercadoría
'Un libre favor' é o seu décimo primeiro libro

Chus Pato: poemas sobre a vida contraria á mercadoría

Son voces que cantan á igualdade, refugan a idea de propiedade, pensan a vida como antítese da mercadoría. Atravesan tecidos vexetais, edificios que vibran, ao fondo os faros, deuses, pedras, os animais, incluídos os sapiens. Un libre favor (Galaxia, 2019), décimo primeiro libro de Chus Pato, explora ademais o que a autora denomina “contención do eu autorial” na escrita.

Mar quere peixes e non xoguetes
Novos títulos da colección Verdemar de álbums ilustrados

Mar quere peixes e non xoguetes

Mar é islandesa e mar quere peixe. Non quere xoguetes, non quere roupa, quere peixe. Por algo naceu e vive nun país pesqueiro. A súa historia protagoniza o conto infantil ilustrado Quero peixe!, de Áslaug Jónsdóttir, orixinal de 2007 e agora publicado pola editorial Alvarellos en galego.

Banda deseñada para aprender a debuxar banda deseñada
Da man do Fiz de Kiko da Silva

Banda deseñada para aprender a debuxar banda deseñada

Aprende banda deseñada con Fiz é xusto o que indica o seu título: un manual para debuxar cómic explicado en formato cómic. E protagonizado polo popular, e escatolóxico, personaxe creado por Kiko da Silva (Vigo, 1979), Fiz.

O congreso galego das bandas de música
Na Cidade da Cultura do 28 ao 30 de xuño

O congreso galego das bandas de música

A cultura de base adopta na Galiza múltiples formas. Unha das máis tradicionais e populares é a da banda de música. Entre o 28 e o 30 de xuño, máis de cincocentos integrantes das mesmas reuniranse na Cidade da Cultura de Compostela nun auténtico congreso galego da materia, o Serán '02: II Encontro Galego de Cultura Popular.

Onde repousan os Reis da Galiza
O Galo e o Concello de Santiago editan un volume colectivo sobre o Panteón Real

Onde repousan os Reis da Galiza

Reivindicar “un símbolo da Terra” que “conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial” da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

A Mostra de Teatro de Ribadavia: “Festiva, enérxica, diversa, galega, internacional”
Do 18 ao 27 de xullo

A Mostra de Teatro de Ribadavia: “Festiva, enérxica, diversa, galega, internacional”

“Queremos ofrecer un programa diverso que garanta o dereito de todas as franxas sociais á arte escénica de alta calidade”. Eis o propósito explícito da Mostra Internacional de Teatro de Ribadavia, que do 18 ao 27 de xullo atinxe a súa edición número 35, cuxo programa anúnciase como “festivo, enérxico, diverso, galego, internacional, único e comprometido”.

A Xunta agrupa 12 festivais de música na etiqueta Festivas que fan Camiño

A Xunta agrupa 12 festivais de música na etiqueta Festivas que fan Camiño

Unha ducia de festivais, da máis variada programación e repartidos por toda a xeografía galega -aínda con predominio atlántico-, conforman a etiqueta Fest Galicia, creada pola Consellaría de Cultura e Turismo, que este ano creou a etiqueta Festivais que fan Camiño. “Son estratéxicos para a promoción do turismo musical de acordo con criterios de calidade, sostibilidade e responsabilidade social”, afirma a Xunta.

Unha canle trinacional para a poesía
O editor da galego brasileira Urutau reivindica a literatura como apertura ao diferente

Unha canle trinacional para a poesía

En Se calhar não é o tempo o que importa, a poeta Eli Ríos (Londres, 1976) afonda na investigación formal que iniciara en Culpable (Xerais, 2017). O poema estala e incorpora todo tipo de materiais, os ritmos desfigúranse, hai onirismo e ataques frontais ás escravitudes da vida cotiá. É, ademais, un dos últimos títulos de Urutau, recente e activa editora galego brasileira cuxa sección na Galiza dirixe Wladimir Vaz.

José Afonso “patrimonio de inestimábel e inexcedíbel grandeza”
Petición para declarar a súa obra de “interese nacional” portugués

José Afonso “patrimonio de inestimábel e inexcedíbel grandeza”

A Associação José Afonso vén de promover unha petición, enderezada á ministra de cultura Graça Fonseca e con copia ao presidente da Asemblea da República Eduardo Ferro Rodrigues e mais aos partidos políticos con representación na mesma, para declarar a obra de José Afonso “de interese nacional portugués”. Na altura do 19 de xuño eran case 10.000 persoas as que asinaran a iniciativa.

Unha “peza teatral aberta” de Ana Abad gaña o II Premio Vidal Bolaño

Unha “peza teatral aberta” de Ana Abad gaña o II Premio Vidal Bolaño

A sombra das árbores é unha proposta teatral de corpo poético onde movemento e palabra cobran especial importancia. Preséntase como unha peza teatral aberta onde a dirección, xunto co grupo de actrices e actores, construirá desde ese non lugar un escenario simbólico poboado por un bosque de sombras”. Eis, sinteticamente, os argumentos do xurado do Premio Vidal Bolaño, que decidiu distinguir o traballo de Ana Abad de Larriva.

As mil vidas de Serafín Ferro
A editora Chan da Pólvora homenaxea o poeta

As mil vidas de Serafín Ferro

Poeta el mesmo, inspirador de dous dos grandes libros de Luis Cernuda, actor no lendario filme L'espoir (Serra de Teruel) de Malraux, alistado na Lexión cos nacionais para axiña fuxir e combater pola República na Guerra Civil. A biografía do coruñés Serafín Ferro contén un cento de vidas. É a escollida pola editorial Chan da Pólvora para a súa iniciativa Día do Orgullo Galego.