literatura
O mar que boura na literatura galega

O mar que boura na literatura galega

O Consello da Cultura Galega organiza o faladoiro “A Galiza navegante no imaxinario literario” para reflexionar sobre a importancia do mar e das navegacións na literatura ao fío da exposición “Inventio mundi” do Museo de Pontevedra.
As fontes literarias de 'Longa noite'
O filme de Eloy Enciso e a literatura do exilio

As fontes literarias de 'Longa noite'

Anxo regresa á súa vila no interior da Galiza. Pasou a Guerra Civil e  polo que se intúe, é un vencido. Debe entregar unha carta. A súa viaxe á longa noite de pedra franquista transcorre entre aparicións e sombras, entre a procesión de derrotadas e a constatación de que a nova orde tamén se impón dentro das persoas. Austero, radical, dunha beleza estática e terríbel, o segundo filme de Eloy Enciso (Meira, 1975) titúlase xustamente Longa noite (2019). O seu guión está construído a partir da literatura do exilio. Nós Diario repasa as fontes da súa arquitectura.
Rescatar Ben-Cho-Shey
López-Barxas reúne cartas e recordos do intelectual

Rescatar Ben-Cho-Shey

«Hai persoeiros en que a vida é tan importante como a súa obra. Acontece, para min, con Castelao. Noutros, como Losada Diéguez, fundamental para a estrutura da Xeración Nós a vida é mesmo máis importante que a obra.  Este é tamén, sen dúbida, o caso de Ben-Cho-Shey. Eu quero chamar a atención sobre a importancia da súa vida». Velaí, a xeito de síntese, a tarefa central que se marcou Francisco López-Barxas (Padrenda, 1952) no seu libro Ben-Cho-Shey inédito (Auga Editora e Deputación de Ourense, 2019), un volume que tamén pretende ser unha operación de rescate.
As incursións galegas dos libros de Bernardo Atxaga
Premio das Letras do Ministerio de Cultura

As incursións galegas dos libros de Bernardo Atxaga

O chamado Premio Nacional das Letras do Ministerio de Cultura  nunca premiara un autor en euskera. Instituído en 1984, nese ano e en 2002 decorreron as dúas únicas edicións en que distinguiu autores monolingües nun idioma estatal diferente do castelán: o poeta Josep Vicenç Foix e o narrador e tamén poeta Joan Perucho, ambos os dous cataláns. O ministerio tampouco nunca premiou un escritor ou escritora en galego e só en 2019 fíxoo cun en euskera: Bernardo Atxaga (Asteasu, Guipúscoa, 1951).
A outra Rosalía de Amherst
Poemas da estadounidense Emily Dickinson en galego

A outra Rosalía de Amherst

A analoxía resulta apetecíbel, pero presenta contraindicacións. Advírtenas no limiar de Herba abraiada (Rinoceronte, 2019 os propios tradutores, Marta Dahlgren e Manuel Forcadela: «É de especial interese a relación que a poesía de Emily Dickinson ten coa de Rosalía de Castro, en principio casual en termos históricos». Naceron e morreron nas mesmas décadas, engaden, e «manifestan un certo paralelismo temático visionario que está aínda por estudar». Mais axiña matizan.
Regina Touceda gaña o premio Pérez Parallé de poesía con 'Deriva'

Regina Touceda gaña o premio Pérez Parallé de poesía con 'Deriva'

Deriva é un libro medido, de palabra axustada, en que a voz poética se enfronta ao seu pasado familiar, á súa contorna, á desparición dun mundo. Con el a poeta e filóloga Regina Touceda (Cuntis, 1999) gañou a edición número 32 do Premio Nacional de Poesía Xosemaría Pérez Parallé.
Berta Dávila intérnase na ficción do eu
'Carrusel' titúlase o seu novo libro

Berta Dávila intérnase na ficción do eu

Durante moitos meses, espertei  cedo cada día para non escribir nada. Despois tío Carlos morreu e pensei que necesitaba buscar o principio de todo isto. Así que que volvín a este cuarto de hotel. Agardaba atopalo igual que o deixara a outra vez". O primeiro parágrafo de Carrusel (Galaxia, 2019) é xa unha especie de mapa secreto para as súas 121 páxinas. Así, no último libro de Berta Dávila (Compostela, 1987) hai un complexo xogo de tempos narrativos, certo enfrontamento coa finitude, a vontade de escribir contra vento e maré e a imposibilidade case física de facelo, tabús que se veñen abaixo, o outro como liberación e ás veces condena.
Somerset Maughan, por primeira vez en galego
'A lúa e seis peniques' trata "a historia do xenio que o sacrifica todo"

Somerset Maughan, por primeira vez en galego

Non atravesa o escritor William Somerset Maughan os seus intres de maior popularidade. E, porén, nun tempo foi sen dúbida un dos autores máis célebres e celebrados do mundo. A súa extensa obra, 21 novelas e máis dun cento de relatos, estaba inédita en galego. A editorial Hugin e Munin publica agora a versión galega de A lúa e seis peniques, un dos seus títulos de referencia.
“Falo sobre a aniquilación e a derrota dunha clase social"
Pilar Pallarés / Poeta

“Falo sobre a aniquilación e a derrota dunha clase social"

Sete anos despois do último poemario de Pilar Pallarés (Culleredo, 1957), o editor de Chan da Pólvora, Antón Lopo, peta na súa gorxa. Logo da longa espera, chega aos andeis Tempo fósil, cunha delicada edición en azul prusia brillante deseñada por Manuel Martínez. No libro, a voz poética aborda –como un gato, con distancia e entrega absoluta–, a nada que, após erixirmos todo, imos deixar atrás.
Jules Verne regresa aos mares da Galiza
Tradución de 'Vinte mil leguas baixo dos mares'

Jules Verne regresa aos mares da Galiza

Jules Verne estivo dúas veces en Vigo. Non por coñecidas deixan de ser estas visitas fascinantes. Pero o máis fascinante é que antes de viaxar fisicamente fíxoo nunha das súas novelas, na célebre Vinte mil leguas baixo dos mares. Xerais publica agora unha tradución da obra, con limiar da escritora Ledicia Costas.
Poemas na carne viva da Bretaña
Antoloxía de autoras do século XX

Poemas na carne viva da Bretaña

Ivonet Omnes foi un clérigo bretón que viviu no século XIV. Copista de profesión, a el atribúeselle o primeiro verso en lingua bretoa: “me am ous vn amoric ioliuic indan an del mé”. “Teño un amoriño ben feitiño baixo as follas e eu...”, di, na versión da profesora María Lopo que abre Canto e contracanto. Antoloxía de poetas de Bretaña (Xunta, 2019).
Pilar Pallarés fala no ciclo sobre literatura da AS-PG
22 de outubro na Ral Academia Galega

Pilar Pallarés fala no ciclo sobre literatura da AS-PG

É unha poeta cuxa traxectoria aparece puntuada de longos silencios. A súa última declaración titúlase Tempo fósil (2018) e foi un dos libros máis celebrados da tempada. Pilar Pallarés fala esta terza feira, 22 de outubro ás oito do serán, na Real Academia Galega na Coruña dentro do ciclo 70minutos.com, organizado pola AS-PG.
A tradución ao castelán de 'Seique', mellor ficción para as librarías de Madrid
Narración de Susana Sánchez Arins

A tradución ao castelán de 'Seique', mellor ficción para as librarías de Madrid

Seique (Através, 2015) é unha non ficción que xoga a ser ficción pero que conta unha verdade. A primeira obra narrativa de Susana Sánchez Arins (Vilagarcía de Arousa, 1974) trata da posguerra, é dicir, das consecuenciais sociais e políticas da instauración do fascismo na Galiza. Faino atravesada de dúbidas e incertezas, incoprora todo tipo de materiais, de coplas a ensaios, de contos a refráns. A súa tradución ao castelán, Dicen, acaba de ser premiada pola librarías de Madrid como mellor ficción.

 

O infinito amor de Gerald Durrel polo reino animal
'Os secuestradores de burros', en galego

O infinito amor de Gerald Durrel polo reino animal

O escritor inglés Gerald Durrell (1925-1995) viviu desde cativo entre animais. A tenra e divertida triloxía de Corfú, que comeza con A miña familia e outros animais (1956), certifícao: estas memorias de infancia na illa grega do mar Xónico están decisivamente atravesadas pola súa relación cos animais. A súa obra de ficción tamén e así o amosa a noveliña Os secuestradores de burros, agora en versión galega do tradutor Moisés Barcia.
O Consello da Cultura recomenda aproveitar “a apertura do mercado literario británico”
Internacionalización da literatura

O Consello da Cultura recomenda aproveitar “a apertura do mercado literario británico”

Aproveitar “a apertura do mercado editorial británico á tradución de narrativa para público adulto” é unha das conclusións centrais do seminario sobre internacionalización da literatura galega en tradución ao inglés organizado polo Consello da Cultura Galega o pasado xuño. Ademais, a institución recomenda “mudar o sistema” e ofrece unha esquemática proposta ao respecto.
Os editores galegos do libro maldito de Peter Handke

Os editores galegos do libro maldito de Peter Handke

Preguntando entre bágoas recolle cinco textos de Peter Handke, premio Nobel de literatura en 2019, a medio camiño entre o dietario, o ensaio, o xornalismo contrario aos seus usos dominantes e unha escrita híbrida, sempre realista. O subtítulo expón o seu contido: “Apuntamentos sobre Iugoslavia baixo as bombas e arredor do Tribunal da Haia”. Foi un dos seus volumes malditos e da súa edición en castelán encargáronse dous galegos.
As orixes galegas de Luís Camões

As orixes galegas de Luís Camões

É fillo do exilio galego do século XIV. Descendente dun daqueles cincocentos rebeldes que, por loitar contra Castela, se viu na obriga de refuxiarse en Portugal.
Samuel Solleiro: escribir a verdade espida
O escritor volve á poesía con 'O mundo dos vivos'

Samuel Solleiro: escribir a verdade espida

“Non creo que escriba nunca aquela novela tan rara sobre transplantes de estómago [...] Non creo que faga un diario. Agora teño que traballar. Se fose rico, escribiría. Se fose de familia rica, escribiría”. E, porén, Samuel Solleiro (Tui, 1982), unha das máis brillantes voces da literatura galega actual, escribe, neste caso o poema en prosa Piscinas de whiskey, piscinas de café con leite, incluído no seu novo libro, O mundo dos vivos.

Só un Peter Handke en galego
O austríaco e a polaca Tokarczuc, Nobel de literatura

Só un Peter Handke en galego

En Don Xoán (contado por si mesmo), Peter Handke volve sobre a figura do libertino e preséntao cunha nova luz, a que cadra xustamente coa súa propia literatura: confusión, lindes difusas, certo pesimismo existencial. En tradución de Luís Fernández Rodríguez, é a única obra do premio Nobel 2019 en galego.
Que facer coa literatura

Que facer coa literatura

A reentrada ao curso literario serve a críticas, autoras e editoras para reflexionar sobre o estado das letras e as súas necesidades inmediatas. Défices estruturais, debates estéticos e perspectivas sistémicas son algúns dos temas que preocupan no sector. Eis un estrato da peza publicada no número 366 do semanario en papel.
De Iraq a Marín na apertura do novo ciclo Poetas Di(n)versos
7 de outubro na Coruña

De Iraq a Marín na apertura do novo ciclo Poetas Di(n)versos

Manal Al-Sheikh naceu en Nínive. Pero a segunda Guerra do Golfo enviouna ao exilio en Noruega. Desde a distancia continuou a construír unha das obras máis prestixiosas da poesía iraquí contemporánea. Este 7 de outubro recitará na Coruña canda a galega Lara Dopazo (Marín, 1985), potente voz da poesía galega última.
Rompente, poesía e insolencia
O grupo reúnense en Vigo 40 anos despois

Rompente, poesía e insolencia

Galiza espreguizábase após 40 anos de ditadura. Nas rúas decidíase entre ruptura e reforma. Nos escritorios dos poetas tamén. O grupo Rompente, cuxo núcleo formaban Antón Reixa, Manuel M. Romón e Alberto Avendaño, axiña tomou partido. E, como de deduce do seu nome, non o fixeron pola reforma. Os nenos terríbeis da poesía galega reúnense esta sexta feira, 4 de outubro, por primeira vez en catro décadas. Será dentro do Festival Kerouac.
A poesía de Carvalho Calero volve ás librarías
Através edita unha antoloxía do autor

A poesía de Carvalho Calero volve ás librarías

Ricardo Carvalho Calero (Ferrol, 1910-Compostela, 1990) responde con exactitude á figura do polígrafo. Escritor profundo, brillante e tamén polémico sobre materias variadas e en rexistros diversos, foi ademais poeta de singular voz. A súa poesía levaba anos fóra do mercado e agora regresa ás librarías da man de Através Editora.
O berro afogado de Fiz Vergara Vilariño
Unha antoloxía rescata a obra do poeta louzarín

O berro afogado de Fiz Vergara Vilariño

Fiz Vergara Vilariño (1953-1997) foi un deses poetas que constrúen un mundo propio. E fano cos materiais que teñen máis a man, no seu caso a terra da Lóuzara Xabreira, a soidade existencial, o berro afogado. Non abundan, pero ás veces deveñen emblemas. Outras non e a desmemoria aprópiase da súa obra. Parece o caso de Vergara Vilariño, cuxa poesía rescata agora a antoloxía Non deixes que a tardiña me sorprenda.
 O antiheroe de Isaac Bashevis Singer
O máis célebre autor en yiddish, traducido ao galego

O antiheroe de Isaac Bashevis Singer

Yasha é un mago de sona e talento que percorre a Polonia de finais do século XIX. Escapista, é quen de saltar barreiras ou abrir cadeados. E así vive ademais cando está fóra da escena. Este é o argumento de O mago de Lublin, novela orixinal de 1960 obra de Isaac Bashevis Singer, o máis célebres dos autores de lingua yiddish. Agora ve a luz en galego.
Un mapa literario do Cunqueiro serodio
Libro de artigos no 'Faro de Vigo'

Un mapa literario do Cunqueiro serodio

Un artigo publicado por Álvaro Cunqueiro o 6 de xaneiro de 1974 no Faro de Vigo incluía toda unha declaración de intencións, case unha manda: “E, naturalmente, con ese fondo de tristura que é o grande luxo que soio poden permitirse os mozos, e que pra adulto usado como o que estas liñas escribe, sería como a recomendación da ialma, en vésperas da morte”. A este Cunqueiro serodio e con todo vital salvábao tamén a literatura, como se deduce da compilación No obradoiro do fabulador, á que pertence o texto citado.
17 poetas no xardín de medio lado
A editorial Urutau celebra nun libro tres anos entre Galiza e Brasil

17 poetas no xardín de medio lado

“as agullas dos eólicos / cosendo o tempo // as nubes / túmulos sagrados / coroando as montañas”, escribe Rebeca Baceiredo en Vésperas. É un dos poemas de Libro de horas (Urutau, 2019) e Baceiredo, unha das 17 autoras que reúne Un xardín de medio lado, subtitulado 17 poetas da Urutau na Galiza. Que cose non o tempo, senón dúas beiras do mundo galego portugués, Galiza, Portugal e Brasil.
Éric Vuillard e o peche da trioloxía de Pippi Mediaslongas, novidades de Faktoría K
Outono editorial

Éric Vuillard e o peche da trioloxía de Pippi Mediaslongas, novidades de Faktoría K

A orde do día foi un dos últimos fenómenos literarios recentes. A novela do francés Éric Vuillard remexía no pasado nazi e ofrecía unha ollada distante da oficial: puña o foco sobre as complicidades das democracias co III Reich e o papel do gran capital no ascenso de Hitler. Faktoría K publicouna en galego o pasado ano. Agora recunca en Vuillard con A batalla de Occidente.
A literatura que vén do frío
Nace o selo Esplanadi dedicado á narrativa finlandesa

A literatura que vén do frío

É da man do xornalista Roman Schatz (Überlingen, Alemaña, 1961) que Dende Finlandia con amor achega, en apenas un cento de páxinas, a outra face do país escandinavo. Monllo de artigos “lixeiros, hilarantes e mesmo ferintes desde o punto de vista do migrante que sofre o choque de culturas”, o volume inaugura Esplanadi, o novo selo da editorial Rinoceronte dedicado exclusivamente á literatura finlandesa traducida ao galego.
Carvalho Calero protagoniza o outono editorial de Laiovento

Carvalho Calero protagoniza o outono editorial de Laiovento

O indiscutíbel protagonista da reentrada literaria en Laiovento será Ricardo Carvalho Calero (Ferrol, 1910 – Compostela, 1990). O escritor e profesor ao que a Real Academia Galega dedicará o Día das Letras o ano que vén centra catro dos títulos, en realidade reedicións revisadas, programados pola editorial para este outono.
Xerais publica as novas obras de María Reimóndez, Angueira ou García Teijeiro
Outono editorial

Xerais publica as novas obras de María Reimóndez, Angueira ou García Teijeiro

O Ciclo dos Elementos, proxecto narrativo en que María Reimóndez (Lugo, 1975) tece “un espazo literario poboado por personaxes que, coma na vida, ás veces xunta a casualidade pero que se manteñen unidas sobre todo pola vontade”, coñecerá este outono un novo episodio: As estacións do lobo. É unha das novidades que prepara Xerais para a reentrada dun curso literario en que haberá tamén entregas de Anxo Angueira, Antonio García Teijeiro ou Eli Ríos.
Existencialismo antes do existencialismo
O clásico 'Inferno' de Barbusse, en galego

Existencialismo antes do existencialismo

O seu nome representou como poucos o arquetipo do escritor comprometido na primeira metade do século XX. Militante comunista e defensor da experiencia bolxevique, antes Henri Barbusse (Asniéres-sur-Seine, Francia, 1873-Moscova, 1935) escribira unha obra hoxe clásica e situada entre os predecesores existencialistas: O inferno. Celia Recarey acaba de traducila ao galego.
A escrita experimental de Marcos Abalde procura vías para o cinema
Micromecenado para adaptar 'Canibalismo'

A escrita experimental de Marcos Abalde procura vías para o cinema

Canibalismo (Estaleiro Editora, 2011) foi o primeiro libro publicado por Marcos Abalde (Vigo, 1982). Peza experimental, dalgún xeito inscrita niso que denominan posdramaturxia, a medio camiño entre a poesía radical e o teatro fóra de norma, quedou un pouco á marxe do radar crítico. Agora o colectivo Projeto Jägher quere transformala nunha curtametraxe.
Morre a escritora Toni Morrison, voz de Afroamérica
Gañara o Nobel en 1993

Morre a escritora Toni Morrison, voz de Afroamérica

“Os Estados Unidos nunca deixaron de ser racistas”, declaraba Toni Morrison ao xornal brasileiro Estadão nunha entrevista de 2006. Ao fondo, a catástrofe orixinada polo furacán Katrina e xestión non menos catastrófica do Goberno de Bush. Máis ao fondo aínda, a vontade de redención histórica presente na súa obra. A escritora morreu esta terza feira aos 88 anos.
Os pensamentos despeiteados de Xurxo Borrazás
Recolle en 'Brevedume' 200 páxinas de aforismos

Os pensamentos despeiteados de Xurxo Borrazás

Pensamentos despeiteados titulou o polaco Stanislaw Jerzy Lec un dos libros de aforismos máis celebrado do século XX. Despeiteado por incontrolábel e fóra de norma é tamén o pensamento que Xurxo Borrazás desprega en Brevedume, volume de anotacións destemidas, faíscas lúcidas, lecturas incorrixíbeis e reflexións a contratempo que vén de publicar Galaxia.
Dez libros para a canícula

Dez libros para a canícula

Tempo libre e tempo (atmosférico) favorábel. Esa teórica combinación habilita o verán para dedicar máis horas das usuais á actividade lectora. Velaquí dez obras recentemente publicadas que ben o merecen.

Regresa Alfredo Conde cunha novela escéptica sobre a senectude
Galaxia publica 'Un vento que pasa'

Regresa Alfredo Conde cunha novela escéptica sobre a senectude

Un vento que pasa é “unha esaxeración propia dun vello consentido”. Así resume Alfredo Conde (Allariz, 1945), veterano e premiado novelista, a súa última novela, peza escéptica sobre a senectude. É o seu regreso ás librarías tres anos despois da versión galega do Beato -publicada orixinalmente en castelán- e cinco despois do policial Chovida do ceo.

Xavier Queipo e Ramón Neto presenta o seu libro de poemas a dúas mans
Compostela 11 de xullo

Xavier Queipo e Ramón Neto presenta o seu libro de poemas a dúas mans

Minutos para medianoite (Galaxia, 2019) “esculca na zona iluminada polo foco da luz, ao tempo que estende a circunferencia do misterio que o arrodea”. Son poemas compartidos, escritos por Xavier Queipo (Compostela, 1957) e Ramón Neto (Illa de Arousa, 1975), expatriados en Bruxelas e poetas.