memoria
Sobre a cultura galega na longa noite de pedra
Presentación en Compostela do monográfico de 'Terra e Tempo'

Sobre a cultura galega na longa noite de pedra

O movemento cultural galego. 1961-1976 é o título co que a revista Terra e Tempo repasa o activismo cultural durante a longa noite de pedra franquista. Trinta e dúas autoras escriben sobre 25 asociacións culturais nun volume que se presentará en Compostela a vindeira cuarta feira, 17 de setembro, ás oito e media do serán.
Viva a república, abaixo os consumos: a revolta coruñesa de 1886

Viva a república, abaixo os consumos: a revolta coruñesa de 1886

Nas primeiras semanas de setembro de 1886, a comarca coruñesa será testemuña dunhas importantes protestas. Esporeada pola forte crise económica e unha política fiscal inxusta a cidadanía tomou as rúas, ergueu barricadas, queimou os símbolos da tiranía, enfrontouse á forza pública e morreu.  Xosé Vidal e Ramón González finaron no marco dunhas protestas que deixaron ducias de feridas.
Dous anos da irrupción da memoria galega no Pazo de Meirás
19 de Meirás segue agardando polo xuízo

Dous anos da irrupción da memoria galega no Pazo de Meirás

Tal día como hoxe un grupo de nacionalistas e demócratas entraba no Pazo de Meirás para esixir a devolución ao pobo de todo o patrimonio espoliado por Franco e que aínda continúa en mans da familia do sanguinario ditador. Era 30 de agosto de 2017 e esta acción de protesta costou a 19 nacionalistas unha denuncia por parte da familia Franco que aínda está pendente de xuízo e pola que se lles pide 13 anos de cadea e máis de 500.000 euros de multa.

Europeos no Tíbet

Europeos no Tíbet

Até comezos do século XVII os europeos non tiveron aceso ao Tíbet. Foron misionarios portugueses os que chegaran por vez primeira a aquelas terras, partindo da misión de Goa.

Antonio de Monserrat, catalán de orixe mais formado cos...

 Quince anos sen Manuel María
A Irmandade conmemora o cabodano do poeta

Quince anos sen Manuel María

A Irmandade Manuel María conmemora o vindeiro 8 de agosto 15 anos do pasamento de Manuel María. Farao cunha xornada con epicentro en Outeiro de Rei, lugar natal do poeta en 1929, e título Memoria da Chaira Enteira.
A historia das "mulleres do monte"
Eira das Mouras

A historia das "mulleres do monte"

Glosamos a figura do valdeorrés Xosé Antonio Gurriarán, un dos xornalistas imprescindíbeis da historia da comunicación da Galiza. Autor dun extenso catálogo de libros que dan conta dalgúns dos momentos históricos do século XX, foi un dos profesionais que máis se implicou na investigación e o estudo da memoria histórica. Eis un extracto da información, publicada no número 360 do semanario en papel Sermos Galiza.
'Avelina Valladares Núñez', por Xoán Costa

'Avelina Valladares Núñez', por Xoán Costa

No próximo mes de outubro, o día 23, restan menos de dous meses, fanse cento e noventa e catro anos do nacemento de Avelina Valladares Núñez. Era o ano 1825. Presentada sempre como irmá de Marcial (mesmo na nota necrolóxica) cómpre lembrala por ser, aínda...

“O presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”
Intervención de Amalia Bóveda este 17 de agosto

“O presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”

Amalia, a única filla viva de Alexandre Bóveda, foi a encargada da máis emocionante das intervencións no acto do Día da Galiza Mártir organizado pola fundación que leva o nome do galeguista asasinado en 1936 e o Concello de Poio. “Este presente manca a quen procura verdade, xustiza e reparación”, afirmou nun breve e contundente discurso ao que Sermos Galiza tivo acceso.
OPINIÓN

Temos que falar

No ano 2007 o Concello editou un libro pagado por aquel goberno de coalición PSdeG-BNG chamado Bipartito, onde se contaban os feitos, setenta e un anos calados, dos once asasinatos con motivo do “Glorioso Alzamiento Nacional”. Houbo unha presentación oficial na Casa de...

OPINIÓN

Editorial #Sermos359: A memoria como alicerce de futuro

En vésperas do Día da Galiza Mártir, unha xornada eminentemente reivindicativa e de reparación das vítimas da represión brutal que padeceu a nación, cómpre valorizar a memoria como unha das pedras angulares coas que entender o presente e construír o futuro. Días como o da...

Os 108 galegos mortos en Mauthausen
O Ministerio de Xustiza publica os seus nomes

Os 108 galegos mortos en Mauthausen

Cento oito nomes. Eis o rastro dos galegos mortos no campo de concentración de nazi de Mauthausen-Gusen, en Austria. O Ministerio de Xustiza publicou o rexistro no Boletín Oficial do Estado desta sexta feira, 9 de agosto. Os galegos figuran entre o total de 4.427 vítimas nadas no Estado español.
O BNG esixe ante a ONU a prohibición de oito fundación franquistas

O BNG esixe ante a ONU a prohibición de oito fundación franquistas

No Estado español existen oito fundacións que defenden a ditadura. Os seus nomes déixano claro: a Francisco Franco, a José Antonio Primo de Rivera, a Pro Infancia Queipo de Llano, a Blas Piñar, a Hijas de Millán Astray, a Ramiro Ledesma Ramos, a Serrano Suñer, e a Capitán Cortés. O BNG vén de esixir ante a ONU a súa prohibición.
A Ulloa lembra as represaliadas
Roteiro o 11 de agosto

A Ulloa lembra as represaliadas

Na Volta do Ludeiro, no termo municiapl de Palas de Rei, apareceron no verán de 1936 os cadáveres de Camilo Díaz Baliño e Sixto Aguirre. Atila devastaba Galiza. Desa curva na actual estrada que une Lugo e Compostela partirá o domingo 11 de agosto o roteiro en memoria “das persoas fusiladas ou represaliadas” organizado pola Eira da Xoana e a asociación cultural O Galo.
A indagación sobre a memoria histórica de Eloy Enciso competirá en Locarno
Terceira longa do director da aclamada 'Arraianos'

A indagación sobre a memoria histórica de Eloy Enciso competirá en Locarno

Para percorrer os tortuosos camiños da memoria histórica en Galiza, Eloy Enciso viaxou aos límites da luz. Longa noite, a súa terceira longametraxe, explora a guerra e as súas consecuencias, o trauma e os alicerces da ditadura. Construído a partir da escrita de ficción e non ficción, con actores non profesionais, e unha “radical aposta estética”. o filme competirá polo Leopardo de Ouro no prestixioso Festival de Locarno (Suíza).
Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo
Homenaxe nacional ás vítimas do franquismo

Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo

Até cincocentas persoas xa confirmaron a súa participación na homenaxe nacional ás vítimas do fascismo que cada ano organiza a Iniciativa Galega pola Memoria na Illa de San Simón, antigo campo de concentración franquista, e que se realizará o vindeiro domingo 21 de xullo. Nesta edición denunciarase a “xustiza invertida” que ampara o legado franquista e reprime a quen denuncia os crimes e o espolio da familia Franco.

'Alba de Groria' no Pico Sacro
Sábado 20 de xullo

'Alba de Groria' no Pico Sacro

En 1924 subiu e, 24 anos despois, unha ditadura, unha república, un Estatuto, unha Guerra Civil e un exilio polo medio, regresou a el simbolicamente cando escribía Alba de Goria en Bos Aires. Era o Pico Sacro (Boqueixón). O vindeiro 20 de xullo varias asociacións culturais convocan unha lectura do célebre discurso de Castelao no alto do monte.

Reliquias con denominación de orixe

Reliquias con denominación de orixe

Durante séculos as reliquias, esas partes dun corpo santo, ou de obxectos que estiveron en contacto con el, foron obxecto de veneración. E fonte de poder.

Da historia política da Gallaecia
Investigación de Martín Fernández Calo

Da historia política da Gallaecia

Existen amplas comarcas da historia do territorio hoxe denominado Galiza aínda por percorrer. Por unha delas adentrouse o investigador Martín Fernández Calo: a historia política da Gallaecia. Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II a.C. - VIII d.C. (Blukk, 2019) é o libro que recolle os seus achados e conclusións.

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista
A asociación de Ordes expón en Portugal

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista

Dirixida polo historiador Manuel Pazos, Obradoiro da História naceu en 1996 “co obxectivo de encher o baleiro cultural crónico da comarca de Ordes”. Máis de dúas décadas despois, o seu constante labor en defensa do patrimonio e pola recuperación da memoria histórica antifascista chegou a Portugal, concretamente a Lisboa.

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A peripecia vital de Manuel González é sintomática da maneira en que o século XX, as súas contradicións e os seus horrores, as súas esperanzas e as súas posibilidades, cruzaron Galiza. Mestre de Soutolongo (Lalín), republicano, galeguista, pedagogo, depurado en 1936 e exiliado interior, a súa figura marcou “varias xeracións de mozos da parroquia”, segundo o historiador Manuel Igrexas.

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos
En Mondoñedo e Lourenza o 22 de xuño

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos

Un dos últimos membros vivos da guerrilla antifranquista, Francisco Martínez, Quico, estará este sábado 22 de xuño en Lourenzá para honrar a memoria do Gardarríos e Antonia Díaz, asasinados polo franquismo en 1948. Será apenas un dos ingredientes do programa de actos da “homenaxe popular” organizada na Mariña para lembrar “a loita antifascista”.

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, inglesa nada cara a 1373 e moi dada a viaxar a calquera parte onde houber unha reliquia, embarcou en Bristol, en xullo de 1417, e após sete días de viaxe desembarcou na Coruña para continuar viaxe a Compostela. A viaxe de volta durou cinco días. En total estivo fóra vinte e seis días, catorce deles en Compostela durante os cais puido pregar á vontade e admirar a bela catedral.

Onde repousan os Reis da Galiza
O Galo e o Concello de Santiago editan un volume colectivo sobre o Panteón Real

Onde repousan os Reis da Galiza

Reivindicar “un símbolo da Terra” que “conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial” da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

O 22 de xuño homenaxeamos nas localidades de Vilanova de Lourenzá e Mondoñedo os loitadores antifascistas Luís Trigo Chao, O Gardarríos e Antonia Díaz Pérez, asasinados polo franquismo na madrugada do 24 ao 25 de xuño de 1948. A súa traxectoria militante ao servizo da causa dos máis, a loita firma contra o fascismo nunhas condicións de clandestinidade e as circunstancias da súa morte a mans dos corpos represivos da ditadura abondan para explicar as razóns dun acto que rescata para a esfera pública a memoria resistente de centos de xeracións de mariñaos.

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade
Reedición das memorias do Fresco

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade

Era apenas un feixe de papeis de diversa condición: “Notas, retallos, textos escritos a man aproveitando a envoltura de paquetes de tabaco (picadura), mesmo papeletas do referendo do Estatuto de 1936”. Gardaban unha memoria insólita e terríbel, a de Manuel González Fresco, fuxido ao monte na segunda metade de 1936. Con eles, o xornalista Víctor Freixanes compuxo hai 40 anos un título pioneiro, hoxe de culto e reeditado logo de anos fóra das librarías: O Fresco. Memorias dun fuxido (1936) (Xerais).

Lolita Jaso: A memoria en clausura
De memoria

Lolita Jaso: A memoria en clausura

Resgatamos, a través de imaxes, a figura de María Dolores Jaso Ramírez, sor María Ángeles, máis coñecida como Lolita Jaso, unha das persoas que mellor representou a ética sobre a represaliada cidade de Tui, onde nacera en 1923. Eis un extracto da peza publicada no número 350 do semanario en papel Sermos Galiza.

 Sobre as estruturas políticas da Gallaecia
Libro de Martín Fernández Calo

Sobre as estruturas políticas da Gallaecia

Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II A. C. - VIII D. C. é o libro que presentará esta quinta feira, 13 de xuño, Martín Fernández Calo. En palabras do arqueólogo Francisco Calo Lourido, “un magnífico ensaio con voación globalizadora, dunha madurez infrecuente nun investigador que está comezando a súa carreira científica”.

Memoria filmada do galeguismo do interior
Imaxes inéditas dos 50

Memoria filmada do galeguismo do interior

Daniel Calzado Poceiro, galeguista, fora alcalde de Tomiño na II República. Exiliado en Bos Aires, destácase como activista político e cultural. As imaxes, datadas de 1951, 1952, rexístrano de volta en Galiza. Visita a Editorial Galaxia, en Vigo, e ao seu redor atópanse Otero Pedrayo, Ramón Cabanillas, Francisco del Riego, Manuel Gómez Román, Illa Couto.
 

O que se conta do Foucellas na casa
Alumnas de Vila de Cruces recollen historias sobre guerrilleiro

O que se conta do Foucellas na casa

Lidia Torres, estudante do instituto Marco do Camballón, en Vila de Cruces, nunca sentira falar de Benigno Andrade García, o Foucellas. Até que o Clube da Lingua do centro lle propuxo que preguntase na casa. Torres e outras 36 alumnas regresaron con 37 historias de vida, anécdotas de aire lendario e testemuños referidas ao paso do mítico guerrilleiro antifascista por esa comarca do interior galego.

A outra marcha de Xove

A outra marcha de Xove

Hai corenta anos, o 20 de maio de 1979, milleiros de persoas convocadas pola Asemblea Nacional-Popular Galega marcharon sobre Xove para amosar o seu rexeitamento ao proxecto da central nuclear. A mobilización, apoiada polo conxunto do movemento nacional popular galego, representou un golpe decisivo ao proxecto de Fenosa.
 

Sobre a historia da navegación dos ceos
Xerardo Rodríguez investiga a aviación en Galiza

Sobre a historia da navegación dos ceos

Hai más dun século que aparellos mecánicos sucan os ceos de Galiza. A reconstruír esa travesía dedica os seus esforzos Xerardo Rodríguez Arias, autor dun volume de referencia centrado en Compostela e a piques de finalizar outro de ámbito nacional. E, como todo esforzo por coñecer a historia, del tamén se extraen leccións para o presente. Non é a menor o que cualifica de “absurdo total”: a ordenación aeroportuaria de Galiza.
 

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”
Iván Rivas, portavoz do BNG en Ferrol

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”

A pasada quinta feira o Pleno municipal de Ferrol daba luz verde a unha moción presentada polo BNG para lle retirar os honores e distincións concedidas a Manuel Fraga durante a ditadura, cando era ministro de Información. Conversamos ao respecto con Iván Rivas, portavoz do Bloque en Ferrol.

Compostela conmemora a última revolución de Europa
Actos da Associaçom José Afonso polo 25 de Abril

Compostela conmemora a última revolución de Europa

O vínculo de Galiza coa Revolução dos Cravos é de longa data. Emocional e política, cada 25 de abril esa conexión celébrase por todo o país. Este ano, 45 aniversario, a Associaciom José Afonso (AJA) programa os seus actos en Compostela, a comezar por unha exposición de carteis na Fundación Eugenio Granell.
 

Os cronistas galegos das guerras do Rif
Novo libro do historiador Dionisio Pereira

Os cronistas galegos das guerras do Rif

Como tres xornalistas soldados procedentes de Galiza relataron as guerras coloniais españolas no Rif ocupa a metade do novo libro do historiador Dionisio Pereira (A Coruña, 1953), Escritos africanos. Entre Galiza e o Rif. Unha ollada desde a periferia. A outra metade ocúpana estudos específicos sobre ese territorio actualmente marroquí, onde Pereira reside desde 2013.
 

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

O portavoz de En Marea Luís Villares comprometeu o apoio do seu partido no Congreso á constitución dunha oficina de atención ás vítimas do franquismo. Fíxoo nun acto de campaña no Pazo de Meirás, onde foi acompañado das candidatas ao Congreso e ao Senado Ana Seijas, Mariló Candedo e Xosé Manuel Sardiña.
 

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Un militante nacionalista máis a facer un memorando de dignidade. Outra paxina imperdíbel agochada polo silencio imposto aos derrotados e que debe ser escrita en letras de ouro para que a vitoria sexa algún día posíbel. A historia, ao fin, daquelas loitadores anónimas do partido de Castelao e de Bóveda que sementaron  Galiza con fanegas de  rebeldía.

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”
José María “Chato” Galante, torturado no franquismo

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”

José María “Chato” Galante, torturado nos últimos anos do franquismo, visitou Galiza na procura de tender pontes co movemento memorialístico galego e lograr que se sume á CeAQUA, a coordinadora estatal de apoio á querela arxentina contra os crimes do franquismo. Na visita estivo acompañado por Miguel Ángel Gómez, “Gus”, que acaba de lograr que a titular do xulgado 49 de Praza de Castilla, de Madrid, incoe dilixencias por “presuntos delitos de lesa humanidade” contra varios policías da ditadura, entre eles Antonio González Pacheco, “Billy el Niño”, que someteu a torturas a ambos. Eis un extracto da entrevista publicada no número 341 de Sermos Galiza.

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Aínda dá nome a unha rúa na Coruña. Resistente ao tempo, á aplicación da lexislación e á falta de vontade de gobernos dunha e doutra cor que non se atreven co fundador da igrexa de San Pedro de Mezonzo. Mais como denunciaba recentemente o activista, investigador da memoria e vítima do franquismo Manuel Monge non é un caso illado senón unha mostra de todo o que fica para construír unha sociedade merecente da consideración de democrática.