memoria
A outra marcha de Xove

A outra marcha de Xove

Hai corenta anos, o 20 de maio de 1979, milleiros de persoas convocadas pola Asemblea Nacional-Popular Galega marcharon sobre Xove para amosar o seu rexeitamento ao proxecto da central nuclear. A mobilización, apoiada polo conxunto do movemento nacional popular galego, representou un golpe decisivo ao proxecto de Fenosa.
 

Sobre a historia da navegación dos ceos
Xerardo Rodríguez investiga a aviación en Galiza

Sobre a historia da navegación dos ceos

Hai más dun século que aparellos mecánicos sucan os ceos de Galiza. A reconstruír esa travesía dedica os seus esforzos Xerardo Rodríguez Arias, autor dun volume de referencia centrado en Compostela e a piques de finalizar outro de ámbito nacional. E, como todo esforzo por coñecer a historia, del tamén se extraen leccións para o presente. Non é a menor o que cualifica de “absurdo total”: a ordenación aeroportuaria de Galiza.
 

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”
Iván Rivas, portavoz do BNG en Ferrol

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”

A pasada quinta feira o Pleno municipal de Ferrol daba luz verde a unha moción presentada polo BNG para lle retirar os honores e distincións concedidas a Manuel Fraga durante a ditadura, cando era ministro de Información. Conversamos ao respecto con Iván Rivas, portavoz do Bloque en Ferrol.

Compostela conmemora a última revolución de Europa
Actos da Associaçom José Afonso polo 25 de Abril

Compostela conmemora a última revolución de Europa

O vínculo de Galiza coa Revolução dos Cravos é de longa data. Emocional e política, cada 25 de abril esa conexión celébrase por todo o país. Este ano, 45 aniversario, a Associaciom José Afonso (AJA) programa os seus actos en Compostela, a comezar por unha exposición de carteis na Fundación Eugenio Granell.
 

Os cronistas galegos das guerras do Rif
Novo libro do historiador Dionisio Pereira

Os cronistas galegos das guerras do Rif

Como tres xornalistas soldados procedentes de Galiza relataron as guerras coloniais españolas no Rif ocupa a metade do novo libro do historiador Dionisio Pereira (A Coruña, 1953), Escritos africanos. Entre Galiza e o Rif. Unha ollada desde a periferia. A outra metade ocúpana estudos específicos sobre ese territorio actualmente marroquí, onde Pereira reside desde 2013.
 

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

O portavoz de En Marea Luís Villares comprometeu o apoio do seu partido no Congreso á constitución dunha oficina de atención ás vítimas do franquismo. Fíxoo nun acto de campaña no Pazo de Meirás, onde foi acompañado das candidatas ao Congreso e ao Senado Ana Seijas, Mariló Candedo e Xosé Manuel Sardiña.
 

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Un militante nacionalista máis a facer un memorando de dignidade. Outra paxina imperdíbel agochada polo silencio imposto aos derrotados e que debe ser escrita en letras de ouro para que a vitoria sexa algún día posíbel. A historia, ao fin, daquelas loitadores anónimas do partido de Castelao e de Bóveda que sementaron  Galiza con fanegas de  rebeldía.

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”
José María “Chato” Galante, torturado no franquismo

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”

José María “Chato” Galante, torturado nos últimos anos do franquismo, visitou Galiza na procura de tender pontes co movemento memorialístico galego e lograr que se sume á CeAQUA, a coordinadora estatal de apoio á querela arxentina contra os crimes do franquismo. Na visita estivo acompañado por Miguel Ángel Gómez, “Gus”, que acaba de lograr que a titular do xulgado 49 de Praza de Castilla, de Madrid, incoe dilixencias por “presuntos delitos de lesa humanidade” contra varios policías da ditadura, entre eles Antonio González Pacheco, “Billy el Niño”, que someteu a torturas a ambos. Eis un extracto da entrevista publicada no número 341 de Sermos Galiza.

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Aínda dá nome a unha rúa na Coruña. Resistente ao tempo, á aplicación da lexislación e á falta de vontade de gobernos dunha e doutra cor que non se atreven co fundador da igrexa de San Pedro de Mezonzo. Mais como denunciaba recentemente o activista, investigador da memoria e vítima do franquismo Manuel Monge non é un caso illado senón unha mostra de todo o que fica para construír unha sociedade merecente da consideración de democrática.

As “verdadeiras leccións” do xornalismo de Johan Carballeira
Un libro repasa a escrita do alcalde galeguista de Bueu, fusilado no 37

As “verdadeiras leccións” do xornalismo de Johan Carballeira

O 17 de abril de 1937, o exército que se levantou contra a Segunda República fusilou Johan Carballeira. Alcalde de Bueu polo Partido Galeguista, un xuízo sumarísimo acusouno de querer “implantar la dictadura del proletariado al servicio de Rusia” con “agravante de perversidad”. Carballeira fora, sobre todo, un humanista, xornalista de profesión, cuxos textos agochan “verdadeiras leccións” aínda hoxe de proveito.
 

 O labor de Chato Galante contra a impunidade franquista, en Pontevedra
Sábado 23 de marzo

O labor de Chato Galante contra a impunidade franquista, en Pontevedra

José María Chato Galante, un dos actvistas máis implicados do Estado contra a impunidade, ofrecerá este sábado 23 de marzo en Pontevedra as súas experiencias e traballos. Será nun xantar aberto no Pazo da Cultura, organizado pola Iniciativa Galega pola Memoria.
 

As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo
Proxección de 'Tecido Resistente' en Outeiro de Rei

As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo

“A historia de centos de mulleres que cambiaron por completo a organización social de toda unha comarca no inicio do século XX en Galiza”. Sobre estes sucesos trata o documental Tecido Resistente, de Marina Chiavegatto, que se proxectará o sábado 9 de marzo ás oito do serán na Casa Museo Manuel María de Outeiro de Rei.
 

Os campos de concentración de Muros

Os campos de concentración de Muros

A posta en funcionamento dos campos de concentración de Muros responden ás necesidades derivadas da política represiva instaurada polo franquismo e da propia lóxica do conflito bélico no norte peninsular. A caída da fronte norte, tras a derrota do exército popular en Asturias e Cantabria, impulsa a apertura dunha rede de centros de reclusión ao longo de toda a xeografía galega. Eis un extracto da peza publicada ao respecto no número 337 de Sermos Galiza.

Paseo pola Coruña das mulleres
Memoria feminina da cidade

Paseo pola Coruña das mulleres

Mulleres sen cancelas é o nome co que a asociación cultural Alexandre Bóveda bautizou o seu roteiro pola memoria feminina da Coruña. Será o vindeiro sábado, 9 de marzo, entre as doce e as dúas do mediodía, entre o Obelisco e a praza da María Pita.
 

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Cara a 1895 a abundancia de velocípedos e o seu uso por parte das mulleres puxo no día a día perguntas como as que fai El Anunciador: a muller debe usar saia ou pantalón para andar en bicicleta?

 

En Ferrol un bando da Alcaldía tivo que...

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

As 19 persoas denunciadas pola familia Franco despois da ocupación simbólica en 2017 do Pazo de Meirás esixen do Goberno do Estado que mova ficha. “Para os galegos e galegas non é menos importante a recuperación do Val dos Caídos, se non máis, recuperarmos Meirás”, declarou aos medios de comunicación o seu portavoz, Néstor Rego.

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”
Carlos Babío, historiador demandado polos Franco

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”

A familia Franco resístese a perder os privilexios derivados da Guerra Civil e os 40 anos de ditadura. A última das súas accións, unha vaga de denuncias contra participantes e produtoras do programa de Mediaset En el punto de mira sobre o patrimonio dos descendentes do ditador. Entre eles atópase o historiador Carlos Babío, coautor de Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio.
 

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce
Un libro recupera súa a vertente humana

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce

Estaba Valcarce, o combativo crego das Encrobas, organizador de labregos e traballadores. Estaba Valcarce, o político nacionalista e de esquerda. Estaba Valcarce, orador inflamado. E logo estaba Valcarce o amigo. A esta última vertente dedican 16 artigos outras tantas autoras do libro Moncho Valcarce, un dos inesquecíbeis.
 

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra
Distínguea a CRMH da Coruña

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra

A vida militante da moza Celsa Díaz Cabanela, nos 70 membro das Xuventudes Comunistas, confundíase coas continuas entradas e saídas nos calabozos. Encarcerada en 1974 e 1975, detida máis de sete veces, é a persoa escollida pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña como Republicana de Honra 2019.
 

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes
20 anos da actividade de divulgación

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes

Un coitelo tipo Simancas, do conxunto arqueolóxico natural de Santomé e datado nos séculos IV-V, foi, en febreiro de 1999, a primeira Peza do Mes do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Vinte anos e 200 pezas despois, o centro celebra esta actividade divulgativa e faino con outro material da mesma procedencia: unha placa de cinto ligada ao mundo Baixo Imperial da Meseta.
 

O testemuño como liberación
Tradución galega de 'Se isto é un home', clásico sobre o Lager nazi

O testemuño como liberación

“Fun capturado pola milicia fascista o 13 de decembro de 1943”, comeza un dos libros máis importantes de todos os libros importantes escritos no século XX: Se isto é un home (1947), de Primo Levi. A súa versión galega vén de saír do prelo, traducida por Xoán Manuel Garrido Vilariño e publicada por Xerais.
 

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Ministerio de Xustiza dirixiuse esta semana a 15 concellos galegos para instalos a que cumpran coa Lei de Memoria Histórica e retiren dos seus rueiros “vestixios do franquismo”. Trátase da Coruña, Lourenzá, Quiroga, Ribadeo, Beariz, Carballiño, Melón, San Cristovo de Cea, Xunqueira de Ambía, Agolada, A Estrada, Tui, Campo Lameiro e O Porriño.
 

A semente galega do LSD
Illa Bufarda prepara un documentario sobre o dentón

A semente galega do LSD

Dentón, caruncho, cornecello, grao de corvo, dente de can, cornizó. Un fungo que lle medra ao centeo. Ademais, a semente da que derivou o LSD. E o núcleo de non poucos usos aplicados na industria farmacéutica. Protagonista dunha historia apenas coñecida, que incluíu a febre por recollelo e a especulación mercantil, o claviceps purpurea centra o novo proxecto documental de Illa Bufarda.
 

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria
7, 14, 21 e 28 de febreiro

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria

Catro palestras nas catro quintas feiras de febreiro servirán á asociación cultural Alexandre Bóveda e á AS-PG para reflexionar sobre o patrimonio e a memoria colectivos. De feito, así se denominan as xornadas que comezan este 7 de febreiro, ás 19.30 horas, no local da A.C. Alexandre Bóveda, na Coruña.
 

Á procura da memoria fuxida dos republicanos
Proxección do 'Novo Emden'

Á procura da memoria fuxida dos republicanos

En agosto de 1937, mentres Atila asolaba Galiza, 18 homes embarcaron no pesqueiro Novo Emden -13 metros de esolara- e fuxiron do Grove. Aquilo que aparentaba unha saída á costeira do bonito acabou nun extraordinario periplo. Recupérao o documental O Novo Emden. Unha vila desmemoriada á caza dos seus recordos, que se proxecta este 31 de xaneiro no Museo das Peregrinacións de Compostela.
 

 Historias de represión e resistencia
Na facultade de Xeografía de Santiago

Historias de represión e resistencia

A asociación de estudantes Elvira Parcero, da facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago, organizan a vindeira cuarta feira, 30 de xaneiro, unha palestra sobre a represión fascista e a resistencia democrática.
 

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade
Monumento aos antifascistas

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade

Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez simbolizan en Mondoñedo a causa da liberdade e a democracia. Asasinados en 1938 por unha partida de falanxistas e gardas civís, un monólito lembra desde este sábado o seu compromiso.
 

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal
Lorca Fillo Adoptivo e Xohana Torres Predilecta

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal

A reparación política de Ánxel Casal culmina, dalgún xeito, a vindeira cuarta feira ás oito do serán. O Concello de Santiago de Compostela, do que foi alcalde polo Partido Galeguista antes de ser asasinado polos fascistas en 1936, nomearao Alcalde de Honra.
 

Homenaxe a Díaz Pardo no seu sétimo cabodano
Domingo 13 de xaneiro en Boisaca (Compostela)

Homenaxe a Díaz Pardo no seu sétimo cabodano

No sétimo cabodano da súa morte, un monllo de amigas e persoas achegadas -organizadas como Academia Real Isaac Díaz Pardo- volven homenaxear o artista, intelectual e creador de Sargadelos. Será este domingo, 13 de xaneiro, no cemiterio de Boisaca, en Compostela.
 

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”
Francisco Martínez, Quico

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”

Francisco Martínez, Quico (Cabanas Raras, O Bierzo, 1925) é o único membro vivo da Federación de Guerrillas de Galiza e León. Entrevistamos o que foi dirixente guerrilleiro durante máis de cinco anos aproveitando a súa recente visita a Galiza, onde participou en diversos actos de restauración da memoria antifranquista.

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

A  Estafeta de Santiago do vinte e dous de marzo de 1814 quéixase da presenza na Quintana dun “gafo elefanciaco” que causa horror pola súa deformidade, mete medo e pode infectar a saúde pública, sobre todo despois da destrución dos establecementos “piadosos”

...
Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

O 12 de xaneiro de 2019 Mondoñedo ergue un monólito en lembranza e homenaxe de Siervo González, Graciano Paz e Manuel Rodríguez. Os tres procedían do exercito dos máis, aqueles que enterraron en solo civil Leiras Pulpeiro, fixéronse xentes de ben naquelas milicias dos bos que construíron o soño republicano e morreron, como os mellores, asasinados polo fascismo.
 

Memoria (dixital) de Ricardo Mella
Unha web dispoñibiliza materiais sobre o anarquista vigués

Memoria (dixital) de Ricardo Mella

A súa figura hoxe esvaecida contrasta coa envergadura da súa vida e obra dacabalo dos séculos XIX e XX. Pensador anarquista e emprendedor a prol da clase obreira, xornalista de idea e combate e organizador das forzas do traballo, Ricardo Mella morreu en 1925 na súa cidade natal, Vigo. A Guerra Civil acabou de eliminar a súa memoria. A esta situación arreponse a web www.ricardomellacea.info.
 

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo
Participarán todos os grupos políticos municipais

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo

Hai 80 anos, os sublevados contra o lexítimo Goberno da II República -en concreto, un piquete de falanxistas e gardas civís- asasinaban os en Mondoñedo Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez. Unha iniciativa veciñal inaugurará o vindeiro 12 de xaneiro un monólito na súa lembranza e “de todas as vítimas do franquismo”.
 

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Foi un dos militantes de referencia nos tempos iniciais do movemento nacionalista. Asinante do manifesto da asemblea de Lugo en 1918, directivo da Irmandade da Fala da Coruña, candidato a concelleiro na coalición republicano nacionalista en 1922, activista no tecido social da cidade, morreu asasinado polo franquismo en Fraga, Catalunya, a onde acudira a combater contra o fascismo.

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada
A represión en Pereiro de Aguiar

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada

Esta por facer a crónica do nacionalismo galego naquel Pereiro de Aguiar que fixo república. A organización da sección local do Partido Nacionalista Republicano de Ourense en Santa Cristina de Vilariño, a constitución das agrupacións do Partido Galeguista en Cobas e Triós, o maxisterio de Ben-Cho-Shey e Manuel Luís Acuña e tamén os asasinatos viles de Antonio Dopazo e  Xoán Blanco Martínez.

Cambre resgata o Conde de Andeiro

Cambre resgata o Conde de Andeiro

O 6 de decembro de 1383 era asasinado no Palacio Real de Lisboa Joam Fernandes de Andeiro, un dos máis grandes diplomáticos do século XIV europeo, grande estratega e político, ennobrecido co título de Conde de Ourem e que pasaría á historia como Conde de Andeiro, freguesía do concello de Cambre, onde nacera en 1320. O Concello resgatou esta quinta feira, día 6, a súa figura.