memoria
Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo
Homenaxe nacional ás vítimas do franquismo

Iniciativa Galega pola Memoria denunciará en San Simón “a xustiza ao revés” que protexe o franquismo

Até cincocentas persoas xa confirmaron a súa participación na homenaxe nacional ás vítimas do fascismo que cada ano organiza a Iniciativa Galega pola Memoria na Illa de San Simón, antigo campo de concentración franquista, e que se realizará o vindeiro domingo 21 de xullo. Nesta edición denunciarase a “xustiza invertida” que ampara o legado franquista e reprime a quen denuncia os crimes e o espolio da familia Franco.

'Alba de Groria' no Pico Sacro
Sábado 20 de xullo

'Alba de Groria' no Pico Sacro

En 1924 subiu e, 24 anos despois, unha ditadura, unha república, un Estatuto, unha Guerra Civil e un exilio polo medio, regresou a el simbolicamente cando escribía Alba de Goria en Bos Aires. Era o Pico Sacro (Boqueixón). O vindeiro 20 de xullo varias asociacións culturais convocan unha lectura do célebre discurso de Castelao no alto do monte.

Reliquias con denominación de orixe

Reliquias con denominación de orixe

Durante séculos as reliquias, esas partes dun corpo santo, ou de obxectos que estiveron en contacto con el, foron obxecto de veneración. E fonte de poder.

Da historia política da Gallaecia
Investigación de Martín Fernández Calo

Da historia política da Gallaecia

Existen amplas comarcas da historia do territorio hoxe denominado Galiza aínda por percorrer. Por unha delas adentrouse o investigador Martín Fernández Calo: a historia política da Gallaecia. Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II a.C. - VIII d.C. (Blukk, 2019) é o libro que recolle os seus achados e conclusións.

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista
A asociación de Ordes expón en Portugal

Obradoiro da História leva a Lisboa o seu traballo pola memoria antifascista

Dirixida polo historiador Manuel Pazos, Obradoiro da História naceu en 1996 “co obxectivo de encher o baleiro cultural crónico da comarca de Ordes”. Máis de dúas décadas despois, o seu constante labor en defensa do patrimonio e pola recuperación da memoria histórica antifascista chegou a Portugal, concretamente a Lisboa.

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A veciñanza recupera a memoria do Escolante galeguista de Soutolongo

A peripecia vital de Manuel González é sintomática da maneira en que o século XX, as súas contradicións e os seus horrores, as súas esperanzas e as súas posibilidades, cruzaron Galiza. Mestre de Soutolongo (Lalín), republicano, galeguista, pedagogo, depurado en 1936 e exiliado interior, a súa figura marcou “varias xeracións de mozos da parroquia”, segundo o historiador Manuel Igrexas.

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos
En Mondoñedo e Lourenza o 22 de xuño

O guerrilleiro Quico, poesía e unha mesa de historiadores, na homenaxe ao Gardarríos

Un dos últimos membros vivos da guerrilla antifranquista, Francisco Martínez, Quico, estará este sábado 22 de xuño en Lourenzá para honrar a memoria do Gardarríos e Antonia Díaz, asasinados polo franquismo en 1948. Será apenas un dos ingredientes do programa de actos da “homenaxe popular” organizada na Mariña para lembrar “a loita antifascista”.

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, unha inglesa en Compostela

Margery Kempe, inglesa nada cara a 1373 e moi dada a viaxar a calquera parte onde houber unha reliquia, embarcou en Bristol, en xullo de 1417, e após sete días de viaxe desembarcou na Coruña para continuar viaxe a Compostela. A viaxe de volta durou cinco días. En total estivo fóra vinte e seis días, catorce deles en Compostela durante os cais puido pregar á vontade e admirar a bela catedral.

Onde repousan os Reis da Galiza
O Galo e o Concello de Santiago editan un volume colectivo sobre o Panteón Real

Onde repousan os Reis da Galiza

Reivindicar “un símbolo da Terra” que “conxuga particularidades do patrimonio material e inmaterial” da Galiza é o declarado obxectivo do libro colectivo sobre o Panteón Real que vén de publicar o Concello de Compostela baixo a coordinación da asociación cultural O Galo. Cinco autoras e un poema de Otero Pedrayo conforman o volume.

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

Luís Trigo 'O Gardarríos' e Antonia Díaz, ferreiras dun mundo mellor

O 22 de xuño homenaxeamos nas localidades de Vilanova de Lourenzá e Mondoñedo os loitadores antifascistas Luís Trigo Chao, O Gardarríos e Antonia Díaz Pérez, asasinados polo franquismo na madrugada do 24 ao 25 de xuño de 1948. A súa traxectoria militante ao servizo da causa dos máis, a loita firma contra o fascismo nunhas condicións de clandestinidade e as circunstancias da súa morte a mans dos corpos represivos da ditadura abondan para explicar as razóns dun acto que rescata para a esfera pública a memoria resistente de centos de xeracións de mariñaos.

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade
Reedición das memorias do Fresco

Testemuño dun burgués que se botou ao monte para defender a liberdade

Era apenas un feixe de papeis de diversa condición: “Notas, retallos, textos escritos a man aproveitando a envoltura de paquetes de tabaco (picadura), mesmo papeletas do referendo do Estatuto de 1936”. Gardaban unha memoria insólita e terríbel, a de Manuel González Fresco, fuxido ao monte na segunda metade de 1936. Con eles, o xornalista Víctor Freixanes compuxo hai 40 anos un título pioneiro, hoxe de culto e reeditado logo de anos fóra das librarías: O Fresco. Memorias dun fuxido (1936) (Xerais).

Lolita Jaso: A memoria en clausura
De memoria

Lolita Jaso: A memoria en clausura

Resgatamos, a través de imaxes, a figura de María Dolores Jaso Ramírez, sor María Ángeles, máis coñecida como Lolita Jaso, unha das persoas que mellor representou a ética sobre a represaliada cidade de Tui, onde nacera en 1923. Eis un extracto da peza publicada no número 350 do semanario en papel Sermos Galiza.

 Sobre as estruturas políticas da Gallaecia
Libro de Martín Fernández Calo

Sobre as estruturas políticas da Gallaecia

Estado, poder e estruturas políticas na Gallaecia. Séculos II A. C. - VIII D. C. é o libro que presentará esta quinta feira, 13 de xuño, Martín Fernández Calo. En palabras do arqueólogo Francisco Calo Lourido, “un magnífico ensaio con voación globalizadora, dunha madurez infrecuente nun investigador que está comezando a súa carreira científica”.

Memoria filmada do galeguismo do interior
Imaxes inéditas dos 50

Memoria filmada do galeguismo do interior

Daniel Calzado Poceiro, galeguista, fora alcalde de Tomiño na II República. Exiliado en Bos Aires, destácase como activista político e cultural. As imaxes, datadas de 1951, 1952, rexístrano de volta en Galiza. Visita a Editorial Galaxia, en Vigo, e ao seu redor atópanse Otero Pedrayo, Ramón Cabanillas, Francisco del Riego, Manuel Gómez Román, Illa Couto.
 

O que se conta do Foucellas na casa
Alumnas de Vila de Cruces recollen historias sobre guerrilleiro

O que se conta do Foucellas na casa

Lidia Torres, estudante do instituto Marco do Camballón, en Vila de Cruces, nunca sentira falar de Benigno Andrade García, o Foucellas. Até que o Clube da Lingua do centro lle propuxo que preguntase na casa. Torres e outras 36 alumnas regresaron con 37 historias de vida, anécdotas de aire lendario e testemuños referidas ao paso do mítico guerrilleiro antifascista por esa comarca do interior galego.

A outra marcha de Xove

A outra marcha de Xove

Hai corenta anos, o 20 de maio de 1979, milleiros de persoas convocadas pola Asemblea Nacional-Popular Galega marcharon sobre Xove para amosar o seu rexeitamento ao proxecto da central nuclear. A mobilización, apoiada polo conxunto do movemento nacional popular galego, representou un golpe decisivo ao proxecto de Fenosa.
 

Sobre a historia da navegación dos ceos
Xerardo Rodríguez investiga a aviación en Galiza

Sobre a historia da navegación dos ceos

Hai más dun século que aparellos mecánicos sucan os ceos de Galiza. A reconstruír esa travesía dedica os seus esforzos Xerardo Rodríguez Arias, autor dun volume de referencia centrado en Compostela e a piques de finalizar outro de ámbito nacional. E, como todo esforzo por coñecer a historia, del tamén se extraen leccións para o presente. Non é a menor o que cualifica de “absurdo total”: a ordenación aeroportuaria de Galiza.
 

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”
Iván Rivas, portavoz do BNG en Ferrol

“A retirada dos honores a Fraga é política de presente e de futuro”

A pasada quinta feira o Pleno municipal de Ferrol daba luz verde a unha moción presentada polo BNG para lle retirar os honores e distincións concedidas a Manuel Fraga durante a ditadura, cando era ministro de Información. Conversamos ao respecto con Iván Rivas, portavoz do Bloque en Ferrol.

Compostela conmemora a última revolución de Europa
Actos da Associaçom José Afonso polo 25 de Abril

Compostela conmemora a última revolución de Europa

O vínculo de Galiza coa Revolução dos Cravos é de longa data. Emocional e política, cada 25 de abril esa conexión celébrase por todo o país. Este ano, 45 aniversario, a Associaciom José Afonso (AJA) programa os seus actos en Compostela, a comezar por unha exposición de carteis na Fundación Eugenio Granell.
 

Os cronistas galegos das guerras do Rif
Novo libro do historiador Dionisio Pereira

Os cronistas galegos das guerras do Rif

Como tres xornalistas soldados procedentes de Galiza relataron as guerras coloniais españolas no Rif ocupa a metade do novo libro do historiador Dionisio Pereira (A Coruña, 1953), Escritos africanos. Entre Galiza e o Rif. Unha ollada desde a periferia. A outra metade ocúpana estudos específicos sobre ese territorio actualmente marroquí, onde Pereira reside desde 2013.
 

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

En Marea reclama unha oficina de atención ás vítimas do franquismo

O portavoz de En Marea Luís Villares comprometeu o apoio do seu partido no Congreso á constitución dunha oficina de atención ás vítimas do franquismo. Fíxoo nun acto de campaña no Pazo de Meirás, onde foi acompañado das candidatas ao Congreso e ao Senado Ana Seijas, Mariló Candedo e Xosé Manuel Sardiña.
 

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Manuel Formoso Piñeiro, a morte dun heroi

Un militante nacionalista máis a facer un memorando de dignidade. Outra paxina imperdíbel agochada polo silencio imposto aos derrotados e que debe ser escrita en letras de ouro para que a vitoria sexa algún día posíbel. A historia, ao fin, daquelas loitadores anónimas do partido de Castelao e de Bóveda que sementaron  Galiza con fanegas de  rebeldía.

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”
José María “Chato” Galante, torturado no franquismo

“O español é o único Estado do mundo cunha lei de amnistía de carácter preventivo”

José María “Chato” Galante, torturado nos últimos anos do franquismo, visitou Galiza na procura de tender pontes co movemento memorialístico galego e lograr que se sume á CeAQUA, a coordinadora estatal de apoio á querela arxentina contra os crimes do franquismo. Na visita estivo acompañado por Miguel Ángel Gómez, “Gus”, que acaba de lograr que a titular do xulgado 49 de Praza de Castilla, de Madrid, incoe dilixencias por “presuntos delitos de lesa humanidade” contra varios policías da ditadura, entre eles Antonio González Pacheco, “Billy el Niño”, que someteu a torturas a ambos. Eis un extracto da entrevista publicada no número 341 de Sermos Galiza.

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Xosé Toubes, o crego paseador que dá nome a unha rúa na Coruña

Aínda dá nome a unha rúa na Coruña. Resistente ao tempo, á aplicación da lexislación e á falta de vontade de gobernos dunha e doutra cor que non se atreven co fundador da igrexa de San Pedro de Mezonzo. Mais como denunciaba recentemente o activista, investigador da memoria e vítima do franquismo Manuel Monge non é un caso illado senón unha mostra de todo o que fica para construír unha sociedade merecente da consideración de democrática.

As “verdadeiras leccións” do xornalismo de Johan Carballeira
Un libro repasa a escrita do alcalde galeguista de Bueu, fusilado no 37

As “verdadeiras leccións” do xornalismo de Johan Carballeira

O 17 de abril de 1937, o exército que se levantou contra a Segunda República fusilou Johan Carballeira. Alcalde de Bueu polo Partido Galeguista, un xuízo sumarísimo acusouno de querer “implantar la dictadura del proletariado al servicio de Rusia” con “agravante de perversidad”. Carballeira fora, sobre todo, un humanista, xornalista de profesión, cuxos textos agochan “verdadeiras leccións” aínda hoxe de proveito.
 

 O labor de Chato Galante contra a impunidade franquista, en Pontevedra
Sábado 23 de marzo

O labor de Chato Galante contra a impunidade franquista, en Pontevedra

José María Chato Galante, un dos actvistas máis implicados do Estado contra a impunidade, ofrecerá este sábado 23 de marzo en Pontevedra as súas experiencias e traballos. Será nun xantar aberto no Pazo da Cultura, organizado pola Iniciativa Galega pola Memoria.
 

As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo
Proxección de 'Tecido Resistente' en Outeiro de Rei

As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo

“A historia de centos de mulleres que cambiaron por completo a organización social de toda unha comarca no inicio do século XX en Galiza”. Sobre estes sucesos trata o documental Tecido Resistente, de Marina Chiavegatto, que se proxectará o sábado 9 de marzo ás oito do serán na Casa Museo Manuel María de Outeiro de Rei.
 

Os campos de concentración de Muros

Os campos de concentración de Muros

A posta en funcionamento dos campos de concentración de Muros responden ás necesidades derivadas da política represiva instaurada polo franquismo e da propia lóxica do conflito bélico no norte peninsular. A caída da fronte norte, tras a derrota do exército popular en Asturias e Cantabria, impulsa a apertura dunha rede de centros de reclusión ao longo de toda a xeografía galega. Eis un extracto da peza publicada ao respecto no número 337 de Sermos Galiza.

Paseo pola Coruña das mulleres
Memoria feminina da cidade

Paseo pola Coruña das mulleres

Mulleres sen cancelas é o nome co que a asociación cultural Alexandre Bóveda bautizou o seu roteiro pola memoria feminina da Coruña. Será o vindeiro sábado, 9 de marzo, entre as doce e as dúas do mediodía, entre o Obelisco e a praza da María Pita.
 

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Cara a 1895 a abundancia de velocípedos e o seu uso por parte das mulleres puxo no día a día perguntas como as que fai El Anunciador: a muller debe usar saia ou pantalón para andar en bicicleta?

 

En Ferrol un bando da Alcaldía tivo que...

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

As 19 persoas denunciadas pola familia Franco despois da ocupación simbólica en 2017 do Pazo de Meirás esixen do Goberno do Estado que mova ficha. “Para os galegos e galegas non é menos importante a recuperación do Val dos Caídos, se non máis, recuperarmos Meirás”, declarou aos medios de comunicación o seu portavoz, Néstor Rego.

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”
Carlos Babío, historiador demandado polos Franco

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”

A familia Franco resístese a perder os privilexios derivados da Guerra Civil e os 40 anos de ditadura. A última das súas accións, unha vaga de denuncias contra participantes e produtoras do programa de Mediaset En el punto de mira sobre o patrimonio dos descendentes do ditador. Entre eles atópase o historiador Carlos Babío, coautor de Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio.
 

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce
Un libro recupera súa a vertente humana

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce

Estaba Valcarce, o combativo crego das Encrobas, organizador de labregos e traballadores. Estaba Valcarce, o político nacionalista e de esquerda. Estaba Valcarce, orador inflamado. E logo estaba Valcarce o amigo. A esta última vertente dedican 16 artigos outras tantas autoras do libro Moncho Valcarce, un dos inesquecíbeis.
 

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra
Distínguea a CRMH da Coruña

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra

A vida militante da moza Celsa Díaz Cabanela, nos 70 membro das Xuventudes Comunistas, confundíase coas continuas entradas e saídas nos calabozos. Encarcerada en 1974 e 1975, detida máis de sete veces, é a persoa escollida pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña como Republicana de Honra 2019.
 

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes
20 anos da actividade de divulgación

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes

Un coitelo tipo Simancas, do conxunto arqueolóxico natural de Santomé e datado nos séculos IV-V, foi, en febreiro de 1999, a primeira Peza do Mes do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Vinte anos e 200 pezas despois, o centro celebra esta actividade divulgativa e faino con outro material da mesma procedencia: unha placa de cinto ligada ao mundo Baixo Imperial da Meseta.
 

O testemuño como liberación
Tradución galega de 'Se isto é un home', clásico sobre o Lager nazi

O testemuño como liberación

“Fun capturado pola milicia fascista o 13 de decembro de 1943”, comeza un dos libros máis importantes de todos os libros importantes escritos no século XX: Se isto é un home (1947), de Primo Levi. A súa versión galega vén de saír do prelo, traducida por Xoán Manuel Garrido Vilariño e publicada por Xerais.
 

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Ministerio de Xustiza dirixiuse esta semana a 15 concellos galegos para instalos a que cumpran coa Lei de Memoria Histórica e retiren dos seus rueiros “vestixios do franquismo”. Trátase da Coruña, Lourenzá, Quiroga, Ribadeo, Beariz, Carballiño, Melón, San Cristovo de Cea, Xunqueira de Ambía, Agolada, A Estrada, Tui, Campo Lameiro e O Porriño.
 

A semente galega do LSD
Illa Bufarda prepara un documentario sobre o dentón

A semente galega do LSD

Dentón, caruncho, cornecello, grao de corvo, dente de can, cornizó. Un fungo que lle medra ao centeo. Ademais, a semente da que derivou o LSD. E o núcleo de non poucos usos aplicados na industria farmacéutica. Protagonista dunha historia apenas coñecida, que incluíu a febre por recollelo e a especulación mercantil, o claviceps purpurea centra o novo proxecto documental de Illa Bufarda.
 

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria
7, 14, 21 e 28 de febreiro

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria

Catro palestras nas catro quintas feiras de febreiro servirán á asociación cultural Alexandre Bóveda e á AS-PG para reflexionar sobre o patrimonio e a memoria colectivos. De feito, así se denominan as xornadas que comezan este 7 de febreiro, ás 19.30 horas, no local da A.C. Alexandre Bóveda, na Coruña.