memoria
As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo
Proxección de 'Tecido Resistente' en Outeiro de Rei

As mulleres de Vilasantar que mudaron o mundo

“A historia de centos de mulleres que cambiaron por completo a organización social de toda unha comarca no inicio do século XX en Galiza”. Sobre estes sucesos trata o documental Tecido Resistente, de Marina Chiavegatto, que se proxectará o sábado 9 de marzo ás oito do serán na Casa Museo Manuel María de Outeiro de Rei.
 

Os campos de concentración de Muros

Os campos de concentración de Muros

A posta en funcionamento dos campos de concentración de Muros responden ás necesidades derivadas da política represiva instaurada polo franquismo e da propia lóxica do conflito bélico no norte peninsular. A caída da fronte norte, tras a derrota do exército popular en Asturias e Cantabria, impulsa a apertura dunha rede de centros de reclusión ao longo de toda a xeografía galega. Eis un extracto da peza publicada ao respecto no número 337 de Sermos Galiza.

Paseo pola Coruña das mulleres
Memoria feminina da cidade

Paseo pola Coruña das mulleres

Mulleres sen cancelas é o nome co que a asociación cultural Alexandre Bóveda bautizou o seu roteiro pola memoria feminina da Coruña. Será o vindeiro sábado, 9 de marzo, entre as doce e as dúas do mediodía, entre o Obelisco e a praza da María Pita.
 

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Cara a 1895 a abundancia de velocípedos e o seu uso por parte das mulleres puxo no día a día perguntas como as que fai El Anunciador: a muller debe usar saia ou pantalón para andar en bicicleta?

 

En Ferrol un bando da Alcaldía tivo que...

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

Os 19 de Meirás esixen ao Goberno que inicie a recuperación do pazo antes do 28A

As 19 persoas denunciadas pola familia Franco despois da ocupación simbólica en 2017 do Pazo de Meirás esixen do Goberno do Estado que mova ficha. “Para os galegos e galegas non é menos importante a recuperación do Val dos Caídos, se non máis, recuperarmos Meirás”, declarou aos medios de comunicación o seu portavoz, Néstor Rego.

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”
Carlos Babío, historiador demandado polos Franco

“Non é unha denuncia contra min, é contra a cidadanía deste Estado”

A familia Franco resístese a perder os privilexios derivados da Guerra Civil e os 40 anos de ditadura. A última das súas accións, unha vaga de denuncias contra participantes e produtoras do programa de Mediaset En el punto de mira sobre o patrimonio dos descendentes do ditador. Entre eles atópase o historiador Carlos Babío, coautor de Meirás. Un pazo, un caudillo, un espolio.
 

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce
Un libro recupera súa a vertente humana

As amigas e os amigos de Moncho Valcarce

Estaba Valcarce, o combativo crego das Encrobas, organizador de labregos e traballadores. Estaba Valcarce, o político nacionalista e de esquerda. Estaba Valcarce, orador inflamado. E logo estaba Valcarce o amigo. A esta última vertente dedican 16 artigos outras tantas autoras do libro Moncho Valcarce, un dos inesquecíbeis.
 

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra
Distínguea a CRMH da Coruña

A comunista Celsa Díaz Cabanela, detida máis de sete veces, Republicana de Honra

A vida militante da moza Celsa Díaz Cabanela, nos 70 membro das Xuventudes Comunistas, confundíase coas continuas entradas e saídas nos calabozos. Encarcerada en 1974 e 1975, detida máis de sete veces, é a persoa escollida pola Comisión pola Recuperación da Memoria Histórica da Coruña como Republicana de Honra 2019.
 

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes
20 anos da actividade de divulgación

Museo Arqueolóxico de Ourense: 200 Pezas do Mes

Un coitelo tipo Simancas, do conxunto arqueolóxico natural de Santomé e datado nos séculos IV-V, foi, en febreiro de 1999, a primeira Peza do Mes do Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense. Vinte anos e 200 pezas despois, o centro celebra esta actividade divulgativa e faino con outro material da mesma procedencia: unha placa de cinto ligada ao mundo Baixo Imperial da Meseta.
 

O testemuño como liberación
Tradución galega de 'Se isto é un home', clásico sobre o Lager nazi

O testemuño como liberación

“Fun capturado pola milicia fascista o 13 de decembro de 1943”, comeza un dos libros máis importantes de todos os libros importantes escritos no século XX: Se isto é un home (1947), de Primo Levi. A súa versión galega vén de saír do prelo, traducida por Xoán Manuel Garrido Vilariño e publicada por Xerais.
 

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Goberno español esixe a 15 concellos galegos que retiren vestixios franquistas

O Ministerio de Xustiza dirixiuse esta semana a 15 concellos galegos para instalos a que cumpran coa Lei de Memoria Histórica e retiren dos seus rueiros “vestixios do franquismo”. Trátase da Coruña, Lourenzá, Quiroga, Ribadeo, Beariz, Carballiño, Melón, San Cristovo de Cea, Xunqueira de Ambía, Agolada, A Estrada, Tui, Campo Lameiro e O Porriño.
 

A semente galega do LSD
Illa Bufarda prepara un documentario sobre o dentón

A semente galega do LSD

Dentón, caruncho, cornecello, grao de corvo, dente de can, cornizó. Un fungo que lle medra ao centeo. Ademais, a semente da que derivou o LSD. E o núcleo de non poucos usos aplicados na industria farmacéutica. Protagonista dunha historia apenas coñecida, que incluíu a febre por recollelo e a especulación mercantil, o claviceps purpurea centra o novo proxecto documental de Illa Bufarda.
 

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria
7, 14, 21 e 28 de febreiro

A AS-PG e a Alexandre Bóveda organizan as xornadas Patrimonio e Memoria

Catro palestras nas catro quintas feiras de febreiro servirán á asociación cultural Alexandre Bóveda e á AS-PG para reflexionar sobre o patrimonio e a memoria colectivos. De feito, así se denominan as xornadas que comezan este 7 de febreiro, ás 19.30 horas, no local da A.C. Alexandre Bóveda, na Coruña.
 

Á procura da memoria fuxida dos republicanos
Proxección do 'Novo Emden'

Á procura da memoria fuxida dos republicanos

En agosto de 1937, mentres Atila asolaba Galiza, 18 homes embarcaron no pesqueiro Novo Emden -13 metros de esolara- e fuxiron do Grove. Aquilo que aparentaba unha saída á costeira do bonito acabou nun extraordinario periplo. Recupérao o documental O Novo Emden. Unha vila desmemoriada á caza dos seus recordos, que se proxecta este 31 de xaneiro no Museo das Peregrinacións de Compostela.
 

 Historias de represión e resistencia
Na facultade de Xeografía de Santiago

Historias de represión e resistencia

A asociación de estudantes Elvira Parcero, da facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago, organizan a vindeira cuarta feira, 30 de xaneiro, unha palestra sobre a represión fascista e a resistencia democrática.
 

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade
Monumento aos antifascistas

Mondoñedo lembra os seus mártires pola liberdade

Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez simbolizan en Mondoñedo a causa da liberdade e a democracia. Asasinados en 1938 por unha partida de falanxistas e gardas civís, un monólito lembra desde este sábado o seu compromiso.
 

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal
Lorca Fillo Adoptivo e Xohana Torres Predilecta

Compostela nomea Alcalde de Honra a Ánxel Casal

A reparación política de Ánxel Casal culmina, dalgún xeito, a vindeira cuarta feira ás oito do serán. O Concello de Santiago de Compostela, do que foi alcalde polo Partido Galeguista antes de ser asasinado polos fascistas en 1936, nomearao Alcalde de Honra.
 

Homenaxe a Díaz Pardo no seu sétimo cabodano
Domingo 13 de xaneiro en Boisaca (Compostela)

Homenaxe a Díaz Pardo no seu sétimo cabodano

No sétimo cabodano da súa morte, un monllo de amigas e persoas achegadas -organizadas como Academia Real Isaac Díaz Pardo- volven homenaxear o artista, intelectual e creador de Sargadelos. Será este domingo, 13 de xaneiro, no cemiterio de Boisaca, en Compostela.
 

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”
Francisco Martínez, Quico

“O fascismo non foi derrotado como ideoloxía en ningunha parte”

Francisco Martínez, Quico (Cabanas Raras, O Bierzo, 1925) é o único membro vivo da Federación de Guerrillas de Galiza e León. Entrevistamos o que foi dirixente guerrilleiro durante máis de cinco anos aproveitando a súa recente visita a Galiza, onde participou en diversos actos de restauración da memoria antifranquista.

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

A  Estafeta de Santiago do vinte e dous de marzo de 1814 quéixase da presenza na Quintana dun “gafo elefanciaco” que causa horror pola súa deformidade, mete medo e pode infectar a saúde pública, sobre todo despois da destrución dos establecementos “piadosos”

...
Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

Siervo, Graciano e Manuel, a homenaxe a tres mariñaos bos

O 12 de xaneiro de 2019 Mondoñedo ergue un monólito en lembranza e homenaxe de Siervo González, Graciano Paz e Manuel Rodríguez. Os tres procedían do exercito dos máis, aqueles que enterraron en solo civil Leiras Pulpeiro, fixéronse xentes de ben naquelas milicias dos bos que construíron o soño republicano e morreron, como os mellores, asasinados polo fascismo.
 

Memoria (dixital) de Ricardo Mella
Unha web dispoñibiliza materiais sobre o anarquista vigués

Memoria (dixital) de Ricardo Mella

A súa figura hoxe esvaecida contrasta coa envergadura da súa vida e obra dacabalo dos séculos XIX e XX. Pensador anarquista e emprendedor a prol da clase obreira, xornalista de idea e combate e organizador das forzas do traballo, Ricardo Mella morreu en 1925 na súa cidade natal, Vigo. A Guerra Civil acabou de eliminar a súa memoria. A esta situación arreponse a web www.ricardomellacea.info.
 

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo
Participarán todos os grupos políticos municipais

Un monólito lembrará en Mondoñedo as vítimas do franquismo

Hai 80 anos, os sublevados contra o lexítimo Goberno da II República -en concreto, un piquete de falanxistas e gardas civís- asasinaban os en Mondoñedo Siervo González Rivas, Graciano Paz Amieiro e Manuel Rodríguez Núñez. Unha iniciativa veciñal inaugurará o vindeiro 12 de xaneiro un monólito na súa lembranza e “de todas as vítimas do franquismo”.
 

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Carlos Monasterio, o martirio dun irmandiño

Foi un dos militantes de referencia nos tempos iniciais do movemento nacionalista. Asinante do manifesto da asemblea de Lugo en 1918, directivo da Irmandade da Fala da Coruña, candidato a concelleiro na coalición republicano nacionalista en 1922, activista no tecido social da cidade, morreu asasinado polo franquismo en Fraga, Catalunya, a onde acudira a combater contra o fascismo.

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada
A represión en Pereiro de Aguiar

80 anos do asasinato do militante nacionalista Manuel Pérez Losada

Esta por facer a crónica do nacionalismo galego naquel Pereiro de Aguiar que fixo república. A organización da sección local do Partido Nacionalista Republicano de Ourense en Santa Cristina de Vilariño, a constitución das agrupacións do Partido Galeguista en Cobas e Triós, o maxisterio de Ben-Cho-Shey e Manuel Luís Acuña e tamén os asasinatos viles de Antonio Dopazo e  Xoán Blanco Martínez.

Cambre resgata o Conde de Andeiro

Cambre resgata o Conde de Andeiro

O 6 de decembro de 1383 era asasinado no Palacio Real de Lisboa Joam Fernandes de Andeiro, un dos máis grandes diplomáticos do século XIV europeo, grande estratega e político, ennobrecido co título de Conde de Ourem e que pasaría á historia como Conde de Andeiro, freguesía do concello de Cambre, onde nacera en 1320. O Concello resgatou esta quinta feira, día 6, a súa figura.

Memoria e coñecemento das parroquias de Redondela

Memoria e coñecemento das parroquias de Redondela

Ás veces, algunhas veces, o máis próximo é o máis descoñecido. A riqueza á porta da casa non se aparece co mesmo brillo que as máis afastadas. Ese patrimonio material e inmaterial inmediato é que o o Servizo de Normalización Lingüistica de Redondela se propón “valorizar” cunha serie de cadernos sobre as parroquias escritos por veciños e veciñas.
 

O relato da cultura en rebeldía, 16 anos despois
Investigadores independentes analizan a Burla Negra

O relato da cultura en rebeldía, 16 anos despois

O catastrófico accidente do Prestige e a nefasta xestión gobernamental do mesmo supuxo un antes e un despois na historia recente de Galiza. Politicamente canalizou o ciclo que desembocaría na derrota electoral de Fraga Iribarne. A mobilización social foi masiva. E o mundo da cultura asumiu unha serie de responsabilidades inauditas. Este último ángulo é o que analiza o proxecto Unha Gran Burla Negra.
 

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla
Sermos322

A casa de Bernarda, un refuxio en Santalla

Coñecemos máis un caso de mulleres que sufriron a dor da represión. A Bernarda deixárona sen Antonio, mais fronte ao medo, ela soubo manter abertas as portas do seu fogar aos fuxidos. Eis un extracto da peza escrita por María Xesús Escudeiro.

Ourense resgata a súa memoria rebelde
PRESENTACIÓN DE “GALIZA 1968”

Ourense resgata a súa memoria rebelde

O café cultural Auriense acolle a cuarta feira 21 de novembro ás 20.30 horas a presentación do volume Galiza 1968. A consciencia avivada, nun acto no que participarán Nemesio Barxa, coautor da publicación e avogado dos labregos de Castrelo, Alfredo Suárez Canal, fundador de ERGA durante o franquismo, e Luísa Escudero, fundadora e directiva da asociación cultural Abrente.

O BNG conmemora un século da Asambleia Nazonalista de Lugo
“Somos unha nación”, di o lema

O BNG conmemora un século da Asambleia Nazonalista de Lugo

O século transcorrido desde a I Asambleia Nazonalista de Lugo —celebrada os días 17 e 18 de novembro é, para o BNG, o século do nacionalismo, “un movemento que quere romper coa regresión que vivimos e que coloca no centro do debate a nación galega”. A campaña Somos unha nación conmemora estes cen anos.
 

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego
Quinta feira 15 de de novembro en Compostela

A asociación O Galo debate sobre un século de nacionalismo galego

No axitado tempo histórico que vai de 1916 a 1918 naceu o nacionalismo galego. A primeira data corresponde á fundación das Irmandades da Fala, a proto organización política dos galeguistas. A segunda, á publicación do seu manifesto despois da Asambleia Nazonalista de Lugo. A asociación cultural O Galo convoca un debate para repasar un século desa historia. Será a quinta feira, 15 de novembro, en Compostela.
 

As outras velutinas [por Xoán Costa]

As outras velutinas [por Xoán Costa]

Calquera de nós coñece hoxe a palabra velutina en referencia a ese insecto tamén chamado vespa asiática e iso malia a non aparecer nos dicionarios académicos, nin con este valor nin con outro.

Mondoñedo conmemora un século de nacionalismo na vila
Sábado 10 de novembro

Mondoñedo conmemora un século de nacionalismo na vila

Ilustres cidadáns mindonienses realizaron achegas ao Manifesto da Asambleia Nazonalista de Lugo, redactado entre o 17 e 18 de novembro de hai xustamente un século. O colectivo cultural Memoria da Mariña conmemora o sábado 10 de novembro cen anos de nacionalismo en Mondoñedo.
 

Máis alá da versión oficial da Coruña
Filme sobre Domingos Merino

Máis alá da versión oficial da Coruña

Os longos anos de hexemonía pacovazquista na Coruña ocultaron as outras cidades posíbeis. Esta é a tese da que partiron Paula Quiroga e Lois Alcayde para o seu documentario sobre Domingos Merino, rexedor entre 1979 e 1981, que se estrea o vindeiro 25 de outubro.
 

Quico, o último guerrilleiro, fala en Foz
Terza feira 16 de outubro

Quico, o último guerrilleiro, fala en Foz

Francisco Martínez, Quico, o último guerrilleiro, protagonizará a mesa de debate A guerrilla antifranquista na Mariña e en Galiza. Será en Foz a terza feira 16 de outubro, na Casa da Cultura.
 

De como Darwin chegou a Pontevedra, por Xoán Costa

De como Darwin chegou a Pontevedra, por Xoán Costa

Cara ao ano de 1900, segundo os datos de Foro-ciudad.com, Pontevedra non chegaba a 20.000 habitantes, aproximadamente a metade da Coruña, mentres que Santiago e Ferrol andarían polos 25.000, Lugo 27.000 e Vigo  23.000. Só Ourense, con 15.000 habitantes, ficaría por...

Polas mártires de Nebra
Presentación do monográfico de Sermos sobre revoltas labregas

Polas mártires de Nebra

A ponte de Cans, na parroquia de Nebra (Porto do Son) foi, hai 102 anos, escenario do asasinato de cinco labregas. As catro mulleres e un home opúñanse aos atropelos dos caciques, que non dubidaron en se valer dos militares. O monográfico Rebeldía Galega contra a inxustiza recolle este e outros episodios de revoltas campesiñas e preséntase esta sexta feira no local veciñal de Nebra.
 

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O motín de Mugares de 1896: a xustiza pola man

O 29 de setembro de 1896 Mugares ergueuse contra a tentativa por parte da autoridade xudicial de facer efectivos varios embargos á veciñanza, resultando morto o alguacil de tributos Ildefonso Aydillo Santolalla. O conflito enmarcase na vaga de protestas que percorre ás comarcas galegas que se dedicaban á actividade vitivinícola en réxime de monocultivo, afectadas naquela altura pola filoxera. A acción dos activistas republicanos e socialistas, nunha situación social e economicamente explosiva, botara o resto.
 

Díaz Baliño, Díaz Pardo e Compostela
Mostra sobre os anos santiagueses dos artistas

Díaz Baliño, Díaz Pardo e Compostela

Entre 1920 e 1936, a de Camilo Díaz Baliño foi unha presenza fundamental na cidade de Santiago de Compostela. Escenógrafo, pintor, deseñador gráfico, o seu traballo nos anos composteláns forma parte principal da modernidade artística galega. Eses 16 anos foron tamén o tempo que compartiu co seu fillo Isaac Díaz Pardo. Porque en 1936 foi asasinado. Unha mostra, que se inaugura a terza feira 9 de outubro, repasa esta historia.
 

Feixoo recúa e fala da “barbarie” e do asasinato de Bóveda
Inauguración de 'Castelao Maxistral'

Feixoo recúa e fala da “barbarie” e do asasinato de Bóveda

A enxurrada de indignación e críticas que recibiu o presidente da Xunta por se referir a pasada cuarta feira á Derradeira leición do mestre sen mencionar nin a represión fascista nin o asasinato de Alexandre Bóveda tiveron, polo menos, un efecto. Feixoo recuou e, na inauguración da mostra Castelao Maxistral, falou de “barbarie” e de “asasinatos atroces” como o de Bóveda.
 

'A derradeira leición do mestre', en Galiza
Seis páxinas no Sermos 316

'A derradeira leición do mestre', en Galiza

O óleo emblema da resistencia galega contra a barbarie fascista está en Galiza. O presidente da Xunta e os líderes da oposición asistiron na Cidade da Cultura ao simbólico acto da súa desembalaxe.
 

x