xoan-costa
Galegos en Xibraltar, por Xoán Costa

Galegos en Xibraltar, por Xoán Costa

No sistema de transporte marítimo da segunda metade do século XIX, quer de mercadorías quer de pasaxeiros, Xibraltar ocupou un posto relevante e as toneladas de carbón necesarias para mover os barcos a vapor que ían cara a Suez e o Índico, ou cara a América, requeriu unha...

O cura fotógrafo, por Xoán Costa

O cura fotógrafo, por Xoán Costa

Ao longo dos séculos houbo curas que polas súas relacións ou simpatías con determinadas profesións ou movementos receberon un alcume relacionado con elas. De cura obreiro foi alcumado, por exemplo, Carlos García, mineiro en Barredos e sentenciado “en ausencia” pois fugouse...

Contrabando de fariña, por Xoán Costa

Contrabando de fariña, por Xoán Costa

Non, non estamos a nos referir á serie de televisión. Falamos do po que se obtén ao moer os grans de certos cereais e do contrabando realizado con este produto a comezos do ano 1917, contrabando  que provocou unha rebelión en Vigo nos primeiros días de xuño dese ano, con participación maioritaria, como noutras partes da Galiza, de mulleres.

Os tres pesares de Don Ramón, por Xoán Costa

Os tres pesares de Don Ramón, por Xoán Costa

O vinte e tres de outubro de 1954 Don Ramón Otero Pedrayo recoñeceu levar uns días apesarado por tres asuntos importantes. Díxoo nos locais da editorial Porto, en Compostela, a onde acudira para a presentación da Historia da Literatura Galega de Benito Varela Jácome.

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Bicicletas: saia ou pantalón? [por Xoán Costa]

Cara a 1895 a abundancia de velocípedos e o seu uso por parte das mulleres puxo no día a día perguntas como as que fai El Anunciador: a muller debe usar saia ou pantalón para andar en bicicleta?

 

En Ferrol un bando da Alcaldía tivo que...

O zapato inglés e o camelo branco [por Xoán Costa]

O zapato inglés e o camelo branco [por Xoán Costa]

Desde o ano 1903 e até 1937, en que pasou a se denominar El zapato español, houbo en Vigo, na rúa do Príncipe, uns grandes armacéns dedicados á venda de calzado de importación. Era El zapato inglés, propiedade de Eulogio González Abuín, dono tamén do...

A Cruz do matrimonio [por Xoán Costa]

A Cruz do matrimonio [por Xoán Costa]

Se houbo unha peza de teatro que triunfase na segunda metade do século XIX esa foi La cruz del matrimonio, comedia original en tres actos y en verso publicada en 1861 e representada na Galiza desde 1862 até, polo menos, 1897. O autor, Luís de Aguilaz. A primeira actriz, Carmen Berrobianco.

Galiza a calumniada [por Xoán Costa]

Galiza a calumniada [por Xoán Costa]

Galicia, la calumniada é un libro de 1923. Un itinerario sentimental e artístico. Un libro de eloxios mais non de lisonxa.

 

O autor é Constantino Suárez Fernández, nado en Avilés en 1890 e morto en Madrid en 1941 e que asinaba...

“A reacción é de satisfacción e de aumento na nosa autoestima”
Xoán Costa, presidente do Consello de Administración de Sermos Galiza

“A reacción é de satisfacción e de aumento na nosa autoestima”

O presidente e conselleiro delegado do Consello de Administración de Sermos Galiza, S.A., Xoán Costa, responde ás cuestións que lle formulamos ao redor do diario en galego, unha vez logradas as 3.000 subscricións que permitirán publicar o xornal en 2019.

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

Un gafo elefantiásico [por Xoán Costa]

A  Estafeta de Santiago do vinte e dous de marzo de 1814 quéixase da presenza na Quintana dun “gafo elefanciaco” que causa horror pola súa deformidade, mete medo e pode infectar a saúde pública, sobre todo despois da destrución dos establecementos “piadosos”

...
'Libros prohibidos', por Xoán Costa

'Libros prohibidos', por Xoán Costa

No mesmo ano de 1864 en que os seminaristas de Lugo ameazan con apedrar a imprensa de Soto Freire se ousa publicar El Codio de Rosalía, o Boletín Eclesiástico do Bispado de Tui marca como libros prohibidos para toda a súa xurisdición El Almanaque...

Campanela no teatro Alfonsetti, por Xoán Costa

Campanela no teatro Alfonsetti, por Xoán Costa

En novembro de mil oitocentos e oitenta e dous, o día doce,  Betanzos inaugurou teatro, o teatro Alfonsetti, con capacidade para catrocentas persoas. Despois de a banda interpretar a sinfonía Campanone, adaptación española, realizada por Vicente Lleó, da ópera italiana...

Colonias [por Xoán Costa]

Colonias [por Xoán Costa]

Nestes días en que a esencia do patriotismo español toma de novo corpo en Xibraltar, con fermosas palabras a falar das relacións futuras, de cosoberanía, ou con outras máis feras destinadas a falar de traizón e outras cousas, lembrei unha gravura de Rafael Bordalo...

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]
O naufraxio do 'Santa Isabel': máis de 200 vítimas

Noite de temporal. Novelar o real [por Xoán Costa]

Corre a noite do dous de xaneiro de mil novecentos vinte e un. A néboa é densa perto da Illa de Sálvora. O vapor correo Santa Isabel embarranca, posibelmente por confundir a posición do faro vello da illa co novo. A bordo estaban duascentas...

As outras velutinas [por Xoán Costa]

As outras velutinas [por Xoán Costa]

Calquera de nós coñece hoxe a palabra velutina en referencia a ese insecto tamén chamado vespa asiática e iso malia a non aparecer nos dicionarios académicos, nin con este valor nin con outro.

Calendario patriótico [por Xoán Costa]

Calendario patriótico [por Xoán Costa]

Chegadas estas datas do ano os almanaques agrícolas saían, e aínda saen, das imprentas. De periodicidade anual e completa información sobre eclipses, fases lunares e marés, prognósticos meteorolóxicos e previsións para todo o ano, santoral e os períodos máis axeitados para as diferentes tarefas agrícolas, refráns, adiviñas, contos, as datas das feiras e consellos para todo tipo de tarefas, estes obxectos comunicacionais foron moi populares desde o século XIX.

Señora e señorita [por Xoán Costa]

Señora e señorita [por Xoán Costa]

En 1901 Franza lexisla por vez primeira sobre o voto das mulleres, limitado a aquelas que non teñan marido para as representar. En paralelo con ese debate, a sociedade “Le suffrage des femmes” lanzou unha carta-manifesto sobre o uso da palabra señorita.

 

...
A primeira greve de mulleres, por Xoán Costa

A primeira greve de mulleres, por Xoán Costa

O 7 de decembro de 1857 ten lugar a primeira folga de mulleres en Galiza. Foi na fábrica de tabacos da Coruña. Segundo o periódico El País (Pontevedra 13-12-1857) estivo provocada “pola oposición das cigarreiras á introdución de máquinas novas e ás mudanzas na...

Poemas para a Redacción. O caso de Tanzania [por Xoán Costa]

Poemas para a Redacción. O caso de Tanzania [por Xoán Costa]

Que a poesía teña como destino revistas literarias e eruditas é algo habitual desde o momento mesmo en que as publicacións periódicas apareceron nas nosas vidas. Escritoras e escritores consagrados, ou aínda por consagrar, levaron a súa creación a esas follas impresas que chamamos periódicos. 

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]
Origem dum dos hinos mais populares de Portugal

Uma revolta com nome de mulher: Maria da Fonte [por Xoán Costa]

Tem nome de mulher, de muitas mulheres. É a revolta de Maria da Fonte, a revolta do Minho, musicada, romanceada, analisada, feita carne de teses de doutoramento, submetida à imaginação popular. Mas sempre viva.
 

“Un diario galego é necesario e posíbel”
Xoán Costa, presidente do Consello de Administración de Sermos Galiza

“Un diario galego é necesario e posíbel”

O presidente do Consello de Administración de Sermos Galiza, S.A., Xoán Costa, explica nesta entrevista os resultados da campaña de promoción de Sermos O Diario Galego e as liñas de traballo en que se insistirá nos próximos meses co obxectivo de acadar a 31 de decembro de 2018 as 3.000 subscricións necesarias para poñer en andamento o xornal en 2019.

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A crise na exportación de gando [por Xoán Costa]

A incorporación de Galiza no mercado mundial como rexión agro-exportadora sitúase por volta de 1840 sendo o comercio de exportación de vacún o máis salientábel. En novembro de 1874 parten para Inglaterra e Franza, desde A Coruña, 1.528 cabezas, cantidade que aumenta de cara...

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

Absolución por teléfono, de Xoán Costa

O 10 de marzo de 1876 Alexander Graham Bell realizou a primeira chamada por teléfono. Doce anos despois, en outubro de 1888, El pensamiento Gallego publica un artigo titulado La confesión por teléfono. Nel recolle a polémica de se é válida a confesión por...

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

Máis prexuízos contra a Galiza [por Xoán Costa]

O salmantino Diego Torres Villarroel, considerado unha das mentes máis brillantes e inquietas do seu tempo, peregrinou a Santiago en 1737. Peregrinación a Santiago, poema duns mil versos, narra a súa peregrinación entre Salamanca e Santiago a...

A primeira guía turística de Galiza

A primeira guía turística de Galiza

En 1917, cento e un anos van alá, a Asociación de Hostaleiros e Fondistas de Galicia editou a que, seguramente, é a primeira guía para o turista que visita o noso país. A Asociación, creada en xaneiro dese ano de 1917, viña funcionando, de maneira informal,...

Negar o galeguismo [por Xoán Costa]

Negar o galeguismo [por Xoán Costa]

Emilia Docet Ríos, militante e activista do Partido Galeguista, conta nunha entrevista que levaba ao peito unha insignia de ouro regalo do Partido “porque son afiliada. Eu vería con inmensa satisfacción que todas as mulleres de Galicia a...

Sellier, inventor e fotógrafo de eclipses [por Xoán Costa]

Sellier, inventor e fotógrafo de eclipses [por Xoán Costa]

A traxectoria de José Sellier como fotógrafo é ben coñecida. Se cadra aínda é máis a súa carreira como cineasta. No seu gabinete fotográfico da rúa de Santo Andrés foron visualizados varios títulos do catálogo Lumière, alén de proxectar os...

O neno Amado Carballo foi o vello paroleiro [por Xoán Costa]

O neno Amado Carballo foi o vello paroleiro [por Xoán Costa]

En marzo de 1912 Luís Amado Carballo (Pontevedra, 2 de maio de 1901) tiña dez anos. Nese mes, o día nove, o colexio Balmes de Pontevedra, onde realiza os primeiros estudos, celebrou no teatro de Pontevedra un acto a beneficio dos feridos de Melilla.

...
Un ladrón poeta [por Xoán Costa]

Un ladrón poeta [por Xoán Costa]

O sete de novembro de 1898 Andrés Vázquez Peña, de cuarenta e oito anos, xastre de profesión, solteiro e natural de Nantín, lugar da parroquia de Cascallá, no concello lugués de Becerreá (aínda que hai quen di que era natural de Fontes, no mesmo concello) é chamado a...

E se vimos da pataca? [por Xoán Costa]

E se vimos da pataca? [por Xoán Costa]

A pataca, orixinaria dos Andes Chilenos e Peruanos, recobra actualidade. E non por festas gastronómicas ou por manifestacións derivadas dos baixos prezos pagados aos produtores. Tampouco por algúns, caso de La Trinca, a considerar a orixe da especie humana para afirmar que...

'Cantares Gallegos': os días previos ao 17 de maio de 1863

'Cantares Gallegos': os días previos ao 17 de maio de 1863

Sobre como foi recibido Cantares Gallegos unha vez publicado hai moito escrito; sobre como se anunciou a publicación, ou como diríamos hoxe, como se planificou o lanzamento editorial e se creou o ambiente necesario para a súa comercialización hai menos, por non dicer nada.

Caramelos mata lombrigas [por Xoán Costa]

Caramelos mata lombrigas [por Xoán Costa]

José Ruiz Guirado, no libro Intrahistoria de Marín, conta como o farmacéutico Pedro Catalá tivo un dependente ao que tomou cariño e que lle gustaría que fixese a carreira de farmacia. Matriculouno no instituto mais o rapaz, preguiceiro como era, non daba unha. E don...

Un lago sobre lignito [por Xoán Costa]

Un lago sobre lignito [por Xoán Costa]

Onde hoxe hai un lago, non hai moito había unha explotación de lignito a ceo aberto. Mais como era antes de 1946 a paisaxe das Pontes? Cóntanolo Guillermo Shulz, enxeñeiro de minas alemán, afincado durante varias décadas en Ribadeo e que entre marzo e...

O noso teatro: algo máis que unha esperanza [por Xoán Costa]

O noso teatro: algo máis que unha esperanza [por Xoán Costa]

O 26 de abril de 1936 El Pueblo Gallego publica un artigo de Anxel Fole titulado “Auge y vigor de la Galleguidad”. Visualmente na páxina prevalece, á esquerda, unha información sobre a xornada eleitoral do vinte e seis de abril e máis á dereita un...

Alexandra Murguía: a presenza invisíbel [por Xoán Costa]

Alexandra Murguía: a presenza invisíbel [por Xoán Costa]

Alexandra Murguía naceu o 12 de maio de 1859. Morreu o 22 de marzo de 1937. Ao día seguinte, 23 de marzo, o xornal El Compostelano, entre outros, daba conta da súa morte. Non morrera Alexandra Murguía, falecera a filla do “documentado historiador don Manuel Murguía y de la inspirada poetisa Rosalía Castro”.

No Día de Rosalía [Por Xoán Costa]

No Día de Rosalía [Por Xoán Costa]

A celebración do 24 de febreiro como Día de Rosalía parece consolidada. Mais algo tan simples como este recoñecemento demorou máis de 175 anos. Con anterioridade apenas aparece na imprensa referencia á da data de...

'Os nomes do terror' esgota a súa primeira edición en menos de dous meses
Nas librarías xa a segunda

'Os nomes do terror' esgota a súa primeira edición en menos de dous meses

No lento, asediado e militante proceso de recuperación da memoria histórica de Galiza había unha significativa zona de sombra, a dos nomes dos represores. A primeira tentativa global de deitar luz sobre o particular, Os nomes do terror. Galiza 1936: os verdugos que nunca existiron (Sermos Galiza), vén de esgotar en apenas dous meses a súa primeira edición de 1.800 exemplares.